Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
Tłuszcz dnia 26 marca 2014 r.
Sąd Okręgowy
Warszawa Praga
III Wydział Cywilny
Al. Solidarności 127
00-898 Warszawa
Powódka:
Krystyna Globisz
Zam. Tłuszcz
Ul. Tłuszczańska 1
Pozwany:
Jan Globisz
Zam. Tłuszcz
Ul. Tłuszczańska 1
Pozew o separację
Wnoszę o:
Uzasadnienie
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
(podpis)
Załączniki:
1) odpis pozwu
2) odpis aktu małżeństwa
3) odpis aktu urodzenia
]]>
Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
Tłuszcz dnia 14 stycznia 2014 r.
Sąd Rejonowy
w Wołominie
Wydział Rodzinny i Nieletnich
ul. Prądzyńskiego 3a
05-200 Wołomin
Wnioskodawca( imię i nazwisko jednego rodzica)
Zam………………
Uczestnik postępowania(imię i nazwisko drugiego rodzica)
Zam……………..
Wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego
Występując w imieniu małoletniego (imię i nazwisko) lat…….., zamieszkałego ……………, proszę o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd majątkiem małoletniego polegającej na odrzuceniu spadku po zmarłym (imię i nazwisko) w dniu………..
UZASADNIENIE
W dniu…………………….w…………………zmarł/a (rodzaj pokrewieństwa), (imię i nazwisko osoby zmarłej) małoletniego ………………………………..
Spadkodawca pozostawił (podać wszystkie składniki majątku, również posiadane informację o długach, zobowiązaniach itp.)
Dnia…… dokonałem/łam odrzucenia spadku (podać w jakiej formie, w sądzie czy u notariusza). Kolejnym w linii dziedziczenia jest moje dziecko, dlatego zwracam się o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego.
Podpis…………………………..
Załączniki
1) Odpisy wniosku wraz z załącznikami
2) Akt zgonu
3) Akt urodzenia małoletniego
4) Oświadczenie o odrzuceniu spadku lub postanowienie
Wniosek o zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego
]]>
Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
Wołomin, dnia 31 stycznia 2014 r.
Sąd Rejonowy w Wołominie
Wydział Rodzinny i Nieletnich
……………………………………………
Powód: Jan Nowak
Zam……………………………………..
Pozwana: Wioletta Nowak
Zam……………………………………..
Wartość przedmiotu sporu: 1200 zł
Pozew
o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego
Wnoszę o:
Uzasadnienie
Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia ………………….. w sprawie o sygn. akt………….. zasądzono od powoda Jana Nowaka na rzecz pozwanej Wioletty Nowak alimenty w wysokości 100 zł miesięcznie. Wówczas moja małoletnia córka uczęszczała do liceum.
Dowód: odpis wyroku Sądu Rejonowego
Od wydania wyroku minęło 7 lat. Pozwana ukończyła studia i rozpoczęła pracę zgodną z wykształceniem. Wiadomym mi jest, że jest młodszym specjalistą w firmie deweloperskiej. Z całą pewnością jej wynagrodzenie wynosi co najmniej 3 tyś złotych netto. Nie ma nikogo na utrzymaniu.
Natomiast moje dochody z emerytury sięgają niespełna 1200 zł miesięcznie netto. Jest to moje jedyne źródło utrzymania ponadto w ostatnim czasie pogorszył się mój stan zdrowia.
Dowód: odcinek emerytury z ostatnich trzech miesięcy, przesłuchanie stron
W tym stanie rzeczy, skoro córka ukończyła studia i jest w stanie samodzielnie się utrzymać zaś moja sytuacja materialna znacznie się pogorszyła, uważam powództwo za zasadne.
Jan Nowak
Załączniki:
1. Odpis pozwu wraz z załącznikami
2. Odpis wyroku Sądu Rejonowego
3. Odcinek emerytury
]]>
Właściwym do rozstrzygania w sprawie o rozwód lub separacje jest zawsze sąd okręgowy. W praktyce niekiedy oczekiwanie na rozstrzygnięcie powyższej sprawy powoduje, że strona postepowania rozważa złożenie pozwu o alimenty do sądu rejonowego, zwykle kierując się przeświadczeniem, że czas rozstrzygnięcia w tymże sądzie powinien być krótszy. Niestety takie postępowanie jest niewłaściwe. Przepisy Ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43, poz. 296)wprost określają, że wszczęcie sprawy o alimenty w tym przypadku jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 445 § 1 k.p.c. „ W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację. Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym”. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku spraw dotyczących władzy rodzicielskiej. Dzieję się tak, gdyż w skutek procesu o rozwód lub separację, sąd okręgowy musi w orzeczeniu kończącym sprawę rozstrzygnąć nie tylko o rozwodzie ale także o innych kwestiach. Mianowicie „W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka (…)” ( art. 58 § 1 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 rKodeks rodzinny i opiekuńczy Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).
oprac. EŁ
Jeśli trwa proces o rozwód nie można wytoczyć odrębnej sprawy o alimenty
Właściwym do rozstrzygania w sprawie o rozwód lub separacje jest zawsze sąd okręgowy. W praktyce niekiedy oczekiwanie na rozstrzygnięcie powyższej sprawy powoduje, że strona postepowania rozważa złożenie pozwu o alimenty do sądu rejonowego, zwykle kierując się przeświadczeniem, że czas rozstrzygnięcia w tymże sądzie powinien być krótszy. Niestety takie postępowanie jest niewłaściwe. Przepisy Ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43, poz. 296)wprost określają, że wszczęcie sprawy o alimenty w tym przypadku jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 445 § 1 k.p.c. „ W czasie trwania procesu o rozwód lub o separację nie może być wszczęta odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub o separację. Pozew lub wniosek o zabezpieczenie w takiej sprawie sąd przekaże sądowi, w którym toczy się sprawa o rozwód lub o separację, w celu rozstrzygnięcia według przepisów o postępowaniu zabezpieczającym”. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku spraw dotyczących władzy rodzicielskiej. Dzieję się tak, gdyż w skutek procesu o rozwód lub separację, sąd okręgowy musi w orzeczeniu kończącym sprawę rozstrzygnąć nie tylko o rozwodzie ale także o innych kwestiach. Mianowicie „W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka (…)” ( art. 58 § 1 Ustawy z dnia 25 lutego 1964 rKodeks rodzinny i opiekuńczy Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59 z późn. zm.).
]]>
Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:
]]>Tłuszcz dn. 16 stycznia 2014 r.
Sąd Rejonowy w Wołominie
Wydział Rodzinny i Nieletnich
Ul. Prądzyńskiego 3a
05-200 Wołomin
Powód:
Paweł Zawadzki
Ul. Tłuszczańska 1
05-240 Tłuszcz
Reprezentowany przez matkę:
Tamarę Zawadzką
Ul. Tłuszczańska 1
05-240 Tłuszcz
Pozwany:
Paweł Bóbr
Ul. Tłuszczańska 2
05-240 Tłuszcz
POZEW O USTALENIE OJCOSTWA
W imieniu małoletniego powoda i w imieniu własnym wnoszę o:
- ustalenie, ze pozwany, Paweł Bóbr urodzony ………………. w Warszawie, jest ojcem Pawła Zawadzkiego urodzonego dn. ……………………..w ………………….., którego akt urodzenia został sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w ……………..nr ……………….
- nadanie Pawłowi Zawadzkiemu nazwiska Bóbr,
- orzeczenie, ze pozwanemu będzie/ nie będzie przysługiwała władza rodzicielska nad dzieckiem Pawłem Zawadzkim,
- zasądzenie od pozwanego na rzecz matki powoda Tamary Zawadzkiej zwrotu kosztów procesu
- wykonanie testu DNA na ustalenie ojcostwa
UZASADNIENIE
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
Podpis
………………………………….
Załączniki:
- odpisu aktu urodzenie małoletniego
- odpis wniosku wraz z załącznikami
Odzyskanie pewnej kwoty tytułem alimentów zaległych jest możliwe. Należy mieć jednak na uwadze art. 137§1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech. W powyższym przypadku można więc będzie uzyskać świadczenia bieżące oraz te, które wymagane były 3 lata temu, nie zaś 5. Warto wiedzieć również to, że należności zaległe zasądzane są przez sąd w odpowiedniej sumie pieniężnej, którą w uzasadnionych przypadkach można rozłożyć na raty (art. 137§2 kro).
Umowa darowizny to jedna z najczęstszych umów zawieranych między najbliższymi. Jej istota polega na tym, że darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego przekazania na rzecz drugiej osoby jakiegoś składnika majątkowego. Nie zawsze jednak oznacza to, że darczyńca nie oczekuje niczego w zamian.
Darczyńca może zwykle liczyć na wdzięczność obdarowanego, a nawet jego opiekę. Nie są to jednak dla obdarowanego obowiązki prawne, lecz tylko moralne. Zasadniczo darowizna jest zobowiązaniem jednostronnym. Darczyńca, dokonując jej, zwykle nic od obdarowanego nie chce i nie powinien mieć w stosunku do obdarowanego żadnych żądań w związku z dokonaną darowizną. Może nałożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania (polecenie), ale istnieje możliwość uchylenia się od jego wypełnienia przez obdarowanego. Jeśli starsza osoba pragnie podarować komuś swoją nieruchomość w zamian za dożywotnią opiekę, powinna skorzystać z możliwości, jakie daje umowa dożywocia. Na podstawie umowy dożywocia osoba fizyczna przenosi własność swojej nieruchomości na inna osobę fizyczną lub prawną, a w zamian za to nabywca tej nieruchomości zapewnia jej dożywotnie utrzymanie.
W opisywanym przypadku darczyńca nie zawarł umowy dożywocia, lecz jedynie zawierzył ustnym zapewnieniom syna o jego dożywotniej wdzięczności.
