Obywatelskie Biuro Porad » urlop wychowawczy

Rodzice na urlopie

red — Sat, 02 Nov 2013 07:37:14 +0000

Ustawa z 28 maja 2013 roku o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2013.675) wprowadziła nowe przepisy, dzięki którym rodzice będą mogli zostać z małymi dziećmi w domu nawet przez rok.

Nowa ustawa obowiązuje od 17 czerwca 2013 roku. Co się zmieniło?

Urlop macierzyński

Długość podstawowego urlopu macierzyńskiego nie uległa zmianie i wynosi:

• 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;

• 31 tygodni – na dwoje dzieci urodzonych przy jednym porodzie;

• 33 tygodnie – na trojaczki;

• 35 tygodni – gdy urodziły się czworaczki;

• 37 tygodni – na pięcioraczki i więcej dzieci urodzonych podczas jednego porodu.

Jedyna zmiana dotyczy okresu, jaki można wykorzystać przed terminem porodu. Dotąd był wyznaczony okres minimalny — „co najmniej dwa tygodnie”. Po zmianie jest maksymalny — „nie więcej niż sześć tygodni”.

Dodatkowy urlop macierzyński

Jest dłuższy o dwa tygodnie i wynosi:

• do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;

• do 8 tygodni w przypadku urodzenia bliźniaków lub wieloraczków.

Z dodatkowego urlopu macierzyńskiego korzystać mogą oboje rodzice. Taki urlop można wziąć od razu w całości lub w maksymalnie dwóch częściach. Pracodawca udziela go na pisemny wniosek pracownicy lub pracownika złożony w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu (dotychczas okres ten wynosił 7 dni). Rodzice mogą dzielić się uprawnieniami w ramach podanego wymiaru urlopu, tj. część dodatkowego urlopu macierzyńskiego może wykorzystać matka, a część ojciec dziecka.

Także nie krócej niż 14 dni przed planowanym terminem urlopu pracownik musi złożyć wniosek, jeśli chce łączyć dodatkowy macierzyński z pracą u swego pracodawcy (może to robić, ale w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru pracy). Wtedy we wniosku pracownik wskazuje wymiar czasu pracy, który chce łączyć z urlopem, i określa, jak długo chce z tej formy wykonywania pracy korzystać. Pracodawca uwzględnia wniosek, chyba że ze względów organizacji pracy nie jest to możliwe. Przyczyny odmowy powinien podać pisemnie.

Urlop rodzicielski

To nowość. Wynosi do 26 tygodni niezależnie od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie.

Aby go wziąć, należy najpierw w pełni wykorzystać dodatkowy urlop macierzyński. Z urlopu rodzicielskiego mogą skorzystać zarówno matka, jak i ojciec. Można go wziąć jednorazowo lub w maksymalnie trzech częściach. Każda z tych części nie może być krótsza niż 8 tygodni.

Z urlopu mogą korzystać jednocześnie oboje rodzice dziecka, łączny wymiar urlopu obojga nie może przekraczać 26 tygodni, czyli jeśli oboje decydują się w tym samym czasie przebywać na urlopie rodzicielskim, jego wymiar dla każdego z rodziców wynosi 13 tygodni.

O urlop rodzicielski należy wystąpić z pisemnym wnioskiem z co najmniej 14-dniowym wyprzedzeniem. Do wniosku trzeba dołączyć pisemne oświadczenie o zamiarach drugiego z rodziców:

• oświadczenie, że nie ma zamiaru korzystać z takiego urlopu, lub

• oświadczenie o okresie, w jakim zamierza z niego skorzystać.

Urlop ojcowski

Jego wymiar pozostaje bez zmian: dwa tygodnie do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy. Prawo do tego urlopu jest niezależne od innych form opieki nad nowo narodzonym dzieckiem (innych urlopów przewidzianych na wypadek urodzenia się dziecka). Tata może skorzystać też z części urlopu macierzyńskiego. Jak to zrobić? Mama może zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego (musi wziąć minimum 14 tygodni). Niewykorzystaną przez nią część podstawowego urlopu macierzyńskiego musi wziąć wówczas tata.

Urlop wychowawczy

Nowelizacja wydłuża o rok wiek dziecka, na które możemy wziąć taki urlop. Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy może wziąć do trzech lat urlopu wychowawczego, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko pięciu lat.

