Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
Tłuszcz dnia 14 stycznia 2014 r.
Sąd Rejonowy
w Wołominie
Wydział Rodzinny i Nieletnich
ul. Prądzyńskiego 3a
05-200 Wołomin
Wnioskodawca( imię i nazwisko jednego rodzica)
Zam………………
Uczestnik postępowania(imię i nazwisko drugiego rodzica)
Zam……………..
Wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego
Występując w imieniu małoletniego (imię i nazwisko) lat…….., zamieszkałego ……………, proszę o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem małoletniego polegającej na odrzuceniu spadku po zmarłym (imię i nazwisko) w dniu………..
UZASADNIENIE
W dniu…………………….w…………………zmarł/a (rodzaj pokrewieństwa), (imię i nazwisko osoby zmarłej) małoletniego ………………………………..
Spadkodawca pozostawił (podać wszystkie składniki majątku, również posiadane informację o długach, zobowiązaniach itp.)
Dnia…… dokonałem/łam odrzucenia spadku (podać w jakiej formie, w sądzie czy u notariusza). Kolejnym w linii dziedziczenia jest moje dziecko, dlatego zwracam się o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego.
Podpis…………………………..
Załączniki
1) Odpisy wniosku wraz z załącznikami
2) Akt zgonu
3) Akt urodzenia małoletniego
4) Oświadczenie o odrzuceniu spadku lub postanowienie
Wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego
]]>
Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
]]>Miejscowość, data……………………
Sąd Rejonowy
………………………………..
………………………………..
Wnioskodawca: ……………………
Oświadczenie o przyjęciu spadku
Oświadczam, że spadek po zmarłym/ej dnia ……………… w …………………., ……………………………………….. ostatnio stale zamieszkałym/ej w …………… ul. ………………………………..……….. przyjmuję wprost ( lub z dobrodziejstwem inwentarza).
Poza wnioskodawcą do kręgu spadkobierców ustawowych należą:
…………………………………………, zam. ………………………………………………………………,
………………………….…………….., zam. ………………………………………………………… .
Według informacji uzyskanych przez wnioskodawcę zmarły/ła nie pozostawił/a testamentu.
……………………………………….
podpis wnioskodawcy
Pomysł polega na tym, że właściciele lub współwłaściciele nieruchomości przekazują prawa do niej instytucji finansowej, na przykład bankowi, a w zamian dostają co miesiąc określoną w umowie sumę pieniędzy. Takie rozwiązania jako sposób na pozyskanie przez emerytów dodatkowych środków stosuje się z powodzeniem już w wielu krajach. W Polsce oficjalną ustawę regulującą ich działanie przygotowuje od kilku lat Ministerstwo Finansów. Brak ostatecznych rozstrzygnięć prawnych w tej kwestii nie stanowi jednak przeszkody dla komercyjnych funduszy hipotecznych, które już teraz — korzystając z istniejących uregulowań prawnych — oferują starszym osobom wypłatę dożywotniej renty w zamian za zrzeczenie się prawa do nieruchomości.
Proponują one właścicielom nieruchomości podpisanie umowy cywilnoprawnej opartej na przepisach Ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16 z 1964 r., poz. 93 z późn. zm.). Zgodnie z art. 903 kc: „Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku”. Inaczej mówiąc, treścią takiej umowy jest zobowiązanie dłużnika (wypłacającego rentę) do spełniania na rzecz wierzyciela (uprawnionego do jej pobierania) świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych co do gatunku. Stroną zobowiązaną do uiszczania renty może być każdy podmiot prawa cywilnego, osoba fizyczna, osoba prawna czy nawet jednostka organizacyjna (np. fundusz hipoteczny, zakład ubezpieczeniowy). Ustawa nie określa też wprost osoby uprawnionej do pobierania renty, jednak charakter umowy, funkcja oraz zapis art. 905 kc wskazują, że uprawnionym może być tylko osoba fizyczna. W umowie renty nie jest warunkiem koniecznym, aby osoba uprawniona do renty zobowiązana była do świadczeń wzajemnych na rzecz podmiotu wypłacającego rentę. W przypadku tzw. renty dożywotniej stosuje się jednak taki wariant umowy, że uprawniony do renty przenosi na zobowiązanego do wypłaty renty własność nieruchomości w zamian za świadczenie pieniężne wypłacane okresowo.