Darowizna to, co do zasady, świadczenie bezzwrotne, jednak w niektórych przypadkach może wchodzić w rachubę jego zwrot.
Zgodnie z przepisami Ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.) odwołanie darowizny już wykonanej może nastąpić tylko wtedy, gdy obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności w stosunku do obdarowanego (art. 898 kc).
Tylko poważne przewinienia
Co prawda w kodeksie cywilnym nie wyjaśniono, czym jest rażąca niewdzięczność, jednak z orzeczeń Sądu Najwyższego wynika, że nie może być powodem odwołania darowizny widzimisię darczyńcy, jego nagła niechęć spowodowana błahymi przyczynami. Drobne scysje czy nieporozumienia nie stanowią o rażącej niewdzięczności. W świetle utrwalonego orzecznictwa „rażąca niewdzięczność” to takie zachowania obdarowanego, które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym i wrogim. Krzywdy muszą być więc wyrządzone świadomie. Przykładem rażącej niewdzięczności może być popełnienie w stosunku do darczyńcy przestępstwa, np. kradzieży, pobicia, znieważenia go, zniszczenia jego mienia. Za rażącą niewdzięczność uważa się niewywiązywanie się wobec darczyńcy z obowiązków, jakie ma syn wobec rodziców czy wnuczka wobec dziadka, a zatem na przykład odmowa udzielenia opieki i pomocy w chorobie, mimo że obdarowany mógł jej udzielić.
Rażącą niewdzięczność należy udowodnić
Darczyńca musi wykazać przed sądem, że obdarowany rzeczywiście dopuścił się wobec niego rażącej niewdzięczności. Z orzeczeń Sądu Najwyższego wynika, że darowizna może zostać odwołana także wówczas, gdy wysoce naganne zachowanie obdarowanego skierowane jest przeciwko osobie bliskiej darczyńcy. Tak będzie, jeśli obdarowany syn dopuszcza się np. wyzwisk i innej agresji wobec żony darczyńcy – swojej macochy.
W jednym z orzeczeń za rażącą niewdzięczność obdarowanej córki uzasadniającą odwołanie darowizny SN uznał brak jej reakcji na znęcanie się nad matką przez męża córki. Niedopuszczalne jest też tolerowanie aktów agresji, choćby słownej, wobec darczyńcy ze strony dzieci obdarowanego.
Odwołać darowiznę wolno nie tylko darczyńcy. Mogą to też uczynić jego spadkobiercy. Wchodzi to w rachubę tylko wówczas, gdy w chwili śmierci były powody do odwołania darowizny przez darczyńcę albo gdy obdarowany umyślnie doprowadził do śmierci darczyńcy.
Odwołanie darowizny nie jest dopuszczalne, gdy darczyńca przebaczył niewdzięcznikowi. Motywy przebaczenia nie są istotne. Jest ono skuteczne, nawet gdy darczyńca nie jest zdolny do czynności prawnych, na przykład na skutek demencji. Wystarczy, że działa on z dostatecznym rozeznaniem, które pozwala mu świadomie wyrazić wolę przebaczenia.
Trzeba również zaznaczyć, że zgodnie z art. 899 § 3 kc darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Oświadczenie o odwołaniu darowizny zgodnie z art. 900 kc powinno zostać złożone obdarowanemu na piśmie.
Wskazane jest podanie przyczyny odwołania darowizny. Jednak nawet jeśli przyczyna nie zostanie w takim oświadczeniu podana, odwołanie darowizny może być ważne.
Odwołanie darowizny staje się skuteczne z chwilą, gdy dojdzie do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią.
W przypadku odwołania darowizny nieruchomości niezbędne jest zawarcie umowy o powrotnym przeniesieniu własności nieruchomości na rzecz darczyńcy w formie aktu notarialnego. W przypadku braku zgody obdarowanego na przeniesienie własności z powrotem na darczyńcę należy złożyć wniosek do sądu o wydanie wyroku zastępującego oświadczenie darczyńcy na podstawie art. 64 kc.
Następca oddaje gospodarstwo
Odrębnie (w Ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – Dz. U. 2008.50.291 t.j.) została unormowana kwestia odwrócenia skutków tzw. umowy z następcą, na podstawie której dochodzi do przekazanie następcy gospodarstwa rolnego z chwilą nabycia przez rolnika prawa do emerytury bądź renty, jeżeli następca do tego czasu będzie pracować w tym gospodarstwie. Umowa z następcą łączy w sobie elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego i w pewnych aspektach wykazuje podobieństwo do umowy darowizny (nieodpłatność przekazania gospodarstwa). Taka umowa może być rozwiązana na żądanie rolnika jedynie przez sąd. Następca będzie musiał oddać gospodarstwo, jeśli:
• nie podjął albo zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnika bez usprawiedliwionych powodów, nie wywiązuje się z obowiązków przyjętych w umowie lub postępuje w taki sposób, że nie można wymagać od rolnika, aby spełnił obowiązki względem następcy;
• uporczywie postępuje wobec rolnika w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
– dopuścił się wobec niego albo jednej z najbliższych mu osób rażącej obrazy czci bądź umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu albo wolności;
• uporczywie nie wywiązuje się z obowiązków wobec rolnika, wynikających z umowy lub z przepisów prawa, a więc np. z obowiązku alimentacyjnego.
W jednym z wyroków Sąd Najwyższy przyjął, że powodem rozwiązania takiej umowy jest zachowanie następcy, który po przekazaniu mu przez rodziców dobrze prosperującego gospodarstwa rolnego w ciągu kilku lat sprzedał inwentarz, zaniechał uprawy roli i zaczął ją wyprzedawać, a uzyskane pieniądze roztrwonił, doprowadzając gospodarstwo do ruiny.
Podsumowując, należy stwierdzić, że odwołanie wykonanej darowizny nie jest sprawą prostą, ale liczne wyroki Sądu Najwyższego dotyczące takich spraw pokazują, że możliwą.
konsultacja: Agnieszka Dybowska
]]>Aby otrzymać becikowe, należy teraz do wniosku składanego w gminie dołączyć dokumenty z kwotą zarobków rodziców dziecka.
Do tej pory opiekunowie mogli składać wniosek według dowolnego wzoru, były to często formularze opracowane na własne potrzeby przez poszczególne samorządy. Wraz z wprowadzeniem kryterium dochodowego resort pracy określił też druk, który trzeba złożyć, aby uzyskać becikowe. Zawiera go załącznik nr 15 do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu ubiegania się o świadczenia rodzinne(Dz.U., poz. 3).
Kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie becikowego na dziecko urodzone po 1 stycznia 2013 roku, wynosi 1922 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie.
Przy sprawdzaniu, czy opiekunowie spełniają ten warunek, stosowane są zasady, które obowiązują przy ubieganiu się o inne świadczenia rodzinne. Bierze się pod uwagę dochody osiągane przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w którym składany jest wniosek o becikowe. Ten właśnie trwający zaczął się 1 listopada 2012 roku, więc trzeba podać dochody z 2011 roku. Zostaną one podzielone przez liczbę członków rodziny (razem z nowo narodzonym dzieckiem) oraz liczbę miesięcy w roku, w którym były uzyskane. Jeżeli dochód okaże się niższy od wskazanej kwoty kryterium, rodzina otrzyma tysiąc złotych zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
Oprócz uzależnienia uzyskania prawa do becikowego od wysokości dochodów inne generalne zasady związane z jego przyznaniem nie uległy zmianie. Potrzebne jest więc wystawione przez lekarza lub położną zaświadczenie o objęciu opieką medyczną przyszłej matki nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Gminy wymagają też dołączenia skróconego odpisu aktu urodzenia oraz oświadczenia, że na dziecko nie zostało już pobrane becikowe przez drugiego z rodziców.
W sytuacji gdy o becikowe występuje kobieta, która samotnie wychowuje dziecko (bez względu na to, czy ojcostwo jest ustalone, czy też nie), nie wymaga się wpisania drugiego rodzica do wniosku lub zasądzenia alimentów na rzecz dziecka.
Tak więc matka, która nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z wpisanym do aktu urodzenia dziecka jego ojcem i nie wystąpiła o alimenty, nie ma obowiązku dostarczenia zaświadczenia o jego dochodzie.
Obowiązek dołączenia do wniosku o becikowe zaświadczeń lub oświadczeń o wysokości dochodu dotyczy nie tylko rodziców biologicznych, ale też osób, które adoptowały dziecko lub są opiekunami faktycznymi (wystąpiły do sądu z wnioskiem o przysposobienie), pod warunkiem że nastąpiło to po 1 stycznia 2013 roku.
Wniosek o becikowe można składać w ciągu dwunastu miesięcy od przyjścia na świat potomka.
Rodzice dzieci urodzonych przed 31 grudnia 2012 roku, którzy dopiero teraz zamierzają ubiegać się o przyznanie tej zapomogi, są zwolnieni z obowiązku przedstawienia dokumentów dotyczących wysokości ich dochodów. Nie muszą tego robić także osoby, które do końca ubiegłego roku objęły opieką prawną lub faktyczną bądź przysposobiły dziecko.