Zasiłek macierzyński

Przysługuje przez okres macierzyńskiego, dodatkowego i nowego urlopu rodzicielskiego. Możliwe są dwa warianty:

• 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku w trakcie urlopu macierzyńskiego i dodatkowego macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego,

• a następnie 60 proc. przez okres urlopu rodzicielskiego

albo

• 80 proc. przez cały okres od momentu rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego do momentu zakończenia urlopu rodzicielskiego, jeżeli mama od razu w jednym wniosku wystąpi o wszystkie te urlopy w pełnym wymiarze.

Dla kogo nowe przepisy

Wydłużony urlop obejmuje nie tylko rodziców zatrudnionych na etatach, ale wszystkich, którzy opłacają ubezpieczenie chorobowe, czyli także pracujących na umowach-zleceniach i prowadzących działalność pozarolniczą, a także osoby z nimi współpracujące.

Nowe regulacje mają zastosowanie do osób, których dzieci urodziły się po 31 grudnia 2012 roku, a także do osób, które przyjęły po 31 grudnia 2012 roku na wychowanie dziecko do 7 roku życia, a w przypadku, gdy wobec dziecka odroczono obowiązek szkolny – dziecka w wieku do 10 roku życia, i wystąpiły do sądu opiekuńczego z wnioskiem o jego przysposobienie lub przyjęły na wychowanie dziecko jako rodzina zastępcza.

Ochrona rodziców

Podczas pobytu na urlopach rodzicielskich, macierzyńskich, dodatkowych macierzyńskich i ojcowskich rodzice objęci są ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy, co oznacza, że pracodawca nie może rozwiązać z osobą korzystającą z takiego urlopu umowy o pracę ani jej wypowiedzieć, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia z jej winy (tj. rozwiązanie dyscyplinarne). Dotyczy to także okresu, kiedy łączą pracę z którymś z tych urlopów – wtedy ochrona trwa 12 miesięcy albo do zakończenia okresu korzystania z danego urlopu, jeżeli trwa on krócej niż 12 miesięcy. Poprawka ustawy o promocji zatrudnienia mówi, że za powracających z takich urlopów pracodawca przez 36 miesięcy nie musi opłacać składek na Fundusz Pracy.

Marianna Pszczółkowska

konsultacja prawna- Agnieszka Dybowska

Podstawa prawna:

Ustawa z 28 maja 2013 roku o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.

Kodeks pracy z 26 czerwca 1974 roku (Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 91 z późniejszymi zmianami)

„Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem” – w dziale ósmym kodeksu pracy.

Ustawa z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r., nr 77, poz. 512 z późniejszymi zmianami).

Ustawa z 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r., nr 69, poz.415 z późniejszymi zmianami).

Ustawa z 12 października 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 15 listopada 2012 roku, poz.1255).

Prawo pracy: gdy pracodawca domaga się odszkodowania od pracownika

admin — Mon, 23 Apr 2012 15:14:24 +0000

Pytanie: W dniu 10 maja 2010 r. pracodawca, Urząd W R. wystąpił do sądu z żądaniem zasądzenia do pracownika, Mariusza M. odszkodowania w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres 3 miesięcy tj. w kwocie 9000 zł, wskazując, że w dniu 2 lutego 2010 r. pracownik bez uzasadnienia rozwiązał umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracodawcy powołując się na nie wyrażenie zgody na udzielenie mu urlopu wychowawczego. Zdaniem pracodawcy w warunkach polskich przyjęte jest, że z urlopu wychowawczego korzystają kobiety, a z tego co się orientuje żona powoda jest zatrudniona w szkole i skorzystanie przez nią z takiego urlopu nie stanowiłoby dla jej pracodawcy problemu. Z kolei w Urzędzie w R. realizowany był ważny projekt, finansowany ze środków unijnych i obecność Mariusza M. była z punktu widzenia pracodawcy niezbędna. Czy powództwo pracodawcy zostanie uwzględnione?

Pracodawcy przysługuje prawo domagania się od pracownika odszkodowania w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia, jeżeli pracownik bez uzasadnionej przyczyny rozwiąże umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia (tj. ze skutkiem natychmiastowym).

Pracodawca Mariusza M., nie udzielając pracownikowi urlopu wychowawczego, dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Pracodawca miał bezwzględny obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu wychowawczego i to niezależnie od tego, czy obecność Mariusza M. w pracy była z punktu widzenia pracodawcy niezbędna i czy małżonka Mariusza M. mogła korzystać z tego urlopu u swojego pracodawcy.

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest bowiem udzielenie pracownikowi legitymującemu się co najmniej 6 – miesięcznym stażem pracy i posiadającemu dziecko, które nie ukończyło 4 roku życia, urlopu wychowawczego. Ważne jest to, że udzielania urlopu wychowawczego może domagać się zarówno ojciec jak i matka dziecka, przy czym oboje rodzice mogą korzystać z urlopu wychowawczego jednocześnie przez okres maksymalnie trzech miesięcy.

