• Pobierz w formacie .doc – Oświadczenie o działaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego (14583)

Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:

Jan Kowalski                                                                                                                    miejscowość, data……………

Zam.………………………..

……………………………….

SĄD REJONOWY

II Wydział Karny

Ul. Prądzyńskiego 3a

05-200 Wołomin

Sygn. akt ……………..

OŚWIADCZENIE

o działaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego

 Na podstawie art. 26 § 1 k.p.w. oświadczam, że jako pokrzywdzony w sprawie ………………… …………………………….. obwinionego o popełnienie wykroczenia z art……………………..,  będę w niniejszej sprawie  występować jako oskarżyciel posiłkowy.

Jan Kowalski

• Pobierz w formacie .doc – Wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania (2794)

Możesz też skopiować wzór zamieszczony poniżej:

Warszawa-Białołęka, dnia 29 stycznia 2013 r.

Oskarżony

Sławomir Nowakowski s. Jana

 

Areszt Śledczy

Warszawa – Białołęka

Ul. Ciupagi 1

03-016 Warszawa

 

Syg. akt K 654/98

Do Sądu Rejonowego

W Wołominie

II Wydział Karny

Ul. Prądzyńskiego 3a

05-200 Wołomin

Wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania

                Wnoszę na podstawie artykułu 254 k.p.k., aby Sąd Rejonowy w Wołominie uchylił tymczasowe aresztowanie zastosowane w stosunku do mnie postanowieniem Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 17 czerwca 2012 r., a następnie przedłużanego postanowieniami tego Sądu.

Uzasadnienie

                W dniu 20 stycznia 2013 r. do Sądu Rejonowego w Wołominie wpłynął akt oskarżenia przeciwko mojej osobie o przestępstwo określone w artykule 248 § 1 k.k. W sprawie tej zostałem tymczasowo aresztowany postanowieniem Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 17 czerwca 2012 r., a stosowanie tego środka zostało przedłużane postanowieniami tego Sądu z dnia 13 września 2012 r. oraz z dnia 13 grudnia 2012 r.

Podstawą stosowania tego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania był art. 249 § 1 oraz art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. w związku z obawą, że będę nakłaniał świadków do fałszywych zeznań.

Obecnie w związku z wniesieniem do Sądu aktu oskarżenia, sytuacja procesowa uległa zmianie. Wszystkie dowody w sprawie zostały przeprowadzone, w związku, z czym nie jest już uzasadniona obawa, iż będę nakłaniał świadków do fałszywych zeznań.

W tej sytuacji Sąd Rejonowy powinien, stosownie do art. 253 k.p.k., uchylić tymczasowe aresztowanie w stosunku do mojej osoby i umożliwić mi odpowiadanie z wolnej stopy. Ze swej strony zapewniam, że będę stawiał się na każde wezwanie Sądu i nie będę utrudniał postępowania w jakikolwiek sposób.

 

Sławomir Nowakowski

Wedle przepisów Ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego z dnia 07.09.2007 r. (Dz.U. 2008.172.1069 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, od 1 września 2009 r. wnioski o wykonanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego (SDE) składać mogą skazani zarówno przebywający już w jednostkach penitencjarnych, jak i osoby pozostające na wolności, w stosunku do których nie zarządzono jeszcze wykonania orzeczonej prawomocnym wyrokiem kary pozbawienia wolności, jeżeli spełniają warunki określone w art. 6 ww. ustawy, tj.:

– zostali skazani na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku (o ile nie zostali skazani w warunkach tzw. recydywy wielokrotnej; recydywa wielokrotna oznacza, że byli już co najmniej dwa razy skazani na karę pozbawienia wolności i odbyli łącznie przynajmniej rok kary w zakładzie karnym, a następnie znowu popełnili jedno z przestępstw wymienionych w art. 64 § 2 Kodeksu karnego);

– jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary;

– skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;

– osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę na zainstalowanie środków technicznych niezbędnych do kontrolowania zachowania skazanego i przeprowadzanie przez dozorującego czynności kontrolnych;

– odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie możliwości techniczno-organizacyjnezwiązane z wykonywaniem dozoru przez podmiot prowadzący centralę monitorowania i upoważniony podmiot dozorujący oraz warunki mieszkaniowe skazanego.

Maksymalny czas odbywania kary w SDE to 1 rok. Wypełnianie warunków odbywania kary w SDE będzie monitorowane za pomocą nadajnika umieszczonego na nodze skazanego, przez urządzenie monitorujące zainstalowane w domu skazanego oraz przez system informatyczny działający w Centrali Monitorowania. W przypadku naruszenia przez skazanego warunków odbywania kary (np. nieobecność o określonej porze w ustalonym miejscu lub manipulowanie przy urządzeniu monitorującym lub nadajniku) system informatyczny Centrali Monitorowania wygeneruje informację o naruszeniu warunków i sąd będzie musiał podjąć w stosunku do skazanego niezwłoczne działania. W takiej sytuacji sąd penitencjarny będzie mógł uchylić zezwolenie na odbywanie kary w SDE. Dla skazanego będzie to oznaczało karę więzienia.

Kto może składać wniosek o udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w SDE?

Zgodnie z art. 39 ustawy sąd penitencjarny orzeka o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary w systemie SDE:

1)       na wniosek skazanego lub

2)        na wniosek jego obrońcy, prokuratora, sądowego kuratora zawodowego lub dyrektora zakładu karnego.

Wniosek o możliwość odbywania kary w SDE składamy do sądu penitencjarnego, w okręgu którego jest lub ma być odbywana kara. Do wniosku konieczne jest dołączenie zgody wszystkich pełnoletnich osób zamieszkujących z wnioskodawcą na zainstalowanie środków technicznych niezbędnych do kontrolowania zachowania skazanego i przeprowadzanie przez dozorującego czynności kontrolnych.

Do obowiązków skazanego w czasie wykonywania kary w Systemie Dozoru Elektronicznego należy:

– ścisłe przestrzeganie określonych przez sąd ograniczeń czasowych i przestrzennych odbywania kary;

– odbieranie wszystkich połączeń kierowanych na urządzenie monitorujące i umożliwianie dostępu do nich w celu konserwacji i kontroli;

– udzielanie wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego i wykonywania nałożonych na niego obowiązków, a zwłaszcza kontaktowania się z sądowym kuratorem zawodowym oraz umożliwienia mu wejścia do mieszkania, w którym zainstalowano stacjonarne urządzenie monitorujące;

– noszenie nadajnika.

Do pozytywnych stron wykonywania kary w Systemie Dozoru Elektronicznego należy:

– uniknięcie rygorów panujących w izolacji więziennej,

– aktywność zawodowa i zarobkowanie na utrzymanie własne i swoich bliskich,

– możliwość kontynuowania nauki oraz leczenia i różnych form terapii,

– utrzymywanie kontaktów z bliskimi, możliwość troszczenia się o nich i czynnego uczestniczenia w ich życiu,

– możliwość uczestniczenia w praktykach religijnych,

– nieskrępowane korzystanie z dostępu do mediów, informacji i dóbr kultury oraz warunki do uprawiania sportu,

– utrzymywanie kontaktów ze znajomymi i przyjaciółmi.

Pamiętać jednak trzeba, że to sąd penitencjarny określa przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo oddalić się z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego przez sąd miejsca, na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w celu wykonywania poza domem czynności, o których mowa wyżej.