Podstawa prawna:
Ustawa z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 z późn. zmianami)
Art. 2 ustawy z 12 października 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U., poz. 1255)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 3 stycznia 2013 roku w sprawie sposobu i trybu ubiegania się o świadczenia rodzinne (Dz.U., poz. 3)
Opr. na podstawie materiałów „Dziennika Gazety Prawnej”
]]>Kwestię zasiłku reguluje ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz.1227 z późn. zm.). Zgodnie z art. 77 ust. 1 Ustawy zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci ubezpieczonego, osoby pobierającej emeryturę lub rentę, osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania oraz członka rodziny osoby wyżej wskazanej. Ponadto zasiłek ten przysługuje w razie śmierci osoby, która pobierała zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia. Tym samym zasiłek przysługuje również w razie śmierci osoby mającej ustalone prawo do emerytury pomostowej, osoby mającej ustalone prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, osoby, która zmarła w okresie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, cywilnej niewidomej ofiary działań wojennych pobierającej świadczenie pieniężne, osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny oraz członka rodziny tej osoby, osoby pobierającej rentę socjalną, osoby, która zmarła wskutek wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach, osoby pobierającej rentę z tytułu wypadku lub choroby zawodowej powstałych w szczególnych okolicznościach oraz członka rodziny tej osoby.
Ponieważ zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu, warto wiedzieć, że osobą taką mogą być członkowie rodziny osoby zmarłej wskazani w ustawie, lecz również pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego, jeśli pokryły koszty pogrzebu. Jeżeli koszty pogrzebu poniosło kilka osób, zasiłek ten należy się każdej z tych osób lub podmiotów, proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu zmarłego. Co ważne skorzystanie z zasiłku przysługuje małżonkowi będącemu w separacji, o ile poniósł koszty związane z pogrzebem (takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 17 stycznia 2012 r. I UZP 8/11).
Dokumenty wymagane do wypłaty zasiłku pogrzebowego to przede wszystkim:
Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu, jednorazowo i od 1 marca 2011 r. wynosi dla wszystkich 4 000 zł. Zasiłek pogrzebowy jest wolny od podatku dochodowego (art. 21 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Nr 361 z późn. zm.).
Prawo do tego świadczenia wygasa w razie niezgłoszenia wniosku o jego przyznanie w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Gdy zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w terminie powyższym było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia pogrzebu. Dokumentem potwierdzającym wymienione powyżej nadzwyczajne okoliczności i przyczyny jest zaświadczenie policji lub prokuratury, odpis zupełny aktu zgonu lub inny dokument urzędowy potwierdzający zaistnienie okoliczności uniemożliwiających zgłoszenie wniosku.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje także w przypadku urodzenia martwego dziecka lub poronienia.
Rodzice dziecka niezależnie od tego, czy urodziło się ono martwe czy w skutek poronienia, mają prawo zdecydować, że odbiorą dziecko ze szpitala i zorganizują mu pochówek.
Szpital zobowiązany jest w tej sytuacji do wystawienia na wniosek osoby uprawnionej do pochowania zmarłego stosownych dokumentów, w tym karty zgonu. Dokumenty te przysługują każdemu dziecku (medycznie płodowi, zarodkowi), bez względu na czas trwania ciąży. Następnie należy udać się do Urzędu Stanu Cywilnego, aby zarejestrować dziecko. Na podstawie dokumentów stwierdzających zgon urząd sporządza akt urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się martwe. Aktu zgonu nie sporządza się, ponieważ akt urodzenia z odpowiednią adnotacją jest jednocześnie aktem zgonu.
Po pochowaniu dziecka można złożyć wniosek o zasiłek pogrzebowy do ZUS.
Warto dodać, że pracownicy, która urodziła martwe dziecko lub jej dziecko zmarło przysługuje urlop macierzyński. Informacje na ten temat znajdują się w Ustawie z 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), wedle których w razie urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka, zaś w przypadku gdy urodziła ona więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie, przysługuje jej urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu (art. 1801§ 1 kp). W razie zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, pracownica zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.( art. 1801§ 2 kp).
Interesujące jest także, iż „koszty symbolicznego upamiętnienia osoby zmarłej, która pisemnym oświadczeniem wyraziła wolę przekazania swoich zwłok publicznej uczelni medycznej dla celów naukowych, są kosztami pogrzebu w rozumieniu art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i uzasadniają roszczenie o zasiłek pogrzebowy, o którym mowa w art. 77 ust. 1 tej ustawy” (uchwała Sądu Najwyższego z 2 lutego 2011 roku, I UZP 5/10, OSNP 2011/13-14/186).
Dla wielu świeżo upieczonych mam macierzyństwo jest nie tylko okresem szczęścia, ale i wyrzeczeń. Spędzając całe dnie wyłącznie z dzieckiem, czują się osamotnione, odizolowane od życia towarzyskiego, niekiedy sfrustrowane. I z takich właśnie uczuć zrodził się dwa lata temu pomysł na założenie klubu Mamy Wołomin.
Magda Filaber z była wtedy mamą kilkumiesięcznego Jacka i spędzała dużo czasu na internetowym forum babyboom.
Pomyślała, że wszystkie te młode mamy z Wołomina, które tak chętnie wymieniają się swoimi doświadczeniami w Internecie, z radością wyjdą z domu spotkać się z innymi matkami, aby porozmawiać i pochwalić się swoimi latoroślami. Zaprosiła je więc do własnego domu i tak się zaczęło.
Dorota Jaworska, mama dwuletniego Kubusia i sąsiadka Magdy, pomagała jej w organizowaniu spotkań, tworzeniu strony internetowej, zapraszaniu gości:
Pierwsze nieformalne spotkania były okazją do wymiany doświadczeń, opowiadania o codziennych radościach, ale i kłopotach. Nasze dzieci w tym czasie poznawały się i wspólnie bawiły. Udało nam się zaprosić kilku specjalistów, którzy uczyli nas na przykład psychologii rozwojowej, masowania niemowląt czy zapobiegania infekcjom u dzieci.
Początki były trudne. Pamiętam, że wysyłałam po kilkadziesiąt maili, aby znaleźć wolontariuszy chętnych do poprowadzenia zajęć. Wbrew oczekiwaniom zgłosiło się też niewiele matek. Dopiero po utworzeniu profilu naszego klubu na Facebooku zainteresowanie spotkaniami mam z dziećmi tak wzrosło, że zaczęłyśmy organizować cykliczne dwugodzinne warsztaty tematyczne w wynajmowanych salach. Formuła spotkań klubu mam do tej pory nie uległa zmianie – przychodzą na nie opiekunowie z dziećmi w wieku do trzech lat, a zajęcia zawsze prowadzi zaproszony ekspert. W ten sposób w naszym klubie odbyły się między innymi warsztaty rękodzieła, brafitterskie, fotograficzne. Przeszłyśmy też kurs pierwszej pomocy medycznej oraz kurs samoobrony, a pod kierunkiem doświadczonej pani pedagog doskonaliłyśmy swoje umiejętności wychowawcze.
Nie zapominamy też o własnych potrzebach: miałyśmy spotkania z dietetykiem, stomatologiem, kosmetyczką, stylistką, instruktorem tańca, wizażystką. Chcemy się wszechstronnie rozwijać i doskonalić, więc na naszych spotkaniach nie zabrakło psychologa i coacha kariery. W ciągu półtora roku udało się nam się przeprowadzić ponad 60 takich, w większości bezpłatnych, warsztatów prowadzonych przez zaproszonych przez nas specjalistów – wolontariuszy.
W 2011 r. sformalizowałyśmy naszą działalność i zarejestrowałyśmy w starostwie stowarzyszenie. Obecnie czekamy na wpis do KRS fundacji „Mamy Wołomin”.
W ubiegłym roku gościli u nas między innymi lekarze z warszawskiego Instytutu Onkologii, co wzbudziło zainteresowanie naszym stowarzyszeniem wśród pracowników Urzędu Miasta. Po raz pierwszy w budżecie Wołomina na rok 2012 umieszczono punkt, który mówi o wspieraniu rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa.
Cieszy nas zainteresowanie mieszkańców rodzimego miasta tym, co robimy. O ich sympatii i poparciu świadczy to, że wygrałyśmy internetowy konkurs ogłoszony przez Wołomińskie Forum Samorządowe na najciekawszą inicjatywę roku „Wirtualny Wołomin 2011”.
To miłe, że możemy liczyć na pomoc wielu osób. Szukając miejsca na nasze cotygodniowe spotkania, korzystałyśmy już z gościnnej świetlicy OSiR „Huragan”, sali zabaw „Dziecięce Psoty” oraz pomieszczenia w przdszkolu Tumirai. Od kilku miesięcy miejsca spotkań użycza nam ZHP Wołomin.
Na początku tego roku uskrzydliło nas wygranie konkursu „Wspieramy Mamy” ogłoszonym przez firmę AXA. Wzięło w nim udział ponad 250 organizacji z całego kraju, a zwyciężył nasz projekt „Biznes Mama – krok do własnej działalności gospodarczej”. Dzięki uzyskanym w ten sposób funduszom zorganizowałyśmy cykl bezpłatnych szkoleń dla matek małych dzieci oraz przyszłych mam z całego powiatu wołomińskiego, które chcą założyć własną firmę. Zajęcia trwają od lutego do lipca tego roku w dwóch grupach. W pierwszej są mamy, które przychodzą na szkolenia razem z dziećmi do sali zabaw Tumirai. Do drugiej zaprosiłyśmy kobiety w ciąży i mamy, które mogą przyjść bez dzieci. Wykłady odbywają się w sali użyczanej nam przez harcerzy z hufca Wołomin.
Nasz klub prężnie się rozwija, co wymaga dużej dyscypliny i efektywnego zarządzania czasem. Spotykamy się już przecież cztery razy w tygodniu. W poniedziałki szkolimy się w ramach projektu „Biznes Mama”, we wtorki spotykamy się na wspólne ćwiczenia, w środy są spotkania tematyczne w ramach Klubu Mam, a w czwartki wraz z maluchami mamy zabawy fundamentalne.
Na wrzesień zaplanowałyśmy już kolejne warsztaty „Metamorfoza Mama”. Wizażystka, fryzjer i specjalistka od ubioru pomogą nam odnaleźć własny styl.
