Komu przysługuje urlop?
Każdemu pracownikowi zatrudnionemu w wymiarze pełnego etatu przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, w wymiarze 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, albo 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy urlop podlega stosunkowemu obniżeniu (np. osoba zatrudniona w wymiarze ½ etatu ma prawo do 10 albo 13 dni urlopu wypoczynkowego w roku).
Urlop nie przysługuje osobom wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, a zatem osobom pracującym na umowie zlecenia, o dzieło czy samozatrudnionym. Oczywiście takie umowy mogą przewidywać, że będzie można korzystać z płatnych dni wolnych, ale musi to wprost z takiej umowy wynikać; w przeciwnym wypadku można liczyć jedynie na dobrą wolę zleceniodawcy. Trzeba jednak pamiętać, że nawet jeżeli umowa o dzieło czy zlecenia przewiduje prawo do płatnych dni wolnych, to nie stosuje się do nich co do zasady przepisów kodeksu pracy.
Obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Zasadą jest zatem wykorzystanie urlopu w całości w tym roku, w którym prawo do urlopu powstało.
Plan urlopów
Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów albo na podstawie porozumienia pracownika i pracodawcy. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się tzw. urlopu na żądanie. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.
Oczywiste jest, że plan urlopów ustalony jest także z uwzględnieniem interesów pracodawcy, który musi zapewnić sprawne działanie firmy również w okresie urlopowym. Może się więc zdarzyć, że nie każdy z pracowników otrzyma urlop w takim czasie, który mu najbardziej odpowiada. Nie jest jednak dopuszczalne stałe nieuwzględnianie wniosków urlopowych pewnej grupy pracowników, szczególnie jeżeli wynika to z innych względów niż uzasadnione potrzeby pracodawcy.
Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu m.in. z uwagi na wiek czy na stan rodzinny wyraża się nie tylko w nie gorszym traktowaniu osób posiadających rodziny, ale też w takim samym traktowaniu osób samotnych (czy też nieposiadających dzieci), co oznacza, że nie można ograniczać praw pracowników do korzystania z urlopu wypoczynkowego z tego tylko względu, że nie mają rodziny. Pracodawca nie może zatem stale odmawiać Adamowi K. udzielenia urlopu wypoczynkowego w okresie letnim, uzasadniając to tym, że nie ma on rodziny.
Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, np. z powodu choroby, pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy.
Kiedy można odwołać pracownika z urlopu?
Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu (np. rozchoruje się kilku pracowników, których nie ma kto zastąpić, wystąpi awaria w zakładzie pracy, pracodawca dostanie pilne zlecenie). Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.
Co z niewykorzystanym urlopem?
Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym w planie urlopów albo w porozumieniu pracownika i pracodawcy należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (wcześniej, aż do 31 grudnia 2012 r., obowiązywały przepisy, które przewidywały, że urlop niewykorzystany w poprzednim roku należało wykorzystać do dnia końca pierwszego kwartału kolejnego roku). Nie dotyczy to urlopu na żądanie, który w niewykorzystanej w danym roku części nie przychodzi na rok następny, tylko przepada. Dotyczy to jedynie prawa do wykorzystania tych dni „na żądanie”, tj. bez złożenia wcześniej wniosku o urlop — dni wolne niewykorzystane jako urlop na żądanie przechodzą na kolejny rok, jako dni urlopu „zwykłego”.
Co do zasady pracodawca nie powinien zmuszać pracownika do wykorzystywania urlopu w terminie dogodnym jedynie dla siebie (np. w miesiącach jesienno-zimowych). Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy pracownik nie wykorzystał urlopu z poprzednich lat. W takim wypadku pracodawca może skierować pracownika na urlop. Należy bowiem pamiętać, że nieudzielanie pracownikom należnego urlopu wypoczynkowego jest wykroczeniem, za które pracodawca może zostać ukarany karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł (art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy).
Pracownik musi wykorzystać urlop wypoczynkowy także wtedy, gdy znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu.
Kiedy wypłaca się ekwiwalent?
Zasadą jest, że urlop musi być wykorzystany w naturze i nie ma możliwości zamiany prawa do urlopu na świadczenie pieniężne. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dochodzi do wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, a pracownik nie wykorzystał w całości należnego mu urlopu. Wtedy pracownik musi otrzymać ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.
W innym przypadku, nawet jeżeli pracownik wolałby otrzymać dodatkowe pieniądze zamiast dni wolnych, nie ma możliwości zrezygnowania z urlopu w naturze.
Pamiętać też trzeba, że prawo do urlopu ulega przedawnieniu. Jeżeli nie wykorzystamy urlopu za dany rok w ciągu trzech lat (np. urlopu za 2012 r. do końca września 2015 r.), wówczas prawo do dni wolnych przepadnie. Nie będzie też można żądać ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Z kolei prawo do ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, który przysługuje w związku z rozwiązaniem umowy o pracę, przedawnia się po upływie trzech lat od daty ustania stosunku pracy (czyli w praktyce od ostatniego dnia pracy).