W praktyce zatem senior będący właścicielem mieszkania lub domu, podpisując umowę z funduszem hipotecznym, zyskuje określone świadczenie pieniężne wypłacane np. co miesiąc, ale traci — na rzecz funduszu — prawo własności do nieruchomości. Jednocześnie były właściciel zyskuje prawo dożywotniego zamieszkania w niej jak poprzednio.
Dla umowy renty dożywotniej dotyczącej nieruchomości proponowanej już przez fundusze hipoteczne, takie jak na przykład Dom czy Familia, zastrzeżona jest forma aktu notarialnego. Prawo dożywotniego zamieszkania jest zabezpieczane poprzez wpis do księgi wieczystej.
Wysokość otrzymywanej kwoty renty jest zależna od wielu czynników, takich jak wiek i płeć beneficjenta, oraz od wartości nieruchomości. Czasem fundusze proponują dodatkowe, jednorazowe kwoty także w chwili podpisania umowy notarialnej.
Istotne jest jednak to, że renta dożywotnia jest prawem niezbywalnym, ma charakter ściśle osobisty i nie podlega dziedziczeniu. W efekcie spadkobiercy uprawnionego do renty nie mogą domagać się od funduszu jakichkolwiek świadczeń z tytułu tej umowy. Zatem w razie przedwczesnej śmierci uprawnionego do renty (tj. w krótkim czasie po zawarciu umowy renty) jego spadkobiercy nie mogą dochodzić wypłaty rat świadczenia do wysokości wartości nieruchomości ani występować o powrotne przeniesienie własności nieruchomości.
Warto podkreślić, że działalność funduszy oferujących dotychczas renty hipoteczne nie jest kontrolowana przez Komisję Nadzoru Finansowego. Wysokość wypłacanych świadczeń także pozostawia wiele do życzenia — często ich łączna suma pokrywa tylko połowę wartości domu czy mieszkania. Zanim więc zdecydujemy się na podpisanie takiej umowy, warto dokładnie przeanalizować wszystkie jej warunki, a przede wszystkim sprawdzić wiarygodność firmy, która oferuje rentę w zamian za naszą nieruchomość.
W treści umowy należy zwrócić uwagę na:
Dobrze jest także upewnić się, czy fundusz istnieje od dłuższego czasu i dysponuje kapitałem, który może ustrzec przed upadłością.
Można też poczekać na wejście w życie ustawy przygotowywanej przez Ministerstwo Finansów, która wprowadzi w życie przepisy o tak zwanym odwróconym kredycie hipotecznym. Ta usługa będzie oferowana wyłącznie przez wiarygodne instytucje finansowe kontrolowane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Różni się ona od dożywotniej renty hipotecznej tym, że właściciel nieruchomości nie traci prawa do niej w chwili podpisania umowy, ale dopiero po swojej śmierci.
Umowa o odwrócony kredyt hipoteczny to rodzaj kredytu zaciąganego przez właściciela nieruchomości w banku czy innej instytucji finansowej. Obciąża on hipotekę nieruchomości.
Kredytodawca, udzielając seniorowi pożyczki, wypłaca ją w jednorazowej kwocie lub w miesięcznych ratach, a po śmierci kredytobiorcy staje się właścicielem nieruchomości, na której została ustanowiona hipoteka. Senior korzystający z kredytu hipotecznego jest zobowiązany utrzymywać nieruchomość w dobrym stanie i ubezpieczać ją.
Umowa o odwróconej hipotece wydaje się korzystniejsza od renty dożywotniej, ponieważ kredytobiorca nie traci tu już w chwili podpisywania umowy własności nieruchomości (tylko ją obciąża), a po jego śmierci spadkobiercy mogą zwrócić bankowi zaciągnięty przez seniora kredyt i odzyskać nieruchomość.
Materiał źródłowy:
]]>
Tak. W tym przypadku małżonek rozwiedziony ma prawo wyboru, czy pozostać przy nazwisku, które zmienił w skutek zawarcia małżeństwa czy powrócić do nazwiska poprzedniego ( panieńskiego ). Kwestię reguluje art. 59 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 1964r. Nr 9, poz. 59 z pózn. zm.).
Warto jednak wiedzieć, że możliwość powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem związku małżeńskiego poprzez złożenie oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego jest ograniczone terminem trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu. Jest to najszybszy i najprostszy sposób zmiany dotychczasowego nazwiska. W przypadku uchybienia temu terminowi nie będzie już miała zastosowania wcześniej wspomniana ustawa.