Będzie też warsztat aktywizacji zawodowej, który obejmie oboje rodziców, nie tylko mamy. Doradca zawodowy nauczy nas, jak poprawnie pisać CV i list motywacyjny, a następnie przećwiczymy z nim rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy. Będzie też spotkanie z coachem kariery i ze specjalistą od biznesowego dress-code’u.
Poznamy też przepisy prawne dotyczące ochrony praw pracowników – rodziców małych dzieci.
Przyznaję, że działalność w klubie mam zabiera mi dużo czasu. Dodatkowo studiuję, prowadzę własną firmę, no i dbam o rodzinę. Ale jest już łatwiej, niż było na początku. Niektóre uczestniczki spotkań zaczynają organizować własne warsztaty tematyczne, zgłaszają się nowe osoby chętne do współpracy. To przyjemne obserwować, jak wymyślony przez nas projekt zaczyna żyć własnym życiem.
]]>
Czy zgłaszają się do pani pary, które mówią wprost, że mediacja jest dla nich ostatnią deską ratunku?
Tak, bywa, że ludzie w związkach tak zaplątują się w konflikty, że nie są w stanie sami sobie z nimi poradzić i właściwie przestają ze sobą rozmawiać. Niektórzy chcą naprawić relacje, ale nie potrafią sami uzgodnić zasad, na jakich je oprą. Inni znów chcą się rozstać, ale nie umieją rozwiązać zagmatwanych spraw związanych z rozwodem. Większość działa pod wpływem emocji.
Co im pani radzi?
Moja rola jako mediatorki nie polega na udzielaniu porad ani podsuwaniu rozwiązań. Moim zadaniem jest wysłuchać obu stron, a następnie pomóc im uporządkować zagmatwane sprawy. Mam przekonanie, że osoby które przychodzą do mnie ze swoim kłopotem, potrafią same mu zaradzić, są w stanie pokierować własnym życiem. Nie jestem od nich mądrzejsza. Pomagam im tylko podjąć ich własne decyzje, dbając, by mieli jak najwięcej danych.
A gdy przychodzi tylko jedna strona?
W mediacji obowiązuje zasada dobrowolności, dlatego nie mogę nikogo do niej przekonać ani wywrzeć jakiejkolwiek presji. Niekiedy na prośbę osoby zainteresowanej, inicjującej mediację, objaśniam tej drugiej, na czym cały proces polega, bo niechęć do wzięcia udziału w mediacji wynika często z niewiedzy. Jednak obie strony konfliktu muszą się zgłosić z własnej woli. Jest to pierwszy, bardzo ważny krok do nawiązania porozumienia.
Co dzieje się na pierwszym spotkaniu?
Przedstawiamy się sobie, poznajemy nawzajem. Ten pierwszy etap nazywam czasem monologiem mediatora, bo to ja robię wprowadzenie, ustalam role, objaśniam zasady, według których będziemy pracować. Ale coraz częściej trafiają do mediacji osoby, które już mają wstępną wiedzę i często pierwszy etap przebiega w dialogu z osobami uczestniczącymi w niej.
Drugi etap to czas wypowiedzi obu stron konfliktu?
Tak, każda ze stron może tu opowiedzieć o kłopocie, z którym przyszła, a także o swoich oczekiwaniach wobec mediacji. Zadaję tu dodatkowe pytania, aby dobrze poznać istotę sprawy i to, co doprowadziło do nieporozumienia, konfliktu, kryzysu.
W trzecim etapie na chwilę przejmuję głos. Nie staję po żadnej ze stron, tylko na podstawie tego, co usłyszałam, staram się nazwać problemy i sformułować tematy do omówienia. I tak na przykład para w sytuacji okołorozwodowej ma tu zazwyczaj do ustalenia zasady dalszej opieki nad dziećmi, podziału mieszkania czy majątku, kontaktu dzieci z dalszą rodziną i bliskimi.
A czy jest miejsce na zdefiniowanie potrzeb każdej ze stron?
To etap czwarty, chyba najważniejszy, bo obie osoby po wypowiedzeniu swoich oczekiwań i potrzeb nagle widzą, że ich interesy wcale nie są sprzeczne, przynajmniej częściowo. Na przykład oboje zgodnie dążą do tego, aby dzieci jak najmniej ucierpiały z powodu ich rozstania. Przestają się nawzajem obwiniać, skupiają na rozwiązaniu problemu, na tym, co łączy. To powoduje, że mediacje ruszają do przodu. Na tym etapie można też wyjaśnić wiele nieporozumień, intencji, które stały za słowami. Można też nazwać różnice i te obszary, w których nie ma porozumienia, a trzeba znaleźć jakieś rozwiązania.
Czy to początek porozumienia?
Może nie następuje zgoda, ale uspokojenie, wyciszenie wrogich emocji. To pozwala na spokojną rozmowę, na negocjowanie rozwiązań zgodnych z oczekiwaniami obojga. Odbywa się to często na zasadzie burzy mózgów: obie strony zgłaszają jak najwięcej dobrych dla siebie rozwiązań, a potem stopniowo zawężamy listę do tych najważniejszych, najbardziej satysfakcjonujących. To piąty etap mediacji.
A następny?
W szóstej, ostatniej części, zajmujemy się wspólnie redagowaniem porozumienia. Spisujemy szczegółowo wszystko to, na co zgodziły się obie strony. I tym porozumieniem kończymy mediacje. Struktura sześciu etapów, której przestrzegamy w naszym Stowarzyszeniu, bardzo pomaga w porządkowaniu całego procesu. Inni mediatorzy mogą tu korzystać z innych standardów, ale stopniowość, rozłożenie w czasie kolejnych wydarzeń mediacji zawsze obowiązuje.
Ilu potrzeba spotkań z mediatorem, aby osiągnąć porozumienie?
Czasami wystarczą dwa półtoragodzinne posiedzenia, bywa też, że potrzeba pięciu. To zależy od tego, jak skomplikowana jest sprawa, ile rzeczy trzeba ustalić.
Czy zdarza się, że w wyniku mediacji pary odstępują od decyzji o rozwodzie?
To zależy od etapu konfliktu i od nastawienia, z jakim przychodzą. Często obserwuję, że małżeństwa czy związki, w których obu stronom zależy na poprawieniu relacji, wychodzą z opresji zwycięsko. Cieszę się, gdy mogę im w tym pomóc.
Adresy pod którymi można znaleźć doświadczonych mediatorów rodzinnych:
www.rodzina sos.pl
www.polskie centrum mediacji.pl
www.stowarzyszenie mediatorów rodzinnych
www.stopociech.pl
]]>Ustawa z 6 listopada 2008 r. nowelizuje Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59późn. zm.) Wprowadzone zmiany obowiązują od 13 czerwca 2009r. i rozszerzają artykuł 58, co ma na celu ochronę interesów dzieci. Artykuł 58 § 1 kro brzmi „W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.” Ponadto w § 1a wskazano, iż „Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.”
Porozumienie rodziców w sprawie dzieci powinno więc określać ich prawa i obowiązki względem potomstwa. Ustawa nie precyzuje formy porozumienia, ale najlepszą wydaje się być forma pisemna. Ustawodawca wskazuje, że rodzeństwo powinno wychowywać się razem, jednak każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie i jeżeli jest to możliwe, należy uwzględnić przy tym wolę dziecka i jego stopień dojrzałości.
Przygotowywanie porozumienia wymaga współpracy rodziców. Jeżeli rodzice nie będą mogli dojść do zgody w kwestiach władzy rodzicielskiej i spraw mających z nią związek, sąd ma prawo ograniczyć władzę rodzicielską obojgu lub jednemu z rodziców. Niejednokrotnie konflikty między rodzicami zostają rozszerzone na dzieci, a to nie służy ich dobru.
Ustawodawca nie wskazuje, jak porozumienie ma wyglądać, jednak praktyka sądowa określiła, co powinno znaleźć się w treści dokumentu. Są to m.in. ustalenia w kwestii:
– Władzy rodzicielskiej i miejsca zamieszkania dziecka
– Kontaktów z rodzicami (w jaki sposób i kiedy dziecko będzie widywać się z rodzicem, z którym nie zamieszkuje na stałe)
– Wakacji, ferii, świąt ( np. w których miesiącach dziecko spędza wakacje z matką, a w których z ojcem; czy pierwszy dzień świąt będzie zawsze spędzany u jednego rodzica, czy może na przemian)
– Edukacji (w jaki sposób rodzice będą podejmowali decyzje dotyczące wyboru szkoły, zajęć pozalekcyjnych)
– Zdrowia (kto będzie podejmował decyzje związane ze stanem zdrowia, wyborem lekarzy)
– Finansów (kto i w jakiej wysokości będzie płacił za zajęcia pozalekcyjne, zakup mebli, wycieczki itp.)
– W jaki sposób rodzice będą rozwiązywali między sobą kwestie sporne.
W każdym przypadku sąd ma obowiązek kontrolowania treści porozumienia, dlatego może się zdarzyć, że doprecyzowanie niektórych punktów odbywać się będzie na rozprawie przy udziale obojga rodziców.
Przykładowe wzory i objaśnienia można znaleźć na stronach:
]]>
Specjalistyczna Poradnia Rodzinna działa w Wołominie od 2005 roku, a głośno było o niej zimą tego roku, kiedy grupie waszych psychologów udało się objąć natychmiastową pomocą ponad siedemdziesięciu pogorzelców – ofiary pożaru w centrum miasta.
Działaliśmy wtedy w sytuacji wyjątkowej i rzeczywiście szybko zorganizowaliśmy pomoc psychologiczną w ramach tzw. interwencji kryzysowej. Możliwe było to dzięki zatrudnionym w poradni specjalistom swe działania elastycznie do wymagań sytuacji. Pomocne w naszej pracy było zgromadzenie poszkodowanych w jednym miejscu, co znacząco ułatwiło nawiązanie kontaktu, zdiagnozowanie ich stanu i określenie formy najbardziej odpowiedniej dla nich pomocy.
