Nielegalne pobieranie paliw lub energii to z zgodnie z przepisami Ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. nr 54, poz. 348 z późn. zm.) pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy, z całkowitym albo częściowym pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego lub poprzez ingerencję w ten układ mającą wpływ na zafałszowanie pomiarów dokonywanych przez układ pomiarowo-rozliczeniowy. Polegać może on w szczególności na korzystaniu z różnych magnesów, zafałszowujących odczyty licznika, podpinaniu kabli z obejściem liczników itp.

Jak zakład energetyczny karze za manipulacje przy liczniku?

Jak wynika z treści art. 57 ustawy prawo energetyczne, w razie nielegalnego pobierania paliw lub energii z sieci przedsiębiorstwo energetyczne pobiera opłaty za nielegalnie pobrane paliwo lub energię w wysokości określonej w taryfach lub dochodzi odszkodowania na zasadach ogólnych (tj. przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego). Opłaty za nielegalny pobór energii podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uchwale z 10 grudnia 2009 r. (III CZP 107/2009) Sąd Najwyższy stwierdził, że przedsiębiorstwo energetyczne może obciążyć odbiorcę energii podwyższonymi opłatami, tylko gdy została ona rzeczywiście pobrana. Prawo energetyczne przewiduje jednak domniemania na korzyść dostawcy, dzięki którym nie musi on udowadniać ilości skradzionego prądu; wystarczy, że wykaże, iż fakt nielegalnego poboru energii miał w ogóle miejsce.

Licznika prądu najlepiej więc nie dotykać. Jeśli zakład energetyczny stwierdzi, że przy nim manipulowaliśmy, ma prawo zażądać karnych opłat.

Nie musi przy tym wykazywać konkretnej ilości nielegalnie pobranego prądu.

Tak wynika także z wyroku Sądu Najwyższego (sygnatura akt: II CNP 24/12).

Sprawa dotyczyła mieszkańca wsi z okolic Kalisza, Jana M., który nie umiał przekonująco wyjaśnić, dlaczego licznik umieszczony na jego posesji został rozregulowany.

Mimo że postępowanie karne o kradzież prądu (art. 278 § 5 kodeksu karnego) umorzono z powodu niewykrycia sprawcy, cywilnie obciążało go to, że tylko on i jego domownicy mieli dostęp do licznika umieszczonego w altance zamykanej na klucz.

 Licznik z odchyłami

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. nr 54, poz. 348 z późn. zm.)

Opr. na podstawie materiałów prasowych dziennika „Rzeczypospolita”

• Marianna Pszczółkowska

konsultacja- Agnieszka Dybowska

Oszczędzać możemy w różnej formie, na przykład kupując polisę, inwestując w fundusze. Jednak największą popularnością cieszą się lokaty bankowe, dają bowiem poczucie bezpieczeństwa, pewność, że nawet w sytuacji upadłości banku odzyskamy swoje pieniądze. Gwarantuje to Bankowy Fundusz Gwarancyjny do kwoty o równowartości 100 tysięcy euro.

Jest bardzo wiele rodzajów depozytów bankowych. Oprócz tradycyjnych lokat terminowych możemy wybrać inne, mogące przynieść większy zysk. Na co zwrócić uwagę, wybierając konkretną lokatę?

Co to jest lokata?

Bank zawiera z nami umowę. Powierzamy mu pewną kwotę na umówiony czas, a bank gwarantuje nam jej zwrot wraz z odsetkami po upływie umówionego terminu. To oznacza, że na lokacie nie można stracić, chyba że wcześniej ją zlikwidujemy. Wtedy bank nie wypłaca części, a bywa, że i całości odsetek.

Musimy też pamiętać, że od kwoty doliczonych do lokaty odsetek bank potrąci podatek od zysków kapitałowych (tzw. podatek Belki) w wysokości 19 procent.

Jak ją założyć

Założenie lokaty nie jest trudne. Jeśli mamy konto osobiste w danym banku, można to zrobić za pośrednictwem internetu lub przez telefon. Możemy też złożyć wizytę w banku i zlecić depozyt osobiście.

Jaką lokatę wybrać

Chcielibyśmy taką, która przyniesie największy zysk. Musimy wziąć pod uwagę kilka cech lokaty:

– Kwota minimalna. Banki zwykle określają kwotę minimalną, od której można założyć lokatę. Często jest to 500 zł, bywa jednak, że limit jest wyższy — 1000 albo 2000 zł.

– Oprocentowanie, czyli ile dostaniemy pieniędzy za powierzenie bankowi oszczędności. Zależy ono zwykle od wysokości depozytu i czasu jego trwania.

Oprocentowanie może być stałe lub zmienne. Jeśli przewiduje się wzrost stóp procentowych, warto wybrać zmienne, gdy ich spadek — stałe. Pamiętajmy, że banki podają często oprocentowanie nominalne (nie uwzględniające podatku i częstości kapitalizacji odsetek). Tymczasem ważne dla nas jest oprocentowanie realne (uwzględniające inflację). Najkorzystniej jest, jeśli przewyższa stopę inflacji. Na przykład jeśli średnie oprocentowanie lokaty rocznej wynosi 6 procent, a inflacja 4 procent, to realne oprocentowanie naszego depozytu wynosi 0,86 procenta. Dlaczego tak mało? Od 6 procent zysku należy odliczyć 19% podatku od zysków kapitałowych. Oznacza to, że nasz depozyt urośnie od 4,86%. Przy 4% inflacji oznacza to realny zysk na poziomie właśnie mniej niż 1%.