Źródło: http://dozorelektroniczny.gov.pl

http://www.warszawa.so.gov.pl

• Jacek Balcerak

Jan został w sprawie karnej skazany przez sąd na karę grzywny. Czy w przypadku gdy komornik nie będzie mógł wyegzekwować grzywny, Jan poniesie jakieś konsekwencje?

Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni. Jest to czas na jej dobrowolną spłatę. W razie jego upływu grzywna musi być ściągnięta w ramach egzekucji. Jeśli komornik nie może ściągnąć należności, a grzywna nie przekracza 120 stawek dziennych (czyli w zdecydowanej większości skazań), sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną. Środek ten ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Skazany musi w dodatku zgodzić się na taką zamianę. Jeżeli jednak oświadcza, że nie chce podjąć pracy społecznie użytecznej, albo uchyla się od jej wykonania, sąd zamienia wówczas orzeczoną karę grzywny na karę pozbawienia wolności (tzn. zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności). Robi to także, gdy zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa (a zatem także w wypadku, gdy orzeczono karę grzywny przekraczającą 120 stawek dziennych). O posiedzeniu sądu, na którym podejmowana jest decyzja o zamianie kary grzywny, sąd powiadamia skazanego. Zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, sąd przyjmuje, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny. Zastępcza kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo. Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności przysługuje zawsze zażalenie.

Podstawa prawna

Art. 44-46 ustawy z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy

(Dz.U. z 1997 r., nr 90, poz. 557 z późn. zm.)

Jazda samochodem pod wpływem alkoholu

Za jazdę samochodem pod wpływem alkoholu Adam został skazany na 3 miesiące prac społecznych, polegających na sprzątaniu terenów publicznych. Ostatnio kilka razy nie stawił się do wykonywania robót. Zadzwonił do niego kurator i powiedział, że jeżeli się to powtórzy, to Adam może trafić za kratki. Czy jest to możliwe, jeśli nie został on skazany na więzienie?
Przepisy kodeksu karnego wykonawczego stanowią wprost, że jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności lub nałożonych na niego obowiązków (np. nie udziela wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary, zmienia miejsce stałego pobytu bez zgody sądu), sąd musi zarządzić wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. Przyjmuje on wtedy, że jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności jest równoważny dwóm dniom niewykonanej kary ograniczenia wolności. Orzekanie w przedmiocie wykonania kary zastępczej może nastąpić również na wniosek sądowego kuratora zawodowego, który stwierdził, że skazany bagatelizuje nałożone na niego obowiązki. Na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności przysługuje skazanemu zażalenie.
Podstawa prawna
Art. 65 i 66 ustawy z 6 czerwca1997 r. — Kodeks karny wykonawczy
(Dz.U. z 1997 r., nr 90, poz. 557 z późn. zm.)

Czy można aresztować świadka

Marek W. kilkakrotnie nie stawiał się na termin przesłuchania w charakterze świadka. Ostatnio został ukarany przez prokuratora karą porządkową. Spytał adwokata, czy jest to zgodne z prawem. Ten odpowiedział, że w niektórych sytuacjach możliwe jest nawet aresztowanie świadka. Czy to prawda?

Każda osoba wezwana w charakterze świadka (zarówno w sprawie cywilnej, jak i karnej) ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Na świadka, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu oddalił się z miejsca czynności przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10 tys. zł. Kara pieniężna zostanie uchylona, jeżeli ukarany dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub samowolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpić w ciągu tygodnia od daty doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną. Kara pieniężna to niejedyna dolegliwość, z jaką może spotkać się świadek lekceważący wezwanie do stawienia się celem złożenia zeznań. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania można zastosować, niezależnie od kary pieniężnej, aresztowanie świadka na czas nieprzekraczający 30 dni. W sytuacji gdy sprawa jest na etapie dochodzenia lub śledztwa, aresztowanie świadka stosuje na wniosek prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Świadkowi przysługuje zażalenie na decyzję o aresztowaniu, a złożenie zażalenia do sądu wstrzymuje wykonanie postanowienia o aresztowaniu. Aresztowanie należy zawsze uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek złożenia zeznań albo gdy ukończono już postępowanie karne.

W sprawach cywilnych wysokość grzywny, jaka może być wymierzona świadkowi za niestawienie się na rozprawę, wynosi maksymalnie 5000 zł. Jeżeli mimo skazania na grzywnę świadek nadal nie stawia się na rozprawę, sąd może ponownie skazać go na grzywnę, a niezależnie od tego zarządzić jego przymusowe sprowadzenie, co w praktyce oznacza zatrzymanie na 24 godziny i spędzenie nocy w areszcie.

Podstawa prawna

Art. 285-290 ustawy z 6 czerwca 1997 r. — Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r., nr 89, poz. 555 z późn. zm.)

Art. 274 i 163 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego

Czy można trafić do aresztu za niezapłacony mandat

Kamil R. ma dwa mandaty za zakłócanie porządku w miejscu publicznym. Co jakiś czas do domu przychodzi poborca i usiłuje ściągnąć z niego pieniądze. Na razie nic nie wskórał, gdyż Kamil uczy się i nie posiada żadnych wartościowych rzeczy. Czy jeżeli nie zapłaci mandatu, to możliwa jest zamiana kary na areszt lub na coś innego?
Pozbawione wolności mogą zostać nie tylko osoby, które uchylają się od uiszczenia grzywny, na którą zostały skazane za popełnione przestępstwo. Podobne rozwiązanie przewiduje prawo wykroczeń. Jeżeli egzekucja grzywny wymierzonej za wykroczenie okazała się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użyteczną, określając czas jej trwania. Praca społecznie użyteczna trwa najkrócej tydzień, najdłużej 2 miesiące. W razie gdy ukarany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie zamiennej pracy społecznie użytecznej, albo uchyla się od jej wykonania, sąd ma obowiązek zarządzić wykonanie zastępczej kary aresztu. Podobnie jest w sytuacji, gdy zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa. Zarządzając wykonanie zastępczej kary aresztu, sąd przyjmuje, że jeden dzień zastępczej kary aresztu jest równoważny grzywnie od 20 do 150 zł. Kara zastępcza nie może przekroczyć 30 dni aresztu. W żadnym przypadku nie można wymierzyć zastępczej kary aresztu, jeżeli warunki osobiste sprawcy uniemożliwiają odbycie tej kary (np. kalectwo, konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny). Od zastępczej kary aresztu sprawca wykroczenia może być uwolniony w każdym czasie przez wpłacenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia. Zastępczą karę aresztu można orzec, dopóki nie nastąpi przedawnienie wykonania kary, czyli przez 3 lata od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

Podstawa prawna:
Art. 25 i 26 ustawy z 20 maja 1971r. — Kodeks wykroczeń (Dz.U. 2010 r., nr 46 poz. 275 z poźn. zm.)

Do więzienia za obrazę sądu

Marcin Z. złożył pozew o rozwód z wyłącznej winy żony. Na jednej z rozpraw niezadowolony z przebiegu postępowania Marcin Z. nazwał sędziego prowadzącego sprawę „chamem”, „niedouczonym głupkiem” i „sprzedawczykiem” na usługach jego żony. Jakie konsekwencje mogą spotkać Marcina Z.?