Oprac. EŁ
]]>Kwestię zasiłku reguluje ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 z późn. zm.). Zgodnie z art. 77 ust. 1 Ustawy zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci ubezpieczonego, osoby pobierającej emeryturę lub rentę, osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania oraz członka rodziny osoby wyżej wskazanej. Ponadto zasiłek ten przysługuje w razie śmierci osoby, która pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia. Tym samym zasiłek przysługuje również w razie śmierci osoby mającej ustalone prawo do emerytury pomostowej, osoby mającej ustalone prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, osoby, która zmarła w okresie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych pobierającej świadczenie pieniężne, osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny oraz członka rodziny tej osoby, osoby pobierającej rentę socjalną, osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach, osoby pobierającej rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach oraz członka rodziny tej osoby.
Ponieważ zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu, warto wiedzieć, że osobą taką mogą być członkowie rodziny osoby zmarłej wskazani w ustawie, lecz również pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego, jeśli pokryły koszty pogrzebu. Jeżeli koszty pogrzebu poniosło kilka osób, zasiłek ten należy się każdej z tych osób lub podmiotów, proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu zmarłego. Co ważne skorzystanie z zasiłku przysługuje małżonkowi będącemu w separacji, o ile poniósł koszty związane z pogrzebem (takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 17 stycznia 2012 r. I UZP 8/11).
Dokumenty wymagane do wypłaty zasiłku pogrzebowego to przede wszystkim:
Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu, jednorazowo i od 1 marca 2011 r. wynosi dla wszystkich 4 000 zł. Zasiłek pogrzebowy jest wolny od podatku dochodowego (art. 21 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Nr 361 z późn. zm.).
Prawo do tego świadczenia wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Gdy zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w terminie powyższym było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu. Dokumentem potwierdzającym wymienione powyżej nadzwyczajne okoliczności i przyczyny jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności uniemożliwiających zgłoszenie wniosku.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje także w przypadku urodzenia martwego dziecka lub poronienia.
Rodzice dziecka niezależnie od tego, czy urodziło się ono martwe czy w skutek poronienia, mają prawo zdecydować, że odbiorą dziecko ze szpitala i zorganizują mu pochówek.
Szpital zobowiązany jest w tej sytuacji do wystawienia na wniosek osoby uprawnionej do pochowania zmarłego stosownych dokumentów, w tym karty zgonu. Dokumenty te przysługują każdemu dziecku (medycznie płodowi, zarodkowi), bez względu na czas trwania ciąży. Następnie należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego, aby zarejestrować dziecko. Na podstawie dokumentów stwierdzających zgon urząd sporządza akt urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się martwe. Aktu zgonu nie sporządza się, ponieważ akt urodzenia z odpowiednią adnotacją jest jednocześnie aktem zgonu.
Po pochowaniu dziecka można złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy do ZUS.
Warto dodać, że pracownicy, która urodziła martwe dziecko lub jej dziecko zmarło przysługuje urlop macierzyński. Informacje na ten temat znajdują się w Ustawie z 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), wedle których w razie urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka, zaś w przypadku gdy urodziła ona więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie, przysługuje jej urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu (art. 1801§ 1 kp). W razie zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, pracownica zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.( art. 1801§ 2 kp).
Interesujące jest także, iż „koszty symbolicznego upamiętnienia osoby zmarłej, która pisemnym oświadczeniem wyraziła wolę przekazania swoich zwłok publicznej uczelni medycznej dla celów naukowych, są kosztami pogrzebu w rozumieniu art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i uzasadniają roszczenie o zasiłek pogrzebowy, o którym mowa w art. 77 ust. 1 tej ustawy” (uchwała Sądu Najwyższego z 2 lutego 2011 roku, I UZP 5/10, OSNP 2011/13-14/186).
Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wnosi się opłatę stałą w wysokości 50 zł
( art. 49 ust.1 pkt. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), zaś od wniosku o dział spadku w kwocie 500 zł, jeżeli zawiera zgodny projekt działu spadku – 300 zł ( art. 51 ust.1 w/w ustawy).
Z chwilą śmierci Janiny S. jej następcami prawnymi stali się jej spadkobiercy. Jeżeli Janina S. przed śmiercią nie sporządziła testamentu, nie miała męża ani innych poza Krzysztofem S i Anną K. dzieci, to Krzysztof S. i Anna K. są jej spadkobiercami ustawowymi i odziedziczyli spadek po połowie.