Obowiązek udzielenia urlopu wychowawczego powstaje w momencie złożenia przez pracownika wniosku, a pracodawca nie może odmówić pracownikowi zgody na taki urlop, czy uzależniać jej od spełnienia dodatkowych warunków (np. znalezienia zastępcy na czas nieobecności pracownika, dokończenia projektu, udowodnienia, że drugi z rodziców nie ma możliwości skorzystania z takiego urlopu, itp.), ani wymagać, aby urlop został przesunięty na inny, bardziej korzystny dla pracodawcy termin. Jeżeli pracodawca nie udzieli pracownikowi urlopu wychowawczego, to pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu dopuszczenia się przez pracodawcę naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika (przy czym może to zrobić tylko w okresie 1 miesiąca od momentu, gdy pracodawca poinformował go o odmowie udzielania urlopu wychowawczego).

Mariusz M. zasadnie rozwiązał umowę o pracę, a pracodawcy nie przysługują w takiej sytuacji żądne roszczenia. To Mariusz M. może domagać się od swojego pracodawcy odszkodowania.

Podstawa prawna: art. 61¹, art. 55 § 1¹ i art. 186 Kodeksu pracy

Prawo pracy: Tata na urlopie wychowawczym

admin — Thu, 26 Jan 2012 14:45:35 +0000

10 maja 2010 r. pracodawca, Urząd w R., wystąpił do sądu z żądaniem zasądzenia od pracownika Mariusza M. odszkodowania w wysokości jego trzymiesięcznego wynagrodzenia, tj. kwoty 9000 zł, wskazując, że 2 lutego 2010 r. pracownik bez uzasadnienia rozwiązał umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracodawcy, powołując się na niewyrażenie zgody na udzielenie mu urlopu wychowawczego. Zdaniem pracodawcy w warunkach polskich przyjęte jest, że z urlopu wychowawczego korzystają kobiety, a z ponieważ żona powoda jest zatrudniona w szkole, to skorzystanie przez nią z takiego urlopu nie stanowiłoby dla jej pracodawcy problemu. Z kolei w Urzędzie w R. realizowany był ważny projekt finansowany ze środków unijnych i obecność Mariusza M. była z punktu widzenia pracodawcy niezbędna. Czy powództwo pracodawcy zostanie uwzględnione?

Pracodawca Mariusza M. nie udzielając pracownikowi urlopu wychowawczego, dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Pracodawca miał bezwzględny obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu wychowawczego i to niezależnie od tego, czy obecność Mariusza M. w pracy była z punktu widzenia pracodawcy niezbędna i czy małżonka Mariusza M. mogła korzystać z tego urlopu u swojego pracodawcy.

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest bowiem udzielenie pracownikowi legitymującemu się co najmniej sześciomiesięcznym stażem pracy i posiadającemu dziecko, które nie ukończyło 4. roku życia, urlopu wychowawczego. Ważne jest to, że udzielenia urlo-pu wychowawczego mogą domagać się zarówno ojciec, jak i matka dziecka, przy czym oboje rodzice mogą korzystać z urlopu wychowawczego jednocześnie przez okres maksymalnie trzech miesięcy.

Obowiązek udzielenia urlopu wychowawczego powstaje w momencie złożenia przez pracow-nika wniosku, a pracodawca nie może odmówić pracownikowi zgody na taki urlop czy uza-leżniać jej od spełnienia dodatkowych warunków (np. znalezienia zastępcy na czas nieobec-ności pracownika, dokończenia projektu, udowodnienia, że drugi z rodziców nie ma możli-wości skorzystania z takiego urlopu, itp.) ani wymagać, aby urlop został przesunięty na inny, bardziej korzystny dla pracodawcy termin. Jeżeli pracodawca nie udzieli pracownikowi urlopu wychowawczego, to pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu dopuszczenia się przez pracodawcę naruszenia podstawowych ob-owiązków wobec pracownika (przy czym może to zrobić tylko w okresie 1 miesiąca od mo-mentu, gdy pracodawca poinformował go o odmowie udzielania urlopu wychowawczego).

Mariusz M. zasadnie rozwiązał umowę o pracę, a pracodawcy nie przysługują w takiej sytuacji żadne roszczenia. To Mariusz M. może domagać się od swojego pracodawcy odszkodowania.

Podstawa prawna: art. 611, art. 55 § 11 i art. 186 Kodeksu pracy

Prawnik Agnieszka Dybowska