Obecność psychologów w sytuacjach kryzysowych nikogo już nie dziwi. A czy w życiu codziennym ludzie nie umiejący sobie na przykład poradzić z kryzysem we własnym małżeństwie, zdają sobie sprawę, jak ważna jest pomoc osoby z zewnątrz?
Ta świadomość jest chyba coraz bardziej powszechna. Świadczą o tym długie kolejki do naszej placówki. W ramach poradni swą pomoc oferuje psychiatra, czterech psychoterapeutów, dziesięciu psychologów i prawnik. Mimo to na pierwsze spotkanie ze specjalistą trzeba czekać około trzech miesięcy. I trudno to tłumaczyć specyfiką naszego miasta – dużym przemieszaniem środowisk i nagromadzeniem problemów. Myślę, że konflikty małżeńskie, rodzinne dotyczą wszystkich grup społecznych i są znamienne dla naszych czasów.
Czy możecie pomóc, kiedy do poradni zgłasza się tylko jedna ze stron małżeńskiego sporu?
Doświadczenie pokazuje, że ta druga też wkrótce się pojawia, choćby z lęku, że jakieś decyzje, na przykład o sprawie sądowej, zapadną bez jej wiedzy. Obawa przed sądem jest uzasadniona, bo z mojej wiedzy wynika, że kiedy sprawa rodzinna trafia na wokandę, to obie strony tracą w pewien sposób kontrolę nad dalszym biegiem wydarzeń, a na sali sądowej rozgrywają swojego rodzaju wojnę przeciw sobie. Liczy się wtedy podział majątku, orzeczenie winy, sprawa kontaktów z dziećmi, alimenty. W sądzie rzadko jest miejsce na pojednanie, tam każdy chce wygrać swoją sprawę. Nasza poradnia daje obu stronom szansę na wyciszenie emocji, na spokojne przemyślenie własnej sytuacji bez ingerencji rodziny, znajomych, adwokatów. Przychodząc do psychologa nic się nie ryzykuje, a zyskuje wolność, bo jest tu czas, aby nad każdym krokiem spokojnie się zastanowić, a z każdego posunięcia można się wycofać.
Dajemy wsparcie, nie rozwiązujemy konfliktu, ale pomagamy skierować go na tor własnych decyzji obojga partnerów.
Jak wygląda pierwsze spotkanie z psychologiem?
Wysłuchujemy obu stron, aby dowiedzieć się, w jakim miejscu konfliktu się znajdują, czego od siebie chcą, kiedy i jak zaczął się rozpad relacji, czy jeszcze widzą się nawzajem i choć trochę rozumieją. Potem wybieramy rodzaj terapii, której wynikiem ma być przybliżenie obu stron do siebie. Pracuję w nurcie psychoanalitycznym, stąd specyfiką mojego podejścia jest oddzielny kontakt z każdym ze współmałżonków, a co pewien czas spotykam się z obojgiem jednocześnie. Natomiast moja koleżanka – terapeutka rodzinna – pracuje z parami. Specyfiką terapii małżeńskiej jest to, że nie ma tu, jak w przypadku leczenia choroby, żadnej normy zdrowia. Nie ma bowiem wzorca małżeństwa idealnego, do którego mamy dążyć, nie możemy narzucać jak powinien działać dobry związek, bo każdy tworzy go sobie inaczej.
Chorobę można pokonać lekarstwami.
Ale nie mamy wpływu na jej powstanie. A konflikt małżeński „wypracowaliśmy” zwykle sami, a na swoją aktywność, decyzje, postawy mamy jednak wpływ. Psychologowi łatwiej jest pracować z kimś, kto sam doprowadził się do trudnej sytuacji, bo może mu pomóc z niej wyjść. Taka osoba dalej dysponuje potencjałem naprawczym, ma dostęp do innych nadal nieźle funkcjonujących sfer swojego życia, jak pozostałe relacje rodzinne czy choćby praca. Sytuacja komplikuje się nieco w przypadku rodzin, gdzie problem ma podłoże w uzależnieniach czy zaburzeniach psychicznych.
Czy każda terapia kończy się powodzeniem?
Niestety nie, ale tu też sukces terapii jest nieco inaczej definiowany. Powodzeniem jest już często podjęcie decyzji o nierozchodzeniu się lub rozpoczęcie wspólnej terapii. Najłatwiej pracuje się z parami, gdzie jest do pokonania konkretny problem. Już sam fakt, że się zgłaszają, szczególnie, kiedy robi to mężczyzna, jest pierwszym bardzo ważnym krokiem w terapii. Czasem wystarczy pokazać obojgu, że to, co z zaciekłością atakują, jest czymś dla nich bardzo ważnym, na przykład dawna czułość, bliskość. Nazywam to przywracaniem dobrego w związku. Każda terapia ma swoje etapy: szukamy wspólnych dla obojga celów, zbliża ich to, że rozmawiają z tym samym psychologiem i z czasem są już w stanie się ze sobą komunikować.
Czy wiek małżonków ma tu znaczenie?
Niewątpliwie najlepiej pracuje się z młodymi małżeństwami. One najczęściej nie umieją być ze sobą, bo nikt tego nie uczy w szkole. Czasami wystarczy pokazać kilka prostych sposobów ułatwiających komunikację i już jest lepiej. Wiele też zależy od motywacji obojga, bo współczesna młodzież przyzwyczajona do tego, że zawsze ma być przyjemnie, z trudem przyjmuje do wiadomości, że małżeństwo to także codzienna ciężka praca i że czasami trzeba dać coś od siebie.
Starsze małżeństwa rzadko pojawiają się w naszej poradni. Trudniej je naprawiać, bo działają zwykle według utartych schematów, mają wieloletnie nawyki i przyzwyczajenia, a także zadawnione urazy. Zdają sobie zwykle sprawę, że rozwód niewiele zmieni, bo w starszym wieku trudno znaleźć nowego partnera. Skupiają się często na własnym zdrowiu, nie przywiązując już większego znaczenia do jakości wzajemnych relacji. Czasami trzeba pomóc obojgu radzić sobie z emocjami aby ich związek przetrwał kolejny kryzys. Niekiedy wystarczy uświadomić dojrzałym małżeństwom, że nie warto tracić czasu i zdrowia na wieczne kłótnie i przepychanki
Jak pan ocenia kondycję polskich rodzin?
Nie jest tak źle, bo rozpada się „tylko” co trzecie małżeństwo. Niedawno odwiedziła poradnię grupa norweskich psychologów, aby poznać nasze pomysły na naprawianie rodzin, bo w ich kraju tylko 20 procent związków trwa dłużej niż pięć lat.
Specjalistyczna Poradnia Rodzinna w Wołominie
ul. Legionów 78
tel: 22 776 44 95, 96
Punkt Pomocy Dziecku i Rodzinie przy OPS
Tłuszcz ul. Kościuszki 7
tel: 29 757 32 40
Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kryzysie
Kobyłka ul. Wołomińska 1
tel: 22 786 12 03
OPS Zielonka ul. Literacka 20
tel: 22 781 03 51
]]>
Sąd orzeka o separacji na żądanie któregoś z małżonków. Z takim żądaniem może wystąpić także małżonek, który jest winny powstania w małżeństwie zupełnego rozkładu pożycia. Wniosek w sprawach o separację na zgodną prośbę małżonków składa się do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie wspólnie zamieszkują lub do sądu znajdującego się w miejscu ich wspólnego pobytu (art. 567¹ kpc). Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego miejsca zamieszkania ani pobytu, wniosek należy zgłosić w sądzie właściwym dla jednego z małżonków zgodnie z art. 508 kpc, tj. do sądu miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku braku miejsca zamieszkania – sądu miejsca jego pobytu. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie ich zgodnego żądania. W tym wypadku sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. Następują wówczas takie skutki, jak wówczas gdy żaden z małżonków nie ponosi winy. Jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację
Przesłanki pozytywne
Przesłanką pozytywną (czyli taką, która musi wystąpić) do orzeczenia rozwodu i separacji przez sąd jest ustalenie, że pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Dodatkowo w przypadku rozwodu istnieje obowiązek wykazania przed sądem, że rozkład pożycia ma cechy trwałości. Różnica w porównaniu z przesłankami pozytywnymi rozwodu (zupełny i trwały rozkład pożycia) polega na tym, że dla separacji przewiduje się przesłankę zupełnego rozkładu pożycia, nie jest natomiast konieczne, ażeby rozkład był także trwały. W doktrynie prawa rodzinnego i orzecznictwie sadów przyjmuje się, że zupełny rozkład pożycia małżeńskiego to stan polegający na ustaniu więzi uczuciowych, fizycznych i gospodarczych między małżonkami. Natomiast trwałość rozkładu to rozkład tak głęboko posunięty, że nie ma już szansy, by małżonkowie odbudowali łączące ich więzi.
Przesłanki negatywne
Wyróżnia się trzy przesłanki negatywne (czyli takie, które nie mogą zaistnieć) do orzeczenia rozwodu. Zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym – mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia – orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód lub odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
W przypadku separacji ustawodawca powtórzył dwie pierwsze przesłanki negatywne (w postaci niemożności orzeczenia separacji przez sąd, jeśli w ten sposób miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego). Nie występuje natomiast trzecia negatywna przesłanka w postaci żądania separacji przez małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia i braku zgody na powyższe drugiego małżonka. Oznacza to, że sąd może orzec separację także na żądanie małżonka wyłącznie winnego i mimo sprzeciwu drugiego małżonka.