W razie naruszenia powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych albo ubliżenia sądowi, innemu organowi państwowemu lub osobom biorącym udział w sprawie, sąd może ukarać winnego karą porządkową grzywny w wysokości do 10 000 złotych lub karą pozbawienia wolności do czternastu dni; osobie pozbawionej wolności, w tym także tymczasowo aresztowanej, można wymierzyć karę przewidzianą w przepisach o wykonywaniu kary pozbawienia wolności albo w przepisach o wykonywaniu tymczasowego aresztowania. Postanowienie o ukaraniu karą porządkową jest natychmiast wykonalne, co oznacza, że wprost z sali rozpraw można trafić do więzienia. Od postanowienia przysługuje zażalenie do sądu bezpośrednio przełożonego, a gdy zostało wydane przez sąd apelacyjny — do Sądu Najwyższego. W razie wniesienia zażalenia sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, może wstrzymać wykonanie kary porządkowej. Ukaranie karą porządkową nie uchyla odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej za ten sam czyn.

Podstawa prawna:
Art. 49-50 ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2001 r. — Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2013.427 j.t.)

Dariusz F. został skazany za popełnienie czynu z art. 159 kk (tj. pobicie z użyciem niebezpiecznego narzędzia) na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat próby. Oddano go pod dozór kuratora, orzeczono względem niego środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości poprzez jego ogłoszenie w lokalnej gazecie i wymierzono karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 30 złotych każda. Wyrok stał się prawomocny 15 marca 2006 roku. Skazany w okresie próby przestrzegał porządku prawnego, uiścił grzywnę i nie uchylał się od dozoru. Ponadto wykonano względem niego orzeczony środek karny. Obecnie Dariusz F. poszukuje pracy i powinien dostarczyć na rozmowę kwalifikacyjną zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności. W związku z tym Dariusz F. zastanawia się nad złożeniem do sądu wniosku o wcześniejsze zatarcie skazania w oparciu o art. 107 § 2 kk. Jaki skutek odniesie wniosek Dariusza F. o wcześniejsze zatarcie skazania? Jak wyglądałaby sytuacja Dariusza F., gdyby dotąd nie uiścił grzywny?

W razie skazania na karę pozbawienia wolności zatarcie skazania następuje z mocy prawa po dziesięciu latach od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania (art. 107 § 1 kodeksu karnego, zwanego dalej „kk”). Jednakże sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat (art. 107 § 2 kk). Istotne jest, że przedmiotowa zasada dotyczy wyłącznie orzeczonych kar pozbawienia wolności bez zastosowania instytucji probacyjnej warunkowego zawieszenia ich wykonania albo kar pozbawienia wolności pierwotnie zawieszonych, których wykonanie zostało następnie zarządzone w trakcie postępowania wykonawczego.

Natomiast sytuacja skazanych na kary pozbawienia wolności z zastosowaniem warunkowego zawieszenia ich wykonania, których wykonania nie zarządzono, jest odmienna i stanowi wyjątek od przedmiotowej reguły. Mianowicie zgodnie z art. 76 § 1 kk skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Wymaga podkreślenia, że w odniesieniu do tychże skazanych niemożliwe jest wcześniejsze zatarcie skazania niż określone w art. 76 § 1 kk.

W omawianej sprawie orzeczono karę pozbawienia wolności z zastosowaniem instytucji warunkowego zawieszenia jej wykonania, wyrok stał się prawomocnym z dniem 15 marca 2006 roku, a okres próby wynosił 4 lata i nie zarządzono wykonania tejże kary, więc zatarcie skazania powinno nastąpić 15 września 2010 roku. Dariusz F. nie powinien składać wniosku o wcześniejsze zatarcie skazania, ponieważ z dniem 15 września 2010 roku nastąpiło zatarcie skazania ex lege (z mocy prawa) w oparciu o art. 76 § 1 kk. Jeśli Dariusz F. złoży do sądu wniosek o wcześniejsze zatarcie skazania, powinno zostać wydane postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku skazanego ze względu na zatarcie skazania z mocy prawa.

Natomiast gdyby Dariusz F. nie uiścił do 15 września 2010 roku orzeczonej grzywny, wówczas zatarcie skazania nie mogłoby nastąpić przed jej wykonaniem, darowaniem lub przedawnieniem wykonania (art. 76 § 2 kk). W konsekwencji moment zatarcia skazania byłby uzależniony od uiszczenia grzywny.

• Ekspert Katarzyna Koć

 Dobrowolne uiszczenie kwoty pieniężnej przypadającej tytułem grzywny ma bardzo istotne znaczenie. W myśl artykułu 47 § 2 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy ( Dz. U. z 1997r. Nr 90, poz. 557 z późn. zm. ) skazany może zwolnić się od zastępczej kary pozbawienia wolności właśnie poprzez jej uiszczenie w każdym czasie.

Zatem należy jak najszybciej wpłacić zasądzoną kwotę. W przypadku uiszczenia części grzywny, prezes sądu lub upoważniony sędzia zarządza zmniejszenie kary zastępczej w sposób odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny ( art. 47 § 1 kkw).

Rozważając powyższą kwestię, warto mieć na uwadze możliwość rozłożenia na raty grzywny co wydaje się być najrozsądniejszym rozwiązaniem przy braku natychmiastowej możliwości uiszczenia jej.

• Oprac. EŁ

Odpowiedź: Zachowanie Jana W. miało de facto postać dwóch czynów, tj. wyrębu drzewa w lesie (tzw. kradzież leśna), a następnie kradzieży wyrąbanego drewna. Wbrew powyższemu postępowanie Jana W. należy zakwalifikować wyłącznie jako przestępstwo kradzieży wypełniające znamiona art. 278 § 1 kk (skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”), ponieważ dokonanie wyrębu drzewa w lesie stanowiło czynność współukaraną uprzednią (tj. na gruncie prawnokarnym przyjmuje się, że następcza kradzież wyrąbanego drewna w lesie pochłonęła wcześniejsze zachowanie w postaci wyrębu będącego czynnością przygotowawczą do dokonania kradzieży). Zgodnie z art. 278 § 1 kk kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Wskazany występek polega na zaborze cudzej rzeczy ruchomej – w tym wypadku wyrąbanego drewna – w celu przywłaszczenia. Wyjęcie rzeczy ruchomej spod władztwa musi nastąpić wbrew woli osoby nią dysponującej oraz bez żadnej ku temu podstawy. Istotnym jest, że w sytuacji wyrębu i kradzieży drewna w lesie o wartości nie przekraczającej 75 złotych, czyn Jana W. stanowiłby wykroczenie zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny (art. 120 kw – skrót „kw” oznacza zwrot „kodeksu wykroczeń”). Przestępstwo wyrębu drzewa w lesie lub kradzieży z lasu drewna wyrąbanego należy bowiem do kategorii przestępstw przepołowionych, tj. mających swój odpowiednik w kodeksie wykroczeń, gdzie wartość przedmiotu czynności wykonawczej wynosi do 75 złotych. Wykroczeniem jest także wyrąb, karczowanie i zabór gałęzi, korzeni lub krzewów w lesie nie należącym do sprawcy (art. 148 kw). W konsekwencji powyższego rozstrzygające znaczenie dla odpowiedzialności Jana W. będzie miała wartość zabranego drewna – wartość powyżej 75 złotych przesądzi o odpowiedzialności karnej (co w niniejszej sprawie wydaje się bezspornym, zważywszy na ilość i rodzaj zabranego drewna), zaś wartość do 75 złotych – o odpowiedzialności karno-administracyjnej (tj. za wykroczenie).