W skład spadku po Janinie S. wchodzi nieruchomość – działka o powierzchni 1 ha oraz dług wynikający z zaciągniętego przez Janinę S. kredytu bankowego. Do momentu działu spadku wszyscy spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.
W praktyce oznacza to, że nawet jeżeli Anna K. faktycznie samodzielnie, w wyłączeniem innych osób, włada nieruchomością należącą wcześniej do Janiny S., to i tak nie jest jej jedyną właścicielką. Z mocy prawa współwłaścicielem nieruchomości jest także Krzysztof S.
Krzysztof S. myli się, twierdząc, że nie odpowiada za długi swojej matki. Krzysztof S. nie może obecnie całkowicie uchylić się od obowiązku spłacanie kredytu zaciągniętego przez matkę i to niezależnie od tego, na jaki cel kredyt został zaciągnięty, ani czy Krzysztof S. o tym długu wiedział. Ponieważ upłynął już 6 – miesięczny termin (liczony od momentu śmierci spadkodawcy – Janiny S.), w jakim Krzysztof S. mógł złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku albo o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Krzysztof S., aby uniknąć spłacania długi w całości powinien jak najszybciej złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Sąd podzieli wówczas aktywa wchodzące w skład spadku (w tym przypadku będzie to jedynie działka o powierzchni 1 ha), tj. dokona fizycznego podziału nieruchomości na dwie mniejsze, albo przyzna ją jednemu ze spadkobierców w całości, z obowiązkiem spłacenia drugiego, albo zarządzi jej sprzedaż, a uzyskaną kwotę podzieli pomiędzy spadkobierców. Sąd nie będzie wprawdzie dzielił długu wchodzącego w skład spadku, ale po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie działu spadku, Krzysztof S. będzie mógł powoływać się wobec wierzyciela (banku) na ograniczenie swojej odpowiedzialności do wysokości udziału w spadku (tj. w praktyce będzie musiał spłacić tylko połowę kredytu). Jeżeli zaś przed zakończeniem postępowania o dział spadku spłaciłby już cały dług, to będzie mógł domagać się od swojej siostry Anny K. zwrotu połowy zapłaconej bankowi kwoty.
]]>
Z chwilą śmierci Janiny S. jej następcami prawnymi stali się jej spadkobiercy. Jeżeli Janina S. przed śmiercią nie sporządziła testamentu, nie miała męża ani innych poza Krzysztofem S i Anną K. dzieci, to Krzysztof S. i Anna K. są jej spadkobiercami ustawowymi i odziedziczyli spadek po połowie.
W skład spadku po Janinie S. wchodzi nieruchomość – działka o powierzchni 1 ha oraz dług wynikający z zaciągniętego przez Janinę S. kredytu bankowego. Do momentu działu spadku wszyscy spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.
W praktyce oznacza to, że nawet jeżeli Anna K. faktycznie samodzielnie, z wyłączeniem innych osób, włada nieruchomością należącą wcześniej do Janiny S., to i tak nie jest jej jedyną właścicielką. Z mocy prawa współwłaścicielem nieruchomości jest także Krzysztof S.
Krzysztof S. myli się, twierdząc, że nie odpowiada za długi swojej matki. Krzysztof S. nie może obecnie całkowicie uchylić się od obowiązku spłacania kredytu zaciągniętego przez matkę i to niezależnie od tego, na jaki cel kredyt został zaciągnięty ani czy Krzysztof S. o tym długu wiedział. Upłynął już bowiem sześciomiesięczny termin (liczony od momentu śmierci spadkodawcy, Janiny S.), w jakim Krzysztof S. mógł złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku albo o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Aby uniknąć spłacania długi w całości, Krzysztof S. powinien jak najszybciej złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Sąd podzieli wówczas aktywa wchodzące w skład spadku (w tym przypadku będzie to jedynie działka o powierzchni 1 ha), tj. albo dokona fizycznego podziału nieruchomości na dwie mniejsze, albo przyzna ją jednemu ze spadkobierców w całości z obowiązkiem spłacenia drugiego, albo zarządzi jej sprzedaż, a uzyskaną kwotę podzieli pomiędzy spadkobierców. Sąd nie będzie wprawdzie dzielił długu wchodzącego w skład spadku, ale po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie działu spadku Krzysztof S. będzie mógł powoływać się wobec wierzyciela (banku) na ograniczenie swojej odpowiedzialności do wysokości udziału w spadku (tj. w praktyce będzie musiał spłacić tylko połowę kredytu). Jeżeli zaś przed zakończeniem postępowania o dział spadku spłaciłby już cały dług, to będzie mógł domagać się od swojej siostry Anny K. zwrotu połowy zapłaconej bankowi kwoty.