Skutki rozwodu i separacji
Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód skutkuje jego ustaniem. Z datą uprawomocnienia się wyroku ustaje również ustrój małżeńskiej wspólności ustawowej. Od tego momentu każdy z małżonków może zawrzeć nowy związek małżeński. Orzeczenie rozwodu jest nieodwołalne, co oznacza, że nie można powrócić do stanu poprzedniego (co nie oznacza, że te same osoby nie mogą ponownie wstąpić w związek małżeński).
W przypadku separacji także ustaje małżeńska wspólność ustawowa. Jednak małżonkowie będący w separacji nie mogą zawrzeć nowych związków małżeńskich, bo wówczas popełniliby przestępstwo bigamii. Nie mogą też wrócić do poprzednich nazwisk, co jest możliwe w przypadku rozwodu. W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa. Taka sytuacja nie jest możliwa w przypadku orzeczenia separacji.
Wpływ separacji na władzę rodzicielską
Orzeczenie o separacji nie zrywa więzi rodzinnych, małżonkowie pozostają nadal rodziną. Sąd może ze względu na dobro dziecka pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Możliwe jest ograniczenie władzy jednemu z rodziców i powierzenie drugiemu. Sąd orzekając o separacji może orzec o zawieszeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej. W większości przypadków sąd orzeka o pozostawieniu pełnej władzy rodzicielskiej obojgu małżonkom.
Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej. Nie może być ona zmieniona w drodze umowy. Ustrój rozdzielności majątkowej polega na tym, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed powstaniem ustroju, jak i nabyty później oraz zarządza całym swoim majątkiem samodzielnie. Nie ma małżeńskiego majątku wspólnego, a każdy z małżonków ma jedynie swój majątek osobisty. Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym separację dokonać podziału majątku wspólnego.
Małżonkowie w separacji mają względem siebie większe obowiązki niż małżonkowie, którzy zadecydowali o rozwodzie. Osoby żyjące w separacji, jeśli są ku temu powody (tzw. względy słuszności), mają obowiązek wzajemnej pomocy. Ponadto, była żona lub mąż może płacić drugiemu małżonkowi alimenty w okresie do 5 lat, i tylko sądownie można domagać się przedłużenia tego okresu. W przypadku separacji natomiast takie ograniczenia nie istnieją.
Najważniejszą kwestią przy ustalaniu odpowiedzialności za zobowiązania jest czas, w którym zostały one zaciągnięte. Jeżeli zobowiązanie powstało w trakcie trwania małżeństwa i przed orzeczeniem separacji, odpowiedzialność ponosić będą wspólnie małżonkowie. Jeśli jednak miało to miejsce po orzeczeniu separacji przez sąd, to każdy małżonek będzie odpowiadał samodzielnie za swoje długi.
Zniesienie separacji
Sąd na zgodne żądanie małżonków może orzec o zniesieniu separacji. Następuje powrót do sytuacji sprzed orzeczenia o separacji. Dotyczy to m.in. ustroju rozdzielności majątkowego. Na zgodny wniosek małżonków sąd znosząc separację może utrzymać ustrój rozdzielności. Jeżeli w rodzinie są małoletnie dzieci, sąd znosząc separację powinien orzec o władzy rodzicielskiej nad nimi.
]]>
Zastosowanie w tej sprawie będzie miał art. 78 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z1964r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Wskazuje wprost, że „ Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka”. Zatem zgodnie z art. 82. § 1 kro ma Pan prawo wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko dziecku.
Ponieważ w tym przypadku minął termin 6 m-cy dla ojca, powództwo ma prawo wytoczyć prokurator ( art. 86 kro ).
W praktyce policjanci oraz przedstawiciele jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, oświaty i ochrony zdrowia podczas interwencji dotyczącej przemocy domowej dysponują formularzami Niebieskich Kart. Część wstępna przedmiotowej procedury składa się z dwóch części, tj. polega na wypełnieniu Niebieskiej Karty A i przekazaniu Niebieskiej Karty B.
Karta A pozwala na udokumentowanie sytuacji zaistniałych na miejscu interwencji oraz podejmowanych działań. Dokument ten może być pomocny w przypadku wszczęcia postępowania karnego wobec sprawcy jako dowód procesowy. Wypełnienie wzmiankowanego dokumentu powoduje wszczęcie procedury Niebieskiej Karty, przy czym nie jest uzależnione od zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie i może nastąpić na skutek powzięcia, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie. Istotnym jest, że zasadniczo przedmiotowy dokument powinien zostać wypełniony w obecności osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, wyjątkowo – bez udziału tej osoby. Wymaga podkreślenia, że rozmowę z osobą potencjalnie dotknięta przemocą w rodzinie przeprowadza się w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i poszanowanie godności tej osoby oraz zapewniających jej bezpieczeństwo.
Część B Niebieskiej Karty stanowi informację dla ofiar sprawcy. Zawiera katalog przestępstw, najważniejsze adresy i telefony instytucji oraz organizacji pomocowych. Przedmiotowy formularz jest przekazywany po wypełnieniu Karty A osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie. Natomiast formularz ten nie jest przekazywany osobie, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie.
Jak wskazuje dotychczasowa praktyka, zwłaszcza policyjna, wypełnianie formularzy Karty A przez policję powinno odbywać się na miejscu zdarzenia, w obecności sprawcy. Sprawca powinien wiedzieć, że to, czego się dopuścił, jest traktowane bardzo poważnie oraz że jest sporządzana odpowiednia dokumentacja. Powinien mieć świadomość, że zainteresował się tym wymiar sprawiedliwości i że grożą mu poważne konsekwencje.
Następnie wypełniony formularz Karty A jest przekazywany do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego, przy czym następuje to niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wszczęcia procedury. Kopię wypełnionego formularza pozostawia się zaś u podmiotu wszczynającego procedurę. Jeśli chodzi konkretnie o policję, to w oparciu o powołane uprzednio wytyczne podmiotem odpowiedzialnym za przekazanie wypełnionego formularza Karty A do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego jest kierownik jednostki organizacyjnej policji lub osoba przez niego upoważniona. Natomiast kopia wypełnionego formularza Karty A jest przekazywana przez kierownika jednostki organizacyjnej policji lub osobę przez niego upoważnioną – dzielnicowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie.
W toku dalszej procedury podczas posiedzenia gminnego zespołu interdyscyplinarnego (lub posiedzenia grupy roboczej wyłonionej przez tenże zespół) wypełnia się jeszcze formularz Karty C – zasadniczo w obecności osoby, co do której istnieje podejrzenie, iż jest dotknięta przemocą w rodzinie oraz formularz Karty D – w obecności osoby, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie. Istotnym jest, że spotkania członków zespołu interdyscyplinarnego (lub grupy roboczej) z osobami, odnośnie których istnieje podejrzenie, że są dotknięte przemocą w rodzinie oraz osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, nie mogą być organizowane w tym samym miejscu i czasie.
Reasumując, Niebieska Karta może zostać założona przez Policję, Ośrodek Pomocy Społecznej, jak i Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz przedstawicieli ochrony zdrowia i oświaty. Wypełnienie Niebieskiej Karty nie jest jednak równoznaczne ze złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Jednak w przypadku złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i wszczęcia postępowania przygotowawczego może ona zostać wykorzystana jako dowód procesowy. Ponadto istotnym jest, że w przypadku powzięcia w trakcie procedury Niebieskiej Karty podejrzenia o popełnieniu przestępstwa, cała sporządzona dokumentacja jest obligatoryjnie, z urzędu, przekazywana organom właściwym do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Dokumentacja Niebieskiej Karty dla policji i innych wymienionych wcześniej podmiotów jest informacją, że w danej rodzinie dochodzi do przemocy. W związku z tym np. dzielnicowy ma obowiązek skontaktować się z daną rodziną. Jest zobligowany do rozpoznania sytuacji i jej systematycznego monitorowania, a także do udzielania pomocy w trakcie wizyt, tj. podejmowania działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym wystąpić w rodzinie. Również dla pomocy społecznej czy komisji rozwiązywania problemów alkoholowych jest ona zapisem informacji powziętych przez przedstawicieli tych służb podczas wykonywania swoich obowiązków. Nie może być zatem anulowana, wycofywana czy zmieniana na prośbę ofiary lub sprawcy przemocy.
W przypadku gdy w czynnościach prowadzonych przez funkcjonariuszy uczestniczą dzieci, obowiązuje również procedura związana z tzw. Niebieskim Pokojem. Polega ona na wykorzystaniu do prowadzenia czynności procesowych i pozaprocesowych z małoletnimi specjalnych pomieszczeń. Każda rozmowa z dzieckiem, które było ofiarą przemocy (fizycznej, psychicznej, seksualnej), powinna mieć na celu nie tylko zebranie informacji, lecz również udzielenie dziecku wsparcia. Bardzo istotny jest więc dobór miejsca, w którym rozmowa będzie się odbywała. Powinno być ono miłe, przyjazne dziecku, stwarzające poczucie bezpieczeństwa, przypominające wzorcowy pokój dziecięcy (ciepła kolorystyka, meble, zabawki).
Warto pamiętać, że policjanci – nawet przeszkoleni i rozumiejący specyfikę zjawiska przemocy domowej – nie występują w roli terapeutów, lecz są stróżami i egzekutorami prawa i najczęściej nie mają możliwości rozwiązania problemów ofiary, lecz zgodnie z procedurą Niebieskiej Karty przekazują sprawę do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego, który to zespół jest obsługiwany pod względem techniczno-organizacyjnym przez ośrodek pomocy społecznej.
Opr. Artur Dzięcioł
Konsultacja prawna Katarzyna Koć
Stan prawny na dzień 24 maja 2012 roku
]]>
Zasadą prawa rodzinnego jest to, iż oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Mówi o tym art. 43 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwany dalej Kro). Zasada równych udziałów małżonków w majątku wspólnym obowiązuje bez względu na stopień, w którym każde z małżonków przyczyniło się do powstania majątku wspólnego i niezależnie od przyczyny ustania wspólności.