Odnosząc się do zachowania sąsiada Bogdana Z., należy zakwalifikować je jako występek pomocnictwa do kradzieży, wyczerpujący dyspozycję art. 18 § 3 kk w zw. z art. 278 § 1 kk. W sytuacji gdyby wartość ukradzionego drewna nie przekraczała kwoty 75 złotych (co w niniejszej sprawie nie ma miejsca), postępowanie Bogdana Z. stanowiłoby wykroczenie wypełniające znamiona art. 13 kw w zw. z art. 120 § 1 kw i byłoby zagrożone karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Jak wynika z art. 18 § 3 kk, odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, swoim zachowaniem ułatwia jego popełnienie, w szczególności dostarczając narzędzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji; odpowiada za pomocnictwo także ten, kto wbrew prawnemu, szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem ułatwia innej osobie jego popełnienie. Zważywszy zatem, iż Bogdan Z. pomógł Janowi W. przewożąc własnym samochodem wyrąbane drewno z lasu na teren posesji sąsiada oraz posiadał świadomość bezprawności zachowania Jana W. (tj. wiedział, że Jan W. nie posiadał zgody właściciela na dysponowanie drewnem), bezspornym jest, że dopuścił się on pomocnictwa do kradzieży. Pomimo tego, że Bogdan Z. był tylko pomocnikiem sprawcy głównego Jana W., poniesie on odpowiedzialność w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo (art. 19 § 1 kk).

Przyjmując zatem, że czyny obydwóch mężczyzn stanowiły przestępstwa, prawdopodobnymi karami, które zostaną im wymierzone za popełnione występki, będą kary pozbawienia wolności do lat 2 z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 2-5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk). Zważywszy na górną granicę zagrożenia przedmiotowych czynów wynoszącą 5 lat, możliwym będzie orzeczenie przez sąd w stosunku do obydwóch mężczyzn zamiast kary pozbawienia wolności – grzywny albo kary ograniczenia wolności do lat 2, w szczególności jeśli orzeczony będzie równocześnie środek karny (art. 58 § 3 kk). W sytuacji pojednania się przez mężczyzn z pokrzywdzonym (tj. w niniejszej sprawie z Lasami Państwowymi), naprawienia szkody przez sprawców lub uzgodnienia przez pokrzywdzonego i sprawców sposobu naprawienia szkody sąd będzie mógł skorzystać z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania karnego zamiast wydawać wyrok skazujący (art. 66 § 3 kk). Istotnym jest, że skorzystanie z instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego w powyższych wypadkach jest fakultatywne i zależy od woli sądu.

W niniejszej sprawie wymaga podkreślenia, że w razie skazania (nie zaś warunkowego umorzenia postępowania karnego) obydwóch mężczyzn za kradzież drewna wyrąbanego w lesie (tj. Jana W.) i pomocnictwo do tejże kradzieży (tj. Bogdana Z.), obligatoryjnym będzie orzeczenie przez sąd od każdego z nich nawiązki na rzecz pokrzywdzonego w wysokości podwójnej wartości drewna (art. 290 § 2 kk). Nie ma tutaj znaczenia, że Bogdan Z. był wyłącznie pomocnikiem – wobec niego również zostanie orzeczona wspomniana nawiązka w wysokości podwójnej wartości drewna (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1996 roku, I KZP 30/96, OSNKW 1997/1-2/4). W związku z tym należy zaakcentować, że niemożliwym byłoby orzeczenie nawiązki solidarnie wobec obydwóch mężczyzn, co byłoby dla nich de facto korzystne, ponieważ wówczas pozostaliby zobowiązani do zapłaty łącznie (nie zaś oddzielnie) równowartości podwójnej wartości drewna. Orzeczenie nawiązki nie wyłącza możliwości złożenia przez pokrzywdzonego lub inną osobę uprawnioną (np. prokuratora) wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody z art. 46 § 1 kk. W takiej sytuacji w razie skazania (nie zaś warunkowego umorzenia postępowania karnego) sąd będzie zobligowany do orzeczenia przedmiotowego środka karnego stosownie do udziału obydwóch mężczyzn w wyrządzonej szkodzie. Na marginesie wymaga nadmienienia, że gdyby obydwaj mężczyźni zostali skazani za kradzież i pomocnictwo do tej kradzieży, przy czym przedmiotem tych czynów byłoby drzewo rosnące w innym miejscu niż las, np. na polu, w parku, ogrodzie albo znajdujące się w tartaku, to wówczas nie byłoby możliwym obligatoryjne orzeczenie nawiązki z art. 290 § 2 kk. W takiej sytuacji nawiązka nie mogłaby być w ogóle orzeczona, w grę wchodziłby jedynie obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody z art. 46 § 1 kk.

Katarzyna Koć

Stan prawny na dzień 11 kwietnia 2012 roku.

W procesie karnym zarówno podejrzanemu jak oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Zasada prawa do obrony w odniesieniu do postępowania karnego jest uregulowana w artykule 6 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U z 1997r. Nr 89, poz.555 z późn. zm.) zwanym dalej przeze mnie „kpk”, który brzmi: „Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć” oraz art. 42 ust.2 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997r. Nr 78, poz.483 z późn. zm.) zgodnie z którym :„Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.”

Dodatkowo art.79 §1 pkt 1 kpk wprowadza obronę obligatoryjną dla nieletnich czyli nakazuje obowiązkowy udział obrońcy w sprawach przeciwko nieletnim.

Nieletnim w postępowaniu w sprawach o czyny karalne jest osoba, która dopuściła się takiego czynu po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyła lat 17 (art. 1 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich – tekst jednolity: Dz.U. z 2010 roku Nr 33, poz.178 z późn.zm.). W rezultacie sprawca przestępstwa, który ukończył 17 lat i nie przekroczył 18 roku życia jest traktowany według kodeksu karnego jako dorosły (art. 10 § 1 kk) (pomimo tego, że zgodnie z prawem cywilnym jest osobą małoletnią).

Reprezentowanie interesów nieletnich przez obrońcę (albo obrońców) ustanowionego z wyboru bądź obrońców wyznaczonych  z urzędu będzie więc w opisanym przypadku obowiązkowe. W niniejszej sprawie ważne jest, że gdyby nieletni oskarżeni (a de facto ich przedstawiciele ustawowi, którymi przeważnie są rodzice) nie ustanowili obrońcy (albo obrońców) z wyboru, to wymagane będzie wyznaczenie obrońców z urzędu przez prezesa sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 81 § 1 kpk). Wymaga podkreślenia, że ustawowy nakaz z art. 79 § 1 pkt 1 kpk nie jest uzależniony od wykazania przez nieletnich oskarżonych, iż spełniają warunki wymienione w art. 78 § 1 kpk, tj. od wykazania, że nie są w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny (czyli od dowiedzenia trudnej sytuacji materialnej). Ponadto nakaz z art. 79 § 1 pkt 1 kpk nie jest uzależniony od jakiejkolwiek inicjatywy nieletnich oskarżonych, tj. nie muszą oni składać wniosków o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Reasumując: niezależnie od sytuacji materialnej oraz aktywności procesowej nieletni oskarżeni muszą być reprezentowani przez obrońcę w procesie karnym. W sytuacji jeśli nie ustanowią obrońcy (albo obrońców) z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy będzie musiał wyznaczyć dla nich obrońców z urzędu. Gdyby prezes sądu nie wyznaczył nieletnim oskarżonym obrońców z urzędu, przy jednoczesnym braku obrony z wyboru, to wówczas zaistniałaby bezwzględna przyczyna odwoławcza skutkująca obligatoryjnym uchyleniem zaskarżonego wyroku przez sąd II instancji niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 10). W rezultacie procedowanie przez sąd I instancji i wydanie wyroku przy braku wyznaczonych obrońców z urzędu dla nieletnich oskarżonych (i przy jednoczesnym braku obrony z wyboru) byłoby bezsensowne ze względu na obarczenie takiego wyroku jednym z największych uchybień procesowych, skutkującym uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Warto także wspomnieć, że gdyby sprawcy napadu rabunkowego  nie byli osobami nieletnimi, lecz ukończyli 17 lat i nie dysponowali środkami finansowymi umożliwiającymi im ustanowienie obrońców z wyboru, to wówczas mogliby się ubiegać o wyznaczenie obrońców z urzędu na podstawie art. 78 kpk. Wyjaśnień, dla kogo jest przewidziana możliwość ustanowienia obrońcy z urzędu, udziela art. 78§1 kpk, który brzmi: „Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny”.  Zatem podstawą do wyznaczenia adwokata z urzędu będzie wniosek wraz z uzasadnieniem stanowiska. Szersze rozwinięcie tego tematu można znaleźć m.in. w Komentarzu Kodeksu postępowania karnego, Tom I z 2010r. pod red. Jana Grajewskiego, z którego treści dowiadujemy się, że „Ustawa nie określa sposobu, w jakim oskarżony powinien wykazać niemożność poniesienia kosztów obrony. W zależności od realiów danej sprawy mogą to być różnego rodzaju poświadczenia zawierające dane o jego zarobkach, o wysokości renty lub emerytury, o posiadanym majątku, stanie rodzinnym, jak również o stanie zdrowia (własnym lub członków rodziny) powodującym zwiększone wydatki. Okolicznościami uzasadniającymi żądanie oparte na cytowanym przepisie mogą być: pozostawanie bez pracy, pobieranie nauki, pozostawanie na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, zobowiązania alimentacyjne itp.”