Podstawa prawna: art. 922, art. 925, art. 931, art. 1034 Kodeksu cywilnego
Warunkiem skorzystania z możliwości sporządzenia aktu dziedziczenia jest dziedziczenie ustawowe lub dziedziczenie na podstawie zwykłego testamentu oraz gdy nie dotyczy testamentów szczególnych ( art. 95a ustawy z dnia 19 lutego 1991r. Prawo o notariacie, Dz. U. 2008.189.1158 z późn. zm. ). Wydanie takiego aktu jest możliwe także tylko wtedy gdy sprawy mają charakter bezsporny, czyli najogólniej przyjmując spadkobiercy są zgodni co do faktu, że są powołania do dziedziczenia i w części jaka im przysługuje . Ważne jest również to, że akty poświadczenia dziedziczenia wydawane są tylko względem spadków otwartych od dnia 1 lipca 1984r. (art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy-Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 181, poz. 1287).
Stan prawny na dzień 2 marca 2012 roku.
Tak. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm., zwanego dalej „kpc”) dopuszcza możliwość ustanowienia pełnomocnikiem nie tylko profesjonalistę (w szczególności adwokata lub radcę prawnego), ale także inne osoby, ściśle wymienione w art. 87 kpc (zasada numerus clausus). Przepis ten nie dotyczy jednak reprezentacji przed wszystkimi sądami oraz we wszystkich postępowaniach cywilnych.
W opisanej wyżej sprawie zastosowanie będzie miał art. 87§1 kpc, zgodnie z którym „pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy, a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia”.
Warto zwrócić uwagę, że wnuczek (zstępny strony) ma prawo działać jeszcze zanim zostanie wyznaczony termin rozprawy. Mianowicie, mając pełnomocnictwo może on sporządzić, a następnie przekazać do sądu pierwsze pismo, które zainicjuje postępowanie w sprawie (w niniejszej sprawie byłby to wniosek o dział spadku albo wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości). Wymogiem jest tutaj dołączenie przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 89§1 kpc). Gdy strona nie może podpisać owego dokumentu, pełnomocnictwo podpisuje osoba przez nią upoważniona z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała (art. 90 kpc). W przypadku zaś braku takiego pełnomocnictwa na etapie po wniesieniu pozwu (albo jak w niniejszej sprawie – wniosku) możliwe jest dopuszczenie przez sąd tymczasowo (do podjęcia naglącej czynności procesowej) osoby nie mogącej na razie przedstawić pełnomocnictwa (art. 97 § 1 kpc). W takiej sytuacji sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swej czynności przez stronę (albo wnioskodawcę lub uczestnika postępowania nieprocesowego). Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności procesowe tej osoby. W tym wypadku przeciwnik może żądać od działającego bez umocowania zwrotu kosztów spowodowanych jego tymczasowym dopuszczeniem (art. 97 § 2 kpc). W związku z tym istotnym jest, że zatwierdzenie przez stronę czynności wykonanej przez pełnomocnika może nastąpić tylko wówczas, gdy pełnomocnikiem procesowym jest osoba wymieniona w art. 87 kpc. W innym przypadku, tj. gdy osoba nie ma tytułu prawnego (czyli gdy pełnomocnik nie został należycie umocowany przez stronę), postępowanie jest dotknięte nieważnością (art. 379 pkt 2 kpc).
Drugim rozwiązaniem w powyższej sprawie cywilnej jest możliwość złożenia wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.
Dotychczasowe i nadal obowiązujące prawo pozwala za pomocą testamentu przekazać majątek, ale tylko w częściach ułamkowych. Spadkodawca powołuje do dziedziczenia całości lub części spadku określone osoby (bądź osobę). Nie może przekazać poszczególnych przedmiotów majątkowych konkretnym osobom, na przykład samochodu córce, a domu synowi. By mogli oni stać się właścicielami składników spadku, muszą uzyskać (w sądzie lub u notariusza) stwierdzenie nabycia spadku, a potem dokonać działu spadku. To dlatego sprawy spadkowe trwają tak długo.