WYJĄTEK OD ZASADY: NIERÓWNE UDZIAŁY
Wyjątkiem od zasady równych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest możliwość ustalenia innej wielkości tych udziałów, tj. nierównych udziałów.
W wyniku wykładni art. 43 § 2 Kro przyjmuje się, że w sytuacjach wyjątkowych ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym może polegać nawet na całkowitym pozbawieniu jednego z małżonków udziału w tym majątku (jednakże rozstrzygnięcie takie może zapaść tylko w sytuacjach wyjątkowych).
Istotnym jest, że ustalenie nierównych udziałów może dotyczyć tylko całego majątku wspólnego. Przyjmuje się, iż nie można żądać ustalenia nierównych udziałów w poszczególnych składnikach tego majątku.
PRZESŁANKI NIERÓWNYCH UDZIAŁÓW
Warunkiem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch wymogów: istnienie ważnych powodów i różny stopień udziału obojga małżonków w tworzeniu wspólnego majątku.
Przy ocenie istnienia „ważnych powodów”, w rozumieniu art. 43 § 2 Kro, należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 października 1974 r., III CRN 190/74).
Ważne powody ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym zachodzą przede wszystkim wówczas, gdy jedno z małżonków, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównych udziałów, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania majątku wspólnego stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Przykładem może być tu hulaszczy tryb życia jednego z małżonków bądź trwonienie majątku wspólnego w wyniku uzależnienia od hazardu lub alkoholu.
Ważnym powodem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym może być również długotrwała separacja faktyczna małżonków, zwłaszcza uzgodniona przez nich i akceptowana, podczas której każde z nich gospodarowało samodzielnie i pracowało niejako „na własny rachunek”. W przytoczonym na wstępie przykładzie małżonkowie nie mając orzeczonego rozwodu przez wiele lat nie żyli razem i w tym czasie żona ciężko pracowała, zaś mąż nie pracował i prowadził naganny tryb życia. Niesprawiedliwe byłoby więc przyznanie małżonkom równych udziałów w majątku wspólnym po orzeczeniu rozwodu. Zatem żona, która przez lata pracowała na wspólny majątek, słusznie żąda przyznania jej większego udziału przy jego podziale.
Jednocześnie należy podkreślić, że o istnieniu ważnych powodów nie przesądza automatycznie obciążająca jedno z małżonków wina rozkładu pożycia małżeńskiego stwierdzona w wyroku rozwodowym lub orzekającym separację ani ustalenie w wyroku unieważniającym małżeństwo, że jedno z małżonków zawarło je w złej wierze.
O istnieniu ważnych powodów nie świadczy również okoliczność, że jedno z małżonków nie przyczyniło się do powstania majątku wspólnego z powodów niezawinionych, niezależnych od niego albo z innych usprawiedliwionych względów, np. gdy z powodu choroby lub bezrobocia nie miało możliwości uzyskania zatrudnienia (pomimo faktycznych starań o to) albo gdy pobierało naukę w celu osiągnięcia kwalifikacji zawodowych.
Podkreśla się, że przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego stanowią nie tylko ich działania prowadzące bezpośrednio do powiększenia tego majątku, ale także całokształt starań o założoną przez zawarcie małżeństwa rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. O stopniu tego przyczynienia się nie decyduje wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków wykorzystanych na zaspokojenie potrzeb rodziny. Dla jego określenia ma znaczenie, czy posiadanymi zasobami małżonkowie gospodarują racjonalnie, a w szczególności czy lekkomyślnie ich nie trwonią.
Zgodnie z treścią art. 43 § 3 Kro przy ocenie, w jakim stopniu każde z małżonków przyczyniło się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Wartości tej pracy nie można szacować według kryteriów szacowania wartości odpłatnych usług. Z reguły w normalnie funkcjonującej rodzinie nie może być mowy o nierównym przyczynieniu się małżonków do powstania majątku wspólnego, gdy utrzymaniem rodziny obarczony jest mąż, a niepracująca zarobkowo żona zajmuje się wychowaniem dzieci i pracą w gospodarstwie domowym.
POSTĘPOWANIE ZMIERZAJĄCE DO USTALENIA NIERÓWNYCH UDZIAŁÓW
Ustalenia nierównych udziałów można żądać jedynie w razie ustania wspólności majątkowej w postępowaniu toczącym się przed sądem. Z żądaniem takim może wystąpić każde z małżonków. W razie śmierci jednego z małżonków, z żądaniem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym mogą wystąpić jego spadkobiercy, ale tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji, przy czym bez znaczenia jest, czy zmarł on przed czy po prawomocnym zakończeniu.
Zasadniczo ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym można żądać w postępowaniu o podział tego majątku. W razie sporu w tym przedmiocie sąd może wydać postanowienie wstępne. Niedopuszczalne jest zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym dopiero w postępowaniu apelacyjnym – przed sądem drugiej instancji.
Zgodnie z regułą ciężaru przeprowadzenia dowodu (art. 6 Kodeksu cywilnego) ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym spoczywa na tym, kto zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów.
W praktyce sądowej nieczęsto dochodzi do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, gdyż jest to wyjątek od zasady, zgodnie z którą udziały te mają być równe. Jednak w niektórych sytuacjach, przy istnieniu ważnych powodów oraz różnej skali przyczynieniu się małżonków do powstania majątku wspólnego, warto taki wniosek do sądu przedstawić.
Adwokat Karol Trzaska
Autorka kazusu Katarzyna Koć
]]>Wyciąg z ustawy
Art. 43 § 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku.
§ 3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
W ostatnich latach rośnie liczba tak zwanych „rozwodów kościelnych”. Co tak naprawdę kryje się pod tym potocznym określeniem?
Michał Poczmański: Kościół katolicki nie akceptuje rozwodów, ale pozostawia inną możliwość: można ubiegać się o wyrok orzekający, że małżeństwo od początku było nieważne. Popularnie stosowany termin „unieważnienie małżeństwa” jest niezgodny z prawdą – tym właśnie różni się proces kanoniczny od cywilnego, że nie udowadnia się w nim rozpadu małżeństwa, tylko dowodzi, że w ogóle nie zaistniało. Każda czynność prawna, a taką przecież jest zawarcie małżeństwa, może zostać uznana za nieważną. Na przykład, kupno mieszkania musi odbywać się w formie aktu notarialnego. Jeśli forma będzie inna niż ta wskazana w przepisach prawa, to umowa kupna mieszkania będzie nieważna i uznana za niebyłą. Podobnie jest z małżeństwem. Zawarcie małżeństwa wymaga spełnienia wielu istotnych warunków. Jeśli nie zostaną one spełnione, to wtedy – podobnie jak w przypadku nieważnej umowy kupna mieszkania – małżeństwo będzie uważane za nieważne.
Gdzie składa się wniosek o stwierdzenie nieważności małżeństwa i czy warto tu korzystać z pomocy adwokatów specjalizujących się w prawie kanonicznym?
Rzadko się zdarza, aby oboje małżonkowie zgodnie występowali o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Zwykle robi to jedna osoba i wtedy składa wniosek do jednego z trybunałów kościelnych prowadzonych niemal w każdej diecezji. Pomoc prawnika kanonisty przy formułowaniu poprawnego wniosku jest niezbędna: trzeba znać przepisy prawa kanonicznego, formuły prawne, właściwie dobrać materiał dowodowy. Sam proces też jest skomplikowany i warto, aby nad jego przebiegiem czuwał dobrze przygotowany prawnik po studiach z prawa kanonicznego.
Adwokatów kościelnych, którzy mają zgodę biskupa na występowanie przed sądem kościelnym, jest w Polsce niewielu i ich usługi kosztują około kilku tysięcy złotych.
Pomoc prawnika kanonisty niebędącego adwokatem kościelnym nazywa się asystencją prawną, jest akceptowana przez trybunał kościelny i kosztuje około kilkuset złotych.
Jak wygląda postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa krok po kroku?
W naszej kancelarii zaczynamy od bezpłatnego wypełnienia formularza wstępnego, aby ustalić, czy w danym przypadku są podstawy prawne do wszczęcia procesu.
Zanim go rozpoczniemy, pytamy też o rozwód cywilny – powinien być złożony przynajmniej pozew rozwodowy w sądzie cywilnym.
Następnie ustalamy, czy wystąpiły przyczyny potrzebne do stwierdzenia nieważności. Są one wymienione w prawie kanonicznym w trzech zasadniczych grupach:
Dość często małżonkowie powołują się na kanon mówiący o „niezdolności psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich”. Chodzi tu na przykład o niedojrzałość emocjonalną.
Następny krok to napisanie skargi powodowej, czyli odpowiednika pozwu w sądzie cywilnym.
Podajemy w niej powody starania się o stwierdzenie nieważności, wskazujemy też dane świadków, którzy potwierdzą naszą wersję. Podpisaną przez powoda lub jego pełnomocnika skargę składamy w sądzie diecezjalnym, właściwym dla miejscowości, w której zawarte było małżeństwo lub w której zamieszkuje strona pozwana.
Kodeks prawa kanonicznego dopuszcza również trybunał w miejscu, w którym mieszka strona powodowa lub w którym ma być zebrana większość dowodów, ale to odbywa się rzadko.
Po przyjęciu skargi sąd ustala koszty sądowe. Wynoszą one zazwyczaj od 500 do 1000 złotych w pierwszej instancji oraz od 300 do 500 w drugiej. Można wystąpić o zwolnienie z całości lub części kosztów, uzasadniając to trudną sytuacją materialną. Sąd często taki wniosek uwzględnia.