Opr. Ewa Łojek- Zacheja

Odpowiedź: Udział w pobiciu jest kwalifikowany jako przestępstwo wyczerpujące dyspozycję art. 158 § 1 kk (skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”). Zgodnie z art. 158 § 1 kk kto bierze udział w bójce lub pobiciu, w którym naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego w art. 156 § 1 kk (tzw. ciężki uszczerbek na zdrowiu) lub w art. 157 § 1 kk (tj. średni uszczerbek na zdrowiu), podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Przez udział w pobiciu należy rozumieć czynną napaść przynajmniej dwóch osób na inną osobę lub osoby. Istotnym jest, że uczestnikami pobicia są nie tylko osoby, które osobiście zadają ciosy napadniętemu w postaci uderzeń wymierzanych rękami i nogami, lecz także m. in. osoby zagrzewające słownie do agresywnych zachowań, przytrzymujące ofiary oraz po prostu obecne wśród czynnych uczestników/napastników i jednocześnie niewyrażające w sposób jednoznaczny dezaprobaty takiego zachowania, a zatem osoby zwiększające zagrożenie i przyczyniające się do wzrostu dysproporcji siły pomiędzy sprawcami pobicia i pokrzywdzonym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 07 września 2004 roku, II KK 377/03, LEX nr 137739). W rezultacie różnorodność form zachowania napastników, ich aktywność, zadawane ciosy, ich ilość i skutki mają znaczenie wyłącznie dla ustalenia stopnia winy każdego ze sprawców i indywidualizacji wymiaru kary wobec nich, ale nie są one znamienne dla bytu przestępstwa z art. 158 § 1 kk. W związku z tym należy przyjąć, że zachowanie czterech mężczyzn polegające na bezpośrednim wymierzaniu ciosów rękami i nogami oraz postępowanie jednego mężczyzny polegające na ustnym zagrzewaniu kolegów do podejmowania działań agresywnych względem kierowcy autobusu należy zakwalifikować jako występek pobicia z art. 158 § 1 kk.

Odnosząc się zaś do prawnokarnej oceny zachowania mężczyzny, który oprócz „tradycyjnego” zadawania ciosów używał tzw. tulipana, należy uznać, że wypełniło ono znamiona występku z art. 159 kk, czyli pobicia z użyciem niebezpiecznego narzędzia. W oparciu o art. 159 kk kto, biorąc udział w bójce lub pobiciu człowieka, używa broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego przedmiotu, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Istotnym jest, że za przedmiot niebezpieczny można uznać tylko taki przedmiot, który przy użyciu zgodnym z jego fizycznymi cechami lub konstrukcją może spowodować skutki podobne do użycia broni palnej lub noża (nie zaś przedmiot niebezpieczny ze względu na nietypowy sposób użycia, np. garnek). W rezultacie przedmiotami niebezpiecznymi będą przedmioty tnące jak m. in. siekiera, tasak, stłuczona butelka (tzw. tulipan), a także przedmioty o fizycznych właściwościach umożliwiających spowodowanie uszczerbku na zdrowiu przy zwykłym, typowym ich użyciu, np.: łom, kastet, kolczasty drut, łańcuch, kij baseballowy lub jego imitacja. Nie sposób natomiast uznać za przedmioty niebezpieczne w rozumieniu art. 159 kk, np. kija, gałęzi, buta (nawet typu martens), butelki czy kufla. Wymaga także podkreślenia, że możliwość przypisania sprawstwa występku z art. 159 kk nie jest uzależniona od skuteczności użycia niebezpiecznego narzędzia (np. wymierzenie chybionego ciosu „tulipanem” jest kwalifikowane jako przestępstwo z art. 159 kk). Ponadto do przyjęcia wypełnienia znamion art. 159 kk nie wystarczy samo zademonstrowanie niebezpiecznego przedmiotu, np. pokazanie przedmiotu, koniecznym jest użycie przedmiotu. Reasumując, odpowiedzialność sprawcy używającego „tulipana” będzie odróżniała się od odpowiedzialności pozostałych uczestników pobicia odmienną kwalifikacją prawną oraz zdecydowanie wyższym ustawowym zagrożeniem karą.

Przyjmując zatem, że zachowanie pięciu uczestników pobicia stanowiło przestępstwo z art. 158 § 1 kk, prawdopodobnymi karami, które zostaną im wymierzone za popełniony występek, będą kary pozbawienia wolności do 2 lat z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 2- 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk). Zważywszy na górną granicę zagrożenia przedmiotowego czynu wynoszącą 3 lata, możliwym będzie orzeczenie przez sąd w stosunku do tychże mężczyzn zamiast kar pozbawienia wolności – grzywien albo kar ograniczenia wolności do 2 lat, w szczególności jeśli orzeczony będzie równocześnie środek karny (art. 58 § 3 kk). Mając na uwadze znaczną społeczną szkodliwość czynu popełnionego przez wymienionych sprawców, raczej wykluczonym będzie skorzystanie przez sąd z możliwości odstąpienia od wymierzenia kary i jednoczesnego orzeczenia środka karnego (art. 59 § 1 kk). Z tych samych względów w niniejszej sprawie będzie wykluczone także skorzystanie przez sąd z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania karnego (art. 66 § 1 kk).

Natomiast sprawca używający „tulipana” i wypełniający swoim postępowaniem znamiona art. 159 kk może zostać skazany na karę pozbawienia wolności do 2 lat z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 2- 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk). W stosunku do tego sprawcy wykluczone jest skorzystanie z instytucji przewidzianych w art. 58 § 3 kk, art. 59 § 1 kk i art. 66 kk, tj. wymierzenie zamiast kary pozbawienia wolności – grzywny albo kary ograniczenia wolności, bądź odstąpienie od wymierzenia kary i jednoczesne orzeczenie środka karnego, albo warunkowe umorzenie postępowania karnego. Abstrahując od wysokiej społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez wymienionego mężczyznę, skorzystanie z przedmiotowych instytucji jest możliwe jedynie przy niższym ustawowym zagrożeniu karą.