W testamencie można też dokonać tak zwanego zapisu zwykłego, czyli zobowiązać spadkobierców do wydania określonej rzeczy wskazanej osobie, na przykład córka ma podarować cenny obraz kuzynce. Zapis taki wywołuje jedynie skutki obligacyjne, czyli określona osoba nie nabywa przedmiotu z chwilą otwarcia spadku, może tylko domagać się od spadkobierców wykonania zapisu. Taka regulacja powoduje liczne spory i procesy sądowe mające na celu przymuszenie spadkobierców do wykonania zapisów na rzecz osób uprawnionych.
Nowy zapis windykacyjny ma ułatwić dysponowanie własnym majątkiem i sprawić, że sprawy spadkowe będą krótsze.
Wprowadza go art. 9811 § 1 i następne Kodeksu cywilnego. Teraz możemy zapisać konkretny składnik swojego majątku wskazanej, dowolnie wybranej osobie. Staje się ona jej prawowitym właścicielem w chwili śmierci spadkodawcy. Potwierdzić to musi sąd lub notariusz (nabycie spadku), ale pominięty zostaje etap dzielenia majątku. Przedmiot zapisu windykacyjnego zostaje wyłączony z masy spadku i żaden ze spadkobierców nie może rościć sobie do niego praw. Jeśli przedmiot zapisu windykacyjnego jest we władaniu któregoś ze spadkobierców, ma on obowiązek wydać go osobie wskazanej w zapisie windykacyjnym jako nowy właściciel.
Wprowadzenie do polskiego systemu prawnego zapisu windykacyjnego powoduje pojawienie się nowej grupy podmiotów w związku z dziedziczeniem – poza spadkobiercami oraz osobami nabywającymi wskutek śmierci spadkodawcy uprawnienia o charakterze obligacyjnym (zapisobiercy z zapisów zwykłych, beneficjenci poleceń), występują zapisobiercy z zapisów windykacyjnych, których sytuacja prawna jest odmienna od sytuacji wymienionych wyżej grup podmiotów.
Zapis windykacyjny można sporządzić tylko u notariusza
Zapis windykacyjny wymaga precyzyjnego sformułowania, by nie było wątpliwości, co jest przedmiotem zapisu i komu on przypada. Dlatego może on zostać ustanowiony tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. Zapis w testamencie napisanym własnoręcznie nie zostanie wzięty pod uwagę, choć sam testament będzie miał moc prawną.
Zapis windykacyjny może zostać ustanowiony na rzecz kilku osób, czyli jeden przedmiot może przypaść kilku osobom na współwłasność. Wielkość udziałów we wspólnym prawie może określić spadkodawca, a w przypadku braku takiego określenia dziedziczą oni w częściach równych.
Przedmiotem zapisu windykacyjnego mogą być:
1) rzeczy oznaczone co do tożsamości, a więc wszelkie ruchomości i nieruchomości,
2) zbywalne prawa majątkowe,
3) przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolne,
4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.
Zapis uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu
W myśl art. 9813§ 1 KC zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Zatem nie można uczynić zapisu, w którym przekazuje się określonej osobie np. własność nieruchomości z chwilą, gdy ta ukończy 16 lat lub pod warunkiem, że przestanie nadużywać alkoholu albo też podejmie pracę. Dodanie warunku lub terminu nie pociąga za sobą, co do zasady, nieważności ustanowienia zapisu windykacyjnego, a jedynie dodany warunek lub termin uważa się za nieistniejące (tak jakby go nie było). Zapis traktowany jest wówczas jako bezwarunkowy lub bezterminowy. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny staje się nieważny.
Zgodnie z art. 9813§ 2 KC zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego.
Odpowiednie stosowanie innych przepisów
W myśl art. 9815 KC przepisy o powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia i o niegodności stosuje się odpowiednio także do zapisów windykacyjnych. Zatem zapis windykacyjny może zostać ustanowiony na rzecz osoby fizycznej, która żyje w chwili otwarcia spadku bądź jest w tej chwili poczęta i urodzi się żywa oraz osoby prawnej.
Zapisobierca windykacyjny może zostać uznany za niegodnego z przyczyn w trybie określonym w art. 928-930 KC i zostaje wówczas wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Zgodnie z art. 929 KC uznania zapisobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem trzech lat od otwarcia spadku
Przyjęcie zapisu
Zapisobierca windykacyjny może zapis odrzucić lub przyjąć. Nie można przyjąć tylko wybranej części przedmiotu zapisu windykacyjnego (np. przy zapisie gospodarstwa rolnego przyjąć tylko część gospodarstwa w postaci parku maszynowego).