Czy sąd diecezjalny zawiadamia o sprawie współmałżonka?
Robi to po przyjęciu naszej skargi, aby druga strona mogła przedstawić swoją wersję i powołać własnych świadków. Jeśli współmałżonek odpowie na wezwanie , jego zeznania i świadkowie są brani pod uwagę. Jeśli nie zareaguje- sprawa toczy się bez jego udziału.
Jak przebiega rozprawa w sądzie?
Osobami biorącymi udział w procesie są: sędziowie, obrońca węzła małżeńskiego, który czuwa nad tym, aby proces od strony formalnej i materialnej był przeprowadzony zgodnie z zbiera dowody za ważnością małżeństwa, a także notariusz spisujący wszystko, co zostało powiedziane oraz adwokat strony, jeśli został taki powołany.
Sam proces nie przypomina procesu cywilnego orzekającego rozwód. Strony i świadkowie przesłuchiwani są indywidualnie. W zasadzie małżonkowie nie spotykają się nigdy na sali rozpraw.
Wypowiadają się eksperci: psycholog, psychiatra lub inny specjalista zatwierdzeni przez Kościół.
Akta sprawy zawierające protokoły zeznań świadków i stron, biegłych oraz dokumenty otrzymuje trzech sędziów. Każdy z nich wydaje decyzję indywidualnie, po czym spotykają się i dyskutują. Wyrok zapada większością głosów.
Czy wyrok pierwszej instancji kończy sprawę?
Nie. Żeby móc zawrzeć małżeństwo po raz kolejny, sprawa musi być ponownie rozpatrzona przez sąd drugiej instancji, który musi wydać taki sam werdykt. Po orzeczeniu w sądzie diecezjalnym, sprawa zostaje automatycznie, bez wniosku żadnej ze stron, przekazana do sądu drugiej instancji. Gdy natomiast sąd pierwszej instancji orzeka wbrew naszym oczekiwaniom, że małżeństwo jest ważne, musimy już sami napisać apelację do sądu drugiej instancji. Mamy na to 15 dni od powiadomienia o wyroku. Zawsze możliwa jest trzecia instancja.
Jak długo trwa proces?
Przepisy prawa kanonicznego zakładają, że w pierwszej instancji powinien trwać nie dłużej niż rok, a w drugiej pół roku. W praktyce termin ten nie jest przestrzegany i bywa, że skomplikowane sprawy trwają po kilka lat. Zwykle jest to 1,5 roku w pierwszej instancji i rok w drugiej instancji.
A jeśli wyroki dwóch instancji są odmienne?
Wtedy przysługuje nam odwołanie do tak zwanej Roty Rzymskiej – to rodzaj watykańskiego sądu najwyższego, który podejmuje decyzję na podstawie przesłanej dokumentacji. Nie ma tu określonego terminu, sprawy trwają po kilka lat.
Czy małżeństwa, które nie mają jeszcze rozwodu cywilnego, kieruje się do poradni mediacyjnych, aby podjęły próbę ratowania związku?
Trybunał zawsze próbuje ratować małżeństwo. Nawet wtedy, kiedy jest ewidentnie nieważnie zawarte. Istnieje możliwość tzw. uważnienia małżeństwa, czyli spowodowania, aby małżeństwo, które co prawda było nieważnie zawarte, przez uzupełnienie pewnych braków zostało w końcu ważnie zawarte.
Czy po uzyskaniu decyzji sądu o nieważności małżeństwa można ponownie zawrzeć ślub kościelny?
Co do zasady tak, chyba że Trybunał orzeknie klauzulę nakazującą jednej ze stron uzyskanie zgody na zawarcie kolejnego małżeństwa.
A co z dziećmi urodzonym w małżeństwach, które po latach zostały uznane za nieważne?
Jeśli sąd kościelny wydaje wyrok orzekający o nieważności małżeństwa, to nie unieważnia on lat wspólnego życia i nie dotyczy też potomstwa. Dzieci są nadal poczętymi i urodzonymi w małżeństwie katolickim.
]]>
Na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł ( art. 10 ust. 1 ustawy). Ponadto w art. 18 ust. 1 wskazuje się, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Nie ma zatem możliwości wypłaty alimentów zaległych, a kwota jaką Pani otrzyma nie będzie wyższa niż 500 zł, nawet jeżeli zasądzone alimenty wynosiły 650 zł.
Zgodnie z brzmieniem art. 52 k.r.o z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej. W oparciu zaś o art. 47 § 1 kro małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa).
Ponadto ustrój rozdzielności majątkowej powstaje ex lege, niezależnie od woli małżonków, w następujących sytuacjach: w razie ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków (zarówno ubezwłasnowolnienia całkowitego jak również częściowego) lub ogłoszenia upadłości (art. 53 § 1 kro), orzeczenia separacji (art. 54 § 1 kro). Wspólność majątkowa ustaje także wskutek rozwodu i śmierci jednego z małżonków, ponieważ wówczas ustaje małżeństwo traktowane jako prawnie uznany związek mężczyzny i kobiety.
Rozdzielność majątkową można zatem ustanowić na dwa sposoby, tj. sporządzić umowę w formie aktu notarialnego u notariusza bądź wystąpić z pozwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd rejonowy. W pierwszym z przypadków oboje małżonkowie muszą stawić się przed notariuszem i dobrowolnie podpisać tzw. intercyzę – jest to sposób mniej czasochłonny, ale jednak tylko dla tych, którzy dobrowolnie wyrażają zgodę na takie rozwiązanie. Niekiedy jednak to sąd musi rozstrzygnąć, czy małżonkowie w dalszym ciągu mają trwać w ustawowej wspólności, czy z ważnych powodów należy orzec o zmianie ustroju majątkowego.
Kierując pozew do sądu rejonowego o ustanowienie rozdzielności majątkowej należy mieć na uwadze to, że sprawy z art. 52 k.r.o. są sprawami majątkowymi i dlatego wymienione w tym przepisie ważne powody także powinny mieć charakter majątkowy. „(…) Jako ważne powody wskazuje się między innymi: trwonienie przez jednego małżonka wspólnego majątku (hulaszczy tryb życia, alkoholizm, rażąco niegospodarne postępowanie), zaciąganie długów, które mogą być egzekwowane z majątku wspólnego, nieprzyczynianie się do powiększenia majątku wspólnego przez uchylanie się od pracy, zatrzymanie majątku wspólnego dla siebie, niedopuszczanie drugiego współmałżonka do korzystania z niego, separacja faktyczna, która uniemożliwia współdziałanie małżonków w zarządzie majątkiem wspólnym” [Komentarz do art. 52 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U.64.9.59), [w:] M. Olczyk, Komentarz do ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw].
Kolejną kwestią jaka wiąże się z ustanowieniem rozdzielności majątkowej przez sąd jest data, z jaką ma zostać rozdzielność orzeczona. Zgodnie z art. 52 § 2 k.r.o. rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia, tj. chodzi o dzień wydania wyroku. W wyjątkowych wypadkach Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeśli małżonkowie żyli w rozłączeniu. Przykładem może być tu wieloletnie mieszkanie i życie z dala od siebie (tzw. separacja faktyczna). Nawiązując do separacji faktycznej małżonków, musi się ona z kolei cechować brakiem możliwości współdziałania w zarządzie tym co małżonkowie posiadają wspólnie, aby rozważać orzeczenie rozdzielności z datą wsteczną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się także z naciskiem, że przy ustalaniu wcześniejszej daty sąd powinien brać pod uwagę nie tylko interesy małżonków, ale także wierzycieli, gdyż zdarza się, że małżonkowie wnosząc o rozdzielność majątkową z datą wsteczną chcą ochronić swój majątek przed egzekucją.
Przykładem sytuacji warunkującej ustanowienie ustroju rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest np. opuszczenie przez jednego z małżonków rodziny, udanie się za granicę i nieutrzymywanie żadnych relacji z drugim małżonkiem, tj. brak wykazywania zainteresowania życiem osobistym i sytuacją materialną pozostałego na miejscu małżonka. Jeśli taka sytuacja trwa nieprzerwanie przez np. kilka lat, to wówczas niewątpliwym pozostaje, że żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej z datą wsteczną jest zasadne.
Istotnym jest, że orzeczenie separacji bądź rozwodu z mocy ustawy powoduje rozdzielność majątkową małżonków od chwili uprawomocnienia się orzeczenia. W orzecznictwie dopuszczalne uznaje się jednak przypadki zniesienia małżeńskiej wspólności majątkowej z datą wsteczną po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, jeżeli powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej zostało wytoczone przed tą datą. Nie jest natomiast możliwe po ogłoszeniu upadłości małżonka ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż data ogłoszenia upadłości (art. 125 ust. 2 Prawo upadłościowe i naprawcze, Dz.U.09.175.1361).
Ponadto należy podkreślić, że sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej podlegają rozpoznaniu przez sądy rejonowe bez względu na wartość przedmiotu sporu w trybie postępowania odrębnego.
Jak wynika z powyższego, małżonek może wnosić o orzeczenie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą, w tym z datą wcześniejszą niż złożenie pozwu. Należy jednak pamiętać, że niezbędne jest tu uzasadnienie. Nie mogą to być tylko przypuszczenia, bowiem nawet fakt, ze drugi małżonek zgodzi się z żądaniem pozwu, nie zwalnia sądu z obowiązku ustalenia „ważnych powodów” zniesienia wspólności ustawowej i zbadania czy istniały takie powody w dacie przyjętej w pozwie, mającej wyznaczać „wsteczny” termin ustanowienia rozdzielności majątkowej. W praktyce orzeczenia takie wydawane są rzadko i tylko w wyjątkowych przypadkach, ale są możliwe.