Ponadto w razie wydania wyroku skazującego (nie: warunkowego umorzenia postępowania karnego) względem wszystkich sprawców, w tym używającego „tulipana”, oraz złożenia przez pokrzywdzonego kierowcę autobusu lub inną osobę uprawnioną (np. prokuratora) wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z art. 46 § 1 kk, sąd będzie zobligowany do orzeczenia przedmiotowego środka karnego proporcjonalnie do udziału każdego z sześciu mężczyzn w wyrządzonej szkodzie. Poza tym w razie skazania (nie: warunkowego umorzenia postępowania karnego) wszystkich sprawców za czyny z art. 158 § 1 kk i art. 159 kk, sąd będzie mógł orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości do 100 000 złotych (art. 47 § 1 kk i art. 48 kk).

Ekspert Katarzyna Koć

Stan prawny na 11 kwietnia 2012 roku

Rzucanie kamieniami w pojazd mechaniczny w ruchu stanowi wykroczenie wyczerpujące znamiona art. 76 kw (skrót „kw” oznacza zwrot „kodeks wykroczeń”). Zgodnie z art. 76 kw kto rzuca kamieniami lub innymi przedmiotami w pojazd mechaniczny będący w ruchu, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Natomiast nagłe wtargnięcie na jezdnię przez pieszego użytkownika ruchu drogowego znajdującego się w stanie nietrzeźwości stanowi wykroczenie wypełniające dyspozycję art. 86 § 2 kw. W oparciu o art. 86 § 2 kw kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruch drogowym, przy czym znajduje się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. W niniejszej sprawie sprawca poniesie odpowiedzialność za popełnienie dwóch wykroczeń, tj. wyczerpujących znamiona art. 76 kw i art. 86 § 2 kw. Natomiast kara zostanie wymierzona sprawcy łącznie w granicach zagrożenia określonych w przepisie przewidującym najsurowszą karę (art. 9 § 2 kw), tj. pomimo popełnienia dwóch wykroczeń sprawcy zostanie wymierzona łącznie jedna kara. Zważywszy na tożsamość ustawowego zagrożenia karą, sprawcy może zostać wymierzona kara grzywny w wysokości od 20 złotych do 5.000 złotych (art. 24 § 1 kw) albo kara ograniczenia wolności w wysokości 1 miesiąca w wymiarze od 20 do 40 godzin polegająca na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w odpowiednim zakładzie pracy, placówce służby zdrowia, opieki społecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej (art. 20 § 1 kw i art. 21 § 1 kw). Istotnym jest, że w razie wymierzenia kary ograniczenia wolności w stosunku do osoby zatrudnionej sąd, zamiast obowiązku wykonywania pracy na cele społeczne, może orzec potrącenie od 10 do 25 % wynagrodzenia za pracę na rzecz Skarbu Państwa albo na cel społeczny wskazany przez sąd, przy czym w okresie odbywania kary ukarany nie może rozwiązać bez zgody sądu stosunku pracy (art. 21 § 2 kw). Alternatywnie sprawcy może zostać wymierzona kara aresztu w wysokości od 5 do 30 dni (art. 19 kw).

KK

Kradzież leków psychotropowych stanowi występek wyczerpujący znamiona art. 64 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 kk (skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”).  Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2005 roku Nr 179, poz.1485 z późn.zm.) kto zabiera, w celu przywłaszczenia, środki odurzające, substancje psychotropowe, mleczko makowe lub słomę makową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W oparciu zaś o art. 12 kk dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uważa się za jeden czyn zabroniony; jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste, warunkiem uznania wielości zachowań za jeden czyn zabroniony jest tożsamość pokrzywdzonego. Istotnym jest, że pomimo tego, iż de facto trzykrotnie został dokonany zabór leków psychotropowych, zachowanie sprawcy zostanie potraktowane jako jeden występek, ponieważ kolejne zachowania sprawcy zostały podjęte w krótkich – maksymalnie 24 godzinnych odstępach czasu oraz zostały z góry zaplanowane, tj. objęte jego zamiarem.

W przedmiotowej sprawie interesującym jest, że kradzież substancji psychotropowych została oddzielnie uregulowana w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii w stosunku do kradzieży przewidzianej w przepisach kodeksu karnego. W rezultacie art. 64 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi przepis szczególny (tzw. lex specialis) względem przepisu art. 278 § 1 kk statuującego kradzież „zwykłą” i będącego przepisem ogólnym (tzw. lex generalis), a tym samym przepis art. 64 powołanej ustawy wyłącza stosowanie art. 278 § 1 kk zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali (tj. przepis o charakterze szczególnym uchyla przepis ogólny). W związku z tym wymaga nadmienienia, że powyższe zróżnicowanie „zwykłej” kradzieży uregulowanej w kodeksie karnym oraz kradzieży substancji psychotropowych nie ma wpływu na ustawowe zagrożenie karą, ponieważ w obydwu przypadkach jest ono jednakowe, tj. ma postać kary pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

W rezultacie powyższego oraz przy założeniu incydentalności przestępnego zachowania sprawcy przedmiotowego występku zostanie prawdopodobnie wymierzona kara pozbawienia wolności do 2 lat z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 – 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 i § 2 kk). Wymaga podkreślenia, że wobec sprawcy czynu z art. 64 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii można warunkowo umorzyć postępowanie karne jedynie w wypadku, gdy pokrzywdzony (w niniejszej sprawie np. właściciel apteki) pojednał się ze sprawcą, sprawca naprawił szkodę (np. poprzez zapłatę równowartości ceny zabranych leków) lub pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody (art. 66 § 1 i 3 kk). Istotnym jest, że w niniejszej sprawie nie zostanie orzeczony przepadek leków psychotropowych zabranych przez sprawcę w sytuacji, gdyby nie zdążył ich zużyć, ponieważ były one własnością osoby trzeciej – właściciela apteki, a sprawca uzyskał je w drodze przestępstwa (art. 70 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Ponadto w przedmiotowej sprawie w razie skazania sprawcy za czyn z art. 64 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie zostanie orzeczona nawiązka na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii (art. 70 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – a contrario).

Należy także mieć na względzie, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w razie skazania osoby uzależnionej za przestępstwo pozostające w związku z używaniem środka odurzającego lub substancji psychotropowej na karę pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, sąd zobowiązuje skazanego do poddania się leczeniu lub rehabilitacji w zakładzie opieki zdrowotnej i oddaje go pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub stowarzyszenia. W niniejszej sprawie sprawca występku będący osobą uzależnioną – w razie skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania – zostanie obligatoryjnie zobowiązany przez sąd do poddania się leczeniu i obligatoryjnie oddany pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub stowarzyszenia. Istotnym jest, że jeżeli sprawca występku w okresie próby będzie uchylał się od wymienionego powyżej obowiązku albo dopuszczał się rażącego naruszenia regulaminu zakładu, do którego został skierowany na leczenie, sąd będzie mógł zarządzić wykonanie zawieszonej kary pozbawienia wolności (art. 71 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).