Zapisobierca windykacyjny powinien złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu zapisu w terminie sześciu miesięcy od chwili, gdy dowiedział się o ustanowionym na jego rzecz zapisie windykacyjnym. Jeżeli w powyższym terminie oświadczenie nie zostanie złożone, zapisobierca jest traktowany tak, jakby zapis przyjął. Przyjęcie zapisu nie może nastąpić pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu, gdyż jest wówczas nieważne. Powinno ono zostać złożone przed sądem lub notariuszem i nie może zostać odwołane.
Podsumowanie:
1. Zapis windykacyjny sprawia, że łatwiej jest spełnić wolę spadkodawcy, czyli przekazać konkretne składniki majątku określonym osobom.
2. Dzięki nowemu prawu można uniknąć dzielenia na części przedsiębiorstw rodzinnych, czy gospodarstw, bo wskazane osoby przejmują je w całości.
3. Reszta spadku nie objęta zapisem windykacyjnym podlega dziedziczeniu według dotychczasowego prawa.
Z chwilą śmierci Janiny S. jej następcami prawnymi stali się jej spadkobiercy. Jeżeli Janina S. przed śmiercią nie sporządziła testamentu, nie miała męża ani innych poza Krzysztofem S i Anną K. dzieci, to Krzysztof S. i Anna K. są jej spadkobiercami ustawowymi i odziedziczyli spadek po połowie.
W skład spadku po Janinie S. wchodzi nieruchomość – działka o powierzchni 1 ha oraz dług wynikający z zaciągniętego przez Janinę S. kredytu bankowego. Do momentu działu spadku wszyscy spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.
W praktyce oznacza to, że nawet jeżeli Anna K. faktycznie samodzielnie, w wyłączeniem innych osób, włada nieruchomością należącą wcześniej do Janiny S., to i tak nie jest jej jedyną właścicielką. Z mocy prawa współwłaścicielem nieruchomości jest także Krzysztof S.
Krzysztof S. myli się, twierdząc, że nie odpowiada za długi swojej matki. Krzysztof S. nie może obecnie całkowicie uchylić się od obowiązku spłacania kredytu zaciągniętego przez matkę i to niezależnie od tego, na jaki cel kredyt został zaciągnięty, ani czy Krzysztof S. o tym długu wiedział. Upłynął już bowiem sześciomiesięczny termin (liczony od momentu śmierci spadkodawcy – Janiny S.), w jakim Krzysztof S. mógł złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku albo o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Krzysztof S., aby uniknąć spłacania długi w całości powinien jak najszybciej złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku. Sąd podzieli wówczas aktywa wchodzące w skład spadku (w tym przypadku będzie to jedynie działka o powierzchni 1 ha), tj. dokona fizycznego podziału nieruchomości na dwie mniejsze, albo przyzna ją jednemu ze spadkobierców w całości, z obowiązkiem spłacenia drugiego, albo zarządzi jej sprzedaż, a uzyskaną kwotę podzieli pomiędzy spadkobierców. Sąd nie będzie wprawdzie dzielił długu wchodzącego w skład spadku, ale po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie działu spadku, Krzysztof S. będzie mógł powoływać się wobec wierzyciela (banku) na ograniczenie swojej odpowiedzialności do wysokości udziału w spadku (tj. w praktyce będzie musiał spłacić tylko połowę kredytu). Jeżeli zaś przed zakończeniem postępowania o dział spadku spłaciłby już cały dług, to będzie mógł domagać się od swojej siostry Anny K. zwrotu połowy zapłaconej bankowi kwoty.
Zarówno żona jak i dwaj bracia są w błędzie. Udział żony w dziedziczeniu po mężu będzie wynosił ½, zaś bracia obejmą spadek tylko co do drugiej połowy, tak więc ich udział wynosi po ¼. W myśl przepisów Kodeksu Cywilnego w pierwszej kolejności do dziedziczenia powinni zostać powołani : dzieci zmarłego oraz małżonek ( art. 931§1 kc). Jeśli jednak zmarły był w związku małżeńskim a nie miał dzieci, do spadku zostają powołani rodzice zmarłego. W tym przypadku rodzice Pawła Z. w chwili śmierci syna nie żyli, dlatego w ich miejsce wchodzi rodzeństwo zmarłego (dwaj bracia ). Ich udział wynosi po ¼, ponieważ art. 933§1 kc wprost określa, że udział spadkowy małżonka , który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. Wdowa po Pawle Z. miałaby prawo do całego spadku tylko w przypadku braku dzieci (i dalszych zstępnych spadkodawcy – np. wnuków), rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa zmarłego (art. 933§2 kc).