Urlop na żądanie
Szczególnym rodzajem urlopu w ramach urlopu wypoczynkowego jest tzw. urlop na żądanie. Przysługuje on w wymiarze 4 dni w roku kalendarzowym. Wniosku o udzielenie takiego urlopu nie trzeba składać z wyprzedzeniem, nie musi być on udzielany zgodnie z planem urlopu i wystarczy zgłoszenie wniosku o taki urlop w dowolnej formie (ustnie, telefonicznie, mailem) przed rozpoczęciem pracy w dniu, w którym urlop ma zostać udzielony. Nie ma przeszkód ku temu, aby zażądać udzielenia urlopu na żądanie w 4 kolejnych dniach. Co do zasady pracodawca nie może odmówić udzielenia takiego urlopu.
Należy jednak pamiętać, że urlop na żądanie nie może być wykorzystywany niezgodnie z celem, jakiemu ma służyć (możliwość uzyskania przez pracownika dnia wolnego w tzw. kryzysowych sytuacjach, np. w razie nagłej niedyspozycji zdrowotnej, wypadku losowego, konieczności załatwienia pilnych spraw prywatnych). Nie można go wykorzystywać w celu wywierania presji na pracodawcę (tak jest, gdy wszyscy pracownicy w danym dniu biorą wolne). W takim wypadku wniosek pracownika może zostać uznany za nadużycie prawa, a pracownik może nawet zostać zwolniony dyscyplinarnie.
Szczególne rodzaje urlopów
Urlop szkoleniowy przysługuje pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Jeżeli zatem pracownik podejmie naukę z własnej inicjatywny i nie uzyska zgody pracodawcy na daną formę podnoszenia kwalifikacji zawodowych, to prawa do urlopu nie nabędzie. W czasie urlopu szkoleniowego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Wymiar urlopu szkoleniowego wynosi:
1. 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminów eksternistycznych,
2. 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminu maturalnego,
3. 6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe,
4. 21 dni w ostatnim roku studiów – na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.
Urlop bezpłatny udzielany jest na pisemny wniosek pracownika. Urlop taki może służyć np. wyjazdowi za granicę, realizacji prywatnych celów pracownika. Możliwe jest też udzielenie urlopu bezpłatnego pracownikowi, który przez pewien czas chce wykonywać pracę u innego podmiotu. Udzielenie takiego urlopu zależy zawsze od dobrej woli pracodawcy, który może swojej zgody na taki urlop odmówić.
Urlop okolicznościowy udzielany jest z powodu ważnych zdarzeń losowych, takich jak pogrzeb w rodzinie, ślub, urodziny dziecka pracownikowi. Są to dodatkowe, płatne dni wolne, które nie obniżają wymiaru należnego pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok. Ilość takich dni wolnych zależy od rodzaju zdarzenia losowego i stopnia pokrewieństwa, ale nie jest z góry określona liczba dni, jakie z tego tytułu mogą być w danym roku wykorzystane (to zależy tylko od tego, ile zdarzeń losowych wystąpi). I tak:
1. 2 dni przysługują w razie ślubu pracownika lub urodzenia się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy,
2. 1 dzień przysługuje w razie ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.
Podstawa prawna:
Art. 1031-1033, art. 152-1741 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.1998.21.94 j.t. z późn. zm.), RozporządzenieMinistra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U.1996.60.281 z późn. zm).
]]>Zakres pakietów możemy negocjować. Nie podlega natomiast negocjacji katalog wyłączeń, czyli sytuacji, gdy ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności i nie wypłaci odszkodowania.
Najczęściej ochroną objęte jest zniszczenie lub utrata bagażu w wyniku wypadku albo innych zdarzeń losowych, takich jak na przykład pożar czy powódź.
W przypadku kradzieży ochrona jest jednak mocno ograniczona. Często obejmuje jedynie sytuacje mało prawdopodobne: kradzież bagażu z przechowalni albo zamkniętego samochodu czy mieszkania (z wyjątkiem sytuacji, gdy nie ma śladów włamania). Jeśli zginęły walizki powierzone zawodowemu przewoźnikowi lub bagaż został skradziony z luku bagażowego, możemy liczyć na rekompensatę w ramach ubezpieczenia. Ale nawet w takich sytuacjach zakład ubezpieczeń nie zwróci kwoty równej wartości zaginionych rzeczy. Pomniejszy odszkodowanie o stopień amortyzacji — potrąci kwotę odpowiadającą stopniowi zużycia rzeczy.
Za rzeczy, których pasażer pilnuje sam (a więc nie te oddane do luku bagażowego w autokarze czy samolocie, ale przewożone jako bagaż podręczny na półce w kabinie), przewoźnik odpowiada tylko wtedy, gdy szkoda powstała z jego winy.