Ponadto należy mieć na uwadze, że sprawca występku może „zwiększyć” swoje szanse na łagodniejsze potraktowanie przez organy ścigania i sąd w sytuacji, gdy w toku postępowania karnego (tj. po przedstawieniu zarzutów w postępowaniu przygotowawczym i przed zamknięciem przewodu sądowego) dobrowolnie podda się leczeniu i rehabilitacji lub udziałowi w programie profilaktyczno – leczniczym prowadzonym przez zakład opieki zdrowotnej lub inny podmiot działający w ochronie zdrowia. W takiej sytuacji prokurator albo sąd w postępowaniu sądowym do chwili zamknięcia przewodu sądowego będzie mógł zawiesić postępowanie przygotowawcze/postępowanie sądowe do czasu zakończenia leczenia, tj. prokurator/sąd będzie uprawniony (nie: zobowiązany) do zawieszenia postępowania. Natomiast po podjęciu postępowania przygotowawczego prokurator, uwzględniając wyniki leczenia, rozstrzygnie o dalszym prowadzeniu postępowania albo wystąpi do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania karnego, zaś sąd – po podjęciu postępowania sądowego – rozstrzygnie o dalszym prowadzeniu postępowania albo warunkowo umorzy postępowanie (art. 72 ust. 1 i 2 oraz art. 73 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Niewątpliwym zatem pozostaje, że zakończenie przez sprawcę wymienionego powyżej leczenia lub uczestnictwa w programie z pozytywnym skutkiem „zwiększy” szansę na zastosowanie względem niego instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego, a tym samym „zmniejszy” ewentualność wydania wyroku skazującego.

Amfetamina stanowi substancję psychotropową zaliczaną do grupy II-P, zaś żywica konopi (haszysz) – środek odurzający grupy I-N i IV-N. Wykaz przedmiotowych substancji jest wskazany w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2005 roku Nr 179, poz.1485 z późn.zm.). W związku z tym opisane zachowanie należy zakwalifikować jako przestępstwo posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych wyczerpujące znamiona art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Istotnym jest, że dla przypisania odpowiedzialności za występek z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie ma znaczenia cel posiadania oraz okres dysponowania środkiem. W związku z tym odpowiedzialność karną poniesie zarówno osoba posiadająca środek odurzający lub substancję psychotropową przez okres kilku dni, tygodni, miesięcy, lat, jak również przez okres 1 godziny. Ponadto wymaga podkreślenia, że odpowiedzialność karną poniesie zarówno okazjonalny użytkownik, osoba uzależniona, jak również osoba czerpiąca korzyści majątkowe z handlu narkotykami. Bezspornym jest także, iż karalne jest posiadanie nawet nieznacznej ilości narkotyku na własne potrzeby, bez względu na to, kiedy ma nastąpić konsumpcja.

W przedmiotowej sprawie interesującym jest, że z punktu widzenia prawa legalna jest konsumpcja narkotyków, ponieważ brak jest przepisu zakazującego spożywanie substancji psychotropowych oraz środków odurzających. W rezultacie brak jakiegokolwiek przepisu, który penalizowałby zażywanie środków psychoaktywnych, czy to w formie wykroczenia, czy też w postaci przestępstwa, sprawia, że państwo nie może zabronić obywatelowi korzystania z czegoś, co jest prawnie dopuszczalne, nawet jeśli jest szkodliwe dla zdrowia.

W rezultacie powyższego oraz przy założeniu incydentalności przestępnego zachowania sprawcy przedmiotowego występku zostanie prawdopodobnie wymierzona kara pozbawienia wolności do 2 lat z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 – 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 i § 2 kk – skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”). Wymaga podkreślenia, że wobec sprawcy czynu z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii można warunkowo umorzyć postępowanie karne (art. 66 § 1 i 2 kk). Istotnym jest, że w sytuacji skazania za przestępstwo wyczerpujące dyspozycję art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz warunkowego umorzenia postępowania karnego sąd obligatoryjnie orzeka przepadek środka odurzającego lub substancji psychotropowej, nawet jeśli nie były własnością sprawcy (art. 70 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), tj. w niniejszej sprawie zostanie orzeczony przepadek amfetaminy i haszyszu. Ponadto w razie skazania za wzmiankowany występek sąd może orzec na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii nawiązkę w wysokości do 50.000 złotych z wyjątkiem sytuacji, gdy sprawca jest osobą uzależnioną (art. 70 ust. 4 i 5 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Zważywszy zatem, iż sprawca występku w przedmiotowej sprawie nie jest osobą uzależnioną, wysoce prawdopodobnym jest orzeczenie nawiązki. Wymaga nadto podkreślenia, że zawieszając wykonanie kary, sąd może zobowiązać skazanego do powstrzymania się od używania środków odurzających (art. 72 § 1 pkt 5 kk) lub poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym (art. 72 § 1 pkt 6 kk).

Należy także mieć na uwadze, że sprawca przedmiotowego występku może niejako „zwiększyć” swoje szanse na łagodniejsze potraktowanie przez organy ścigania i sąd w sytuacji, gdy w toku postępowania karnego (tj. po przedstawieniu zarzutów w postępowaniu przygotowawczym i przed zamknięciem przewodu sądowego) dobrowolnie podda się leczeniu i rehabilitacji lub udziałowi w programie profilaktyczno – leczniczym prowadzonym przez zakład opieki zdrowotnej lub inny podmiot działający w ochronie zdrowia. W takiej sytuacji prokurator albo sąd w postępowaniu sądowym do chwili zamknięcia przewodu sądowego będzie mógł zawiesić postępowanie przygotowawcze/postępowanie sądowe do czasu zakończenia leczenia, tj. prokurator/sąd będzie uprawniony (nie: zobowiązany) do zawieszenia postępowania. Natomiast po podjęciu postępowania przygotowawczego prokurator, uwzględniając wyniki leczenia, rozstrzygnie o dalszym prowadzeniu postępowania albo wystąpi do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania karnego, zaś sąd – po podjęciu postępowania sądowego – rozstrzygnie o dalszym prowadzeniu postępowania albo warunkowo umorzy postępowanie (art. 72 ust. 1 i 2 oraz art. 73 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii). Niewątpliwym zatem pozostaje, że zakończenie przez sprawcę wymienionego powyżej leczenia lub uczestnictwa w programie z pozytywnym skutkiem „zwiększy” szansę na zastosowanie względem niego instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego, a tym samym „zmniejszy” ewentualność wydania wyroku skazującego.

KK

Odpowiedź:  Zachowanie Jana S. stanowi przestępstwo usiłowania ograbienia grobu wyczerpujące znamiona art. 13 § 1 kk w zw. z art. 262 § 2 kk (skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”). Zgodnie z art. 262 § 2 kk kto ograbia zwłoki ludzkie, grób lub inne miejsce spoczynku zmarłego, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Wskazany występek oznacza zatem zachowanie polegające na przywłaszczeniu przez sprawcę jakichkolwiek przedmiotów mających związek z miejscem spoczynku zmarłego, tj. kwiatów, zniczy, wazonów, rzeźb, elementów metalowych (np. krzyży, wizerunków świętych, liter), płyty nagrobka itp. Istotnym jest, że nie ma znaczenia, do kogo należała przywłaszczona rzecz (np. do spadkobierców zmarłego, znajomych, osób postronnych) oraz jaką miała wartość materialną. W związku z tym wymaga podkreślenia, że ograbienie grobu nigdy nie zostanie zakwalifikowane jako wykroczenie (a zatem czyn zagrożony niższą karą niż przestępstwo), ponieważ wymienione przestępstwo nie należy do kategorii przestępstw przepołowionych, tj. mających swój odpowiednik w kodeksie wykroczeń, gdzie wartość przedmiotu czynności wykonawczej wynosi do 250 złotych. W konsekwencji powyższego nie ma znaczenia wartość przywłaszczonych z grobu rzeczy – czyn sprawcy zawsze będzie stanowił przestępstwo.