Oprac. EŁ-Z
]]>Za życia ojca (spadkodawcy) można zrzec się dziedziczenia na podstawie umowy, która zostanie sporządzona przed notariuszem. Zastosowanie będzie mieć tu art. 1048 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) z którego wynika, że umowę taką może zawrzeć spadkodawca z przyszłym spadkobiercą. Istotnym jest, że zawarcie przedmiotowej umowy w innej formie niż akt notarialny, np. w zwykłej formie pisemnej albo formie ustnej, powoduje nieważność takiej umowy z mocy prawa.
Natomiast po śmierci ojca – w sytuacji niezawarcia umowy o zrzeczenie się dziedziczenia – należałoby odrzucić spadek bądź przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza. W drugim z powyższych przypadków spadkobierca odpowiada za długi spadkowe zarówno majątkiem spadkowym jak i własnym, ale jego odpowiedzialność jest ograniczona kwotowo, tj. do wysokości stanu czynnego spadku ustalonego w spisie inwentarza. Trzeba jednak pamiętać, że liczy się tu termin na złożenie takiego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, który wynosi 6 m-cy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015§1k.c.)
oprac. EŁ
]]>Pytanie: W 2008 roku zmarł nasz Tata. Po otwarciu testamentu okazało się, że jako jedyny syn zostałem głównym spadkobiercą. Tata zapisał mi swoje mieszkanie. Złożyłem do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i po kilku miesiącach otrzymałem stosowny dokument – postanowienie sądu potwierdzające nabycie spadku. Byłem pewny, że dziedzicząc po rodzicach jestem zwolniony od płacenia podatku od spadków. Niestety, kilka miesięcy temu zostałem wezwany do urzędu skarbowego, gdzie poinformowano mnie, że będę musiał zapłacić przedmiotowy podatek, przy czym pouczono mnie, iż podstawę opodatkowania będzie stanowić wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (tj. w moim przypadku podstawę opodatkowania będzie stanowić wartość wzmiankowanego mieszkania). Jednocześnie wytłumaczono mi, iż powyższy obowiązek zapłaty podatku stanowi konsekwencję tego, że nie dopełniłem w terminie sześciu miesięcy ważnych formalności. Nie pomogło tłumaczenie, że nic nie wiedziałem o takim obowiązku. Czy mogę odwołać się od decyzji urzędu skarbowego? Nie stać mnie na zapłacenie wysokiego podatku.
Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn dzieci zmarłego nie muszą płacić podatku spadkowego, jeśli zgłoszą nabycie spadku we właściwym dla miejsca zamieszkania urzędzie skarbowym w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Taki sam obowiązek spoczywa na spadkobiercach, którzy nabycie spadku poświadczają u notariusza.
Kiedy trzeba zgłosić
Sześciomiesięczny termin liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
Aby zgłosić nabycie własności mieszkania, czy innych rzeczy, lub praw majątkowych w urzędzie skarbowym, spadkobierca wypełnia formularz SD-Z2 , który można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Finansów.
Od kiedy zwolnienie z podatku
Te korzystne dla najbliższej rodziny zasady opodatkowania spadków i darowizn obowiązują tylko dla osób, które nabyły spadek po 31 grudnia 2006 roku. Za datę nabycia spadku uważa się dzień śmierci spadkodawcy. Spadki uzyskane przed 1 stycznia 2007 roku opodatkowane są na starych zasadach.
Kto korzysta ze zwolnienia
Z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn uzyskanych po 1 stycznia 2007 roku może skorzystać tylko najbliższa rodzina: małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, rodzeństwo(także przyrodnie), pasierb, pasierbica, ojczym i macocha. Zwolnienie nie obejmuje zięcia, synowej, teścia i teściowej.
Podatek nie musi być wysoki
Jeśli nie dopełnimy obowiązku i nie zawiadomimy urzędu skarbowego w ciągu sześciu miesięcy musimy zapłacić podatek zgodnie z zasadami odnoszącymi się do bliskich z pierwszej grupy podatkowej. Jedyną ulgą może być wtedy ulga mieszkaniowa, czyli nie wliczanie do podstawy opodatkowania wartości 110 m kw. powierzchni użytkowej lokalu, który jest przedmiotem dziedziczenia.