Hotel odpowiada za bagaż pozostawiony w nim w zamkniętym pokoju lub specjalnym pomieszczeniu do przechowywania walizek.
Praktycznie wszyscy ubezpieczyciele zwalniają się z odpowiedzialności, gdy osoba ubezpieczona była w stanie po alkoholu, narkotykach lub innych środkach odurzających. Jeśli więc na przykład
podczas imprezy, w czasie której pijemy drinki, zginie nam aparat fotograficzny czy telefon, to nie otrzymamy za te przedmioty odszkodowania. To najczęstsza przyczyna odmowy wypłaty świadczenia z polisy turystycznej. Drugim częstym uzasadnieniem braku odszkodowania jest powołanie się ubezpieczyciela na rażące niedbalstwo ubezpieczonego. Może to być na przykład zostawienie bagażu na krótko bez dozoru.
Gdy tylko zauważymy brak bagażu lub gdy zdarzy się wypadek, należy niezwłocznie powiadomić o zdarzeniu centrum alarmowe ubezpieczyciela, a w razie kradzieży także policję. Trzeba też pamiętać o dowodach związanych ze zdarzeniem — zbierajmy rachunki poniesionych kosztów, róbmy zdjęcia z miejsca wypadku. Warto też ustalić ewentualnych świadków. Będzie to pomocne, gdyby towarzystwo ubezpieczeniowe chciało się uchylić od odpowiedzialności.
Jeśli zaginie nam bagaż przewożony samolotem, to od razu na lotnisku, przy stanowisku reklamacji bagażowych, trzeba wypełnić tzw. formularz PIR, czyli raport niezgodności własności, reklamację zaś możemy zgłosić do przewoźnika później. Jest na to siedem dni, jeśli walizki dotrą z opóźnieniem, albo 21 dni, gdy nie uda się ich odnaleźć. Warto zachować i dołączyć do reklamacji kopie karty pokładowej i kwitów bagażowych.
Za zniszczone lub utracone walizki — niezależnie od ich zawartości — zwyczajowo można żądać najwyżej 1000 SDR (to umowna jednostka monetarna; jej wartość w czerwcu 2013 wynosiła 4, 95 zł za 1 SDR). Cenniejsze przedmioty można ubezpieczyć oddzielnie. Wysokość strat należy udowodnić, pokazując karty gwarancyjne zaginionych lub zniszczonych rzeczy albo rachunki za nie. Jeśli nie ma takich dokumentów, szkodę wycenia się na podstawie wagi bagaży, przyjmując wartość 20 dolarów za kilogram wagi.
W przypadku utraty bagażu — na kilka dni lub na zawsze — często okazuje się, że trzeba dokupić przynajmniej podstawowe niezbędne rzeczy: ubrania, kosmetyki itp. Później można domagać się od przewoźnika zwrotu tych niezbędnych wydatków, przedstawiając rachunki.
– Pieniądze przewożone w gotówce, a także bilety na przejazd, karty kredytowe.
– Biżuteria i inne przedmioty z metali i kamieni szlachetnych.
– Dzieła sztuki i zbiory kolekcjonerskie.
– Sprzęt medyczny, leki, okulary, szkła kontaktowe.
Dodatkowym ubezpieczeniem należy też objąć np. sprzęt komputerowy przewożony w bagażu oraz sprzęt sportowy i instrumenty muzyczne. Osobno trzeba też ubezpieczyć przyczepę kempingową.
]]>Zgodnie z art. 168 Kodeksu pracy, po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378), urlopu niewykorzystanego za ubiegły rok należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Przepis nie dotyczy części urlopu udzielanego w trybie na żądanie.
Powyższa zmiana terminu weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. Obejmuje ona także urlop ubiegłoroczny, czyli ten, który stał się urlopem zaległym z dniem 1 stycznia 2012 r. Tak, więc termin wykorzystania urlopu za 2011 r. został wydłużony i upływa z dniem 30 września 2012 r.
Tak. Zgodnie z art. 154 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) wymiar urlopu uzależniony jest od okresu zatrudnienia. Pracownikowi, który przepracował mniej niż 10 lat przysługuje 20 dni urlopu, jeśli natomiast przepracował on co najmniej 10 lat to przysługuje mu 26 dni urlopu. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu w Pana sytuacji wlicza się ponadto 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej (art. 155 §1 pkt. 6) Kodeksu pracy). Reasumując w opisanym przypadku okres zatrudnienia będzie mniejszy niż 10 lat (1,5 roku pracy oraz 8 lat z tytułu ukończenia szkoły wyższej) a zatem wymiar urlopu będzie wynosił 20 dni.
DW
]]>Tak. Zgodnie z art. 167 ze zn. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi na jego żądanie nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym Takie żądanie pracownik powinien zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
DW
]]>