W przedmiotowej sprawie istotnym jest także wysokie zagrożenie karą, tzn. karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, które uniemożliwia zastosowanie wobec Jana S. warunkowego umorzenia postępowania karnego. Wskazane zagrożenie jest identyczne jak zagrożenie przewidziane dla przestępstwa oszustwa (wyłudzenia), co potwierdza, że przestępstwo ograbienia grobu jest traktowane jako budzące odrazę i zasługujące na surowe karanie. Prawdopodobną karą, która zostanie wymierzona Janowi S. za popełnienie przestępstwa z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 262 § 2 kk, będzie zatem kara pozbawienia wolności poniżej 2 lat z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 – 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk).

KK

Odpowiedź: Jazda rowerem w stanie nietrzeźwości po drodze wewnętrznej jest kwalifikowana jako przestępstwo wyczerpujące dyspozycję art. 178a § 2 kk (skrót „kk” oznacza zwrot „kodeksu karnego”). Zgodnie z art. 178a § 2 kk kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu inny pojazd niż określony w § 1 (tj. pojazd mechaniczny), podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Natomiast w oparciu o art. 115 § 16 pkt 2 kk stan nietrzeźwości w rozumieniu kodeksu karnego zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu w 1 dm³ (1 l) wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Istotnym jest, że w dniu 04 września 2010 roku weszła w życie nowelizacja kodeksu karnego odnośnie art. 178a § 2 kk, która rozszerzyła zakres obowiązywania tego przepisu m.in. o jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości w strefie ruchu (a nie tylko na drodze publicznej i strefie zamieszkania – jak było poprzednio). W konsekwencji powyższego jazda rowerem w stanie nietrzeźwości w strefie ruchu – definiowanej jako obszar obejmujący co najmniej jedną drogę wewnętrzną, na który wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi (art. 2 pkt 16 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 roku Nr 108, poz.908 z późn.zm.) – stanowi występek z art. 178a § 2 kk począwszy od dnia 04 września 2010 roku. Gdyby zatem przedmiotowe zachowanie miało miejsce przed dniem 04 września 2010 roku, to nie stanowiłoby przestępstwa.

Istotnym jest także, iż począwszy od dnia 25 lutego 2011 roku weszła w życie kolejna nowelizacja kodeksu karnego w zakresie art. 42 § 2 kk, która wprowadziła nowe, korzystniejsze dla sprawców czynów z art. 178a § 2 kk zasady orzekania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. W świetle tejże nowelizacji sąd nie jest aktualnie obowiązany do orzekania zakazu prowadzenia wszelkich albo określonego rodzaju pojazdów mechanicznych wobec tzw. „pijanych rowerzystów” (co miało miejsce do dnia 24 lutego 2011 roku), lecz może poprzestać na orzeczeniu np. zakazu prowadzenia rowerów. W związku z tym wymaga podkreślenia, że sąd nadal może orzec względem „pijanego rowerzysty” zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych (np. do których kierowania uprawnia prawo jazdy kategorii B), lecz nie musi tego uczynić, a zatem brak jest obecnie automatyzmu w orzekaniu, pozostawiono większą swobodę sądowi.

W rezultacie powyższego sprawcy przedmiotowego występku zostanie najprawdopodobniej wymierzona kara pozbawienia wolności do 1 roku z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 – 5 lat próby (art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 2 kk). Zważywszy, iż sprawca przestępstwa jest młodocianym (tj. w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat – art. 115 § 10 kk), okres próby w minimalnym wymiarze przewidzianym przez ustawę uległ u niego podwyższeniu do lat 3 (w przeciwieństwie do „dojrzalszych” sprawców, względem których okres próby w minimalnym wymiarze wynosi 2 lata). Alternatywnie sprawcy przestępstwa może zostać wymierzona kara grzywny w wymiarze od 10 do 540 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę od 10 złotych do 2.000 złotych (a zatem wysokość grzywny będzie stanowić iloczyn wymienionych cyfr) (art. 33 § 1 i 3 kk) albo kara ograniczona wolności od 1 miesiąca do 12 miesięcy (art. 34 § 1 kk). Wymaga podkreślenia, że wobec sprawcy czynu z art. 178a § 2 kk można warunkowo umorzyć postępowanie karne (art. 66 § 1 i 2 kk).

KK

Odpowiedź: Zgodnie z art. 335 kpk (skrót „kpk” oznacza zwrot „kodeksu postępowania karnego”) prokurator może umieścić w akcie oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego za występek zagrożony karą nieprzekraczającą 10 lat pozbawienia wolności bez przeprowadzenia rozprawy, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Powołany przepis statuuje instytucję dobrowolnego poddania się karze, tj. instytucję skazania bez przeprowadzenia rozprawy. Bezspornym jest, że występek kradzieży z art. 278 § 1 kk jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a zatem jego sprawca może skorzystać z instytucji dobrowolnego poddania się karze wyrażonej w art. 335 kpk. Skorzystanie z przedmiotowej instytucji polega najczęściej na przyznaniu się przez podejrzanego do sprawstwa zarzucanego mu czynu, złożeniu wyjaśnień oraz złożeniu do protokołu przesłuchania albo w odrębnym piśmie oświadczenia zawierającego propozycję wymierzenia ściśle skonkretyzowanych kary lub środka karnego za określony, zarzucany występek (w tym wypadku czyn z art. 278 § 1 kk), która to propozycja wymiaru kary musi zostać zaakceptowana przez prokuratora. W niniejszej sprawie mogłaby to być przykładowo kara 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby albo kara grzywny w wysokości 50 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych, tj. 500 złotych (art. 278 § 1 kk w zw. z art. 58 § 3 kk w zw. z art. 33 § 1 i 2 kk). Istotnym jest, że decydując się na skorzystanie z instytucji dobrowolnego poddania się karze, można mieć wpływ na wysokość orzekanej w przyszłości przez sąd kary już na etapie postępowania przygotowawczego (tj. poprzedzającego postępowanie sądowe), przy czym można „negocjować” karę z prokuratorem. Wyrażenie przez podejrzanego woli skorzystania z tejże instytucji jest traktowane jako okoliczność łagodząca. Ponadto skorzystanie z tejże instytucji – w razie zaakceptowania przez sąd uzgodnionej pomiędzy prokuratorem i podejrzanym kary – znacznie skróci proces karny, ponieważ sąd wyda wyrok skazujący już na posiedzeniu, zaniecha tym samym przeprowadzenia rozprawy (tj. nie będzie ponownie przesłuchiwał świadków, biegłych, oskarżonego oraz nie będzie przeprowadzał innych czynności dowodowych). W rezultacie tego, iż sąd nie przeprowadzi postępowania dowodowego, ulegną zmniejszeniu koszty sądowe, do zapłaty których jest zobligowany podejrzany (oskarżony) w razie wydania wyroku skazującego, tj. nie będzie wydatków dokonanych z tytułu należności świadków i biegłych (kosztów dojazdów na rozprawę i utraconych zarobków przez świadków oraz wynagrodzenia za sporządzone w toku przewodu sądowego opinie przez biegłych), ryczałtu kuratora za sporządzenie wywiadu środowiskowego itp. Wymaga również podkreślenia dopuszczalność cofnięcia przez oskarżonego zgody na skazanie bez rozprawy także po wniesieniu przez prokuratora aktu oskarżenia wraz z przedmiotowym wnioskiem, a nawet na posiedzeniu sądu w przedmiocie tego wniosku. Reasumując, skorzystanie z instytucji dobrowolnego poddania się karze, jest korzystne dla obydwu stron procesu, tj. podejrzanego (oskarżonego) i prokuratora.

KK