– Naliczanie odsetek, czyli kapitalizacja. Zwróćmy uwagę na to, jak często odsetki są dopisywane do kapitału, czyli kwoty lokaty. Im częściej bank to robi, tym lepiej.

– Długość trwania lokaty. Jeżeli chcemy oszczędzać przez kilka lat, wybierzmy lokatę długoterminową, bo jest zazwyczaj lepiej oprocentowana. Jeśli jednak przewidujemy, że będziemy potrzebować pieniędzy za kilka miesięcy, lepszy będzie depozyt krótkoterminowy.

– Skutki zerwania lokaty. Warto zapytać w banku, jakie konsekwencje poniesiemy w razie zerwania umowy. Możemy:

* stracić wszystkie odsetki,

* dostać je w wysokości określonej na wypadek zerwania umowy,

* otrzymać odsetki naliczone proporcjonalnie do czasu trwania umowy.

Zanim założymy lokatę, warto przejrzeć oferty bankowe pod tym kątem.

Rodzaje lokat

Można je podzielić na odnawialne i nieodnawialne. W przypadku tych pierwszych po upływie terminu lokata jest automatycznie odnawiana. Przy nieodnawialnych — środki wracają na konto klienta. Przy zakładaniu lokaty można wybrać opcję, co dalej ma się dziać z pieniędzmi.

Inny sposób podziału lokat wiąże się z terminem ich obowiązywania i oprocentowaniem.

Dostępne są:

- Lokata terminowa zwykła. Czas jej trwania jest różny, od paru dni do kilku lat. Wysokość odsetek zależy od oprocentowania lokaty, zwykle im wyższy wkład, tym lepsze oprocentowanie. Jest to najpopularniejszy typ lokaty.

- Lokata rentierska. Charakteryzuje się tym, że odsetki nie są kapitalizowane (czyli dopisywane do zdeponowanej na lokacie kwoty), tylko wypłacane w regularnych odstępach czasu (co miesiąc, co kwartał). Przy takiej lokacie banki ustalają zwykle bardzo wysoką jej minimalną kwotę.

- Lokata progresywna z dopłatą. Umożliwia dopłacanie pieniędzy do podstawowego kapitału bez konieczności zawierania z bankiem nowej umowy. Oprocentowanie lokat progresywnych rośnie wraz ze wzrostem kwoty depozytu.

- Lokata dynamiczna, zwana też progresywną. Oprocentowanie wzrasta wraz z kolejnym okresem trwania lokaty (zwykle co miesiąc). Przy tej lokacie w każdej chwili możemy wycofać kapitał i dostać odsetki proporcjonalnie do czasu oszczędzania. Tracimy je, gdy zerwiemy lokatę przed upływem pierwszego miesiąca.

- Lokata strukturyzowana. Część środków jest lokowana w bezpiecznych papierach wartościowych (obligacje), a pozostała (10-15proc.) — w ryzykownych instrumentach, na przykład opcjach, rynku złota, nieruchomościach. Oprocentowanie lokaty zależy od notowań giełdowych.

- Lokata z funduszem. Przypomina lokatę strukturyzowaną z uwagi na dwa źródła finansowe. Część pieniędzy jest zdeponowana na klasycznej lokacie o stałym oprocentowaniu, część inwestowana w fundusze inwestycyjne. Może przynieść spory zysk, ale nie jest też pozbawiona ryzyka.

- Lokata negocjowana. To propozycja dla zamożnych klientów. Przy określonej wysokości kwoty (50-100 tys. zł) można negocjować wysokość oprocentowania lub inne warunki lokaty.

- Lokata a vista (call). Aby ją założyć, trzeba mieć rachunek w danym banku i wpłacić ustaloną minimalną kwotę. Nie określa się, na jak długo będą zdeponowane pieniądze. Odsetki są naliczane od dnia założenia depozytu do dnia poprzedzającego podjęcie pieniędzy. Nie są kapitalizowane.

- Lokata automatyczna. Ustanawiana jest automatycznie od kwoty, jaką ustalimy z bankiem. Jeśli na swoim koncie przekroczymy określoną kwotę, to nadwyżkę bank odłoży na lokacie.

- Lokata nocna (overnight), zwana też jednodniową. Bank blokuje określoną kwotę na noc i odblokowuje ją rano, naliczając odsetki od tej kwoty.

- E-lokata. Może ją założyć każdy, kto ma dostęp do konta przez internet. Oprocentowanie na niej jest zwykle wyższe niż na lokacie założonej w tradycyjny sposób, w oddziale banku.

Plusy i minusy lokaty

Plusy: 

• Łatwo dostępna (nie trzeba mieć nawet konta w banku)
• Niewielka kwota (np. 500 zł) potrzebna do jej założenia
• Pewny określony zysk — łatwo go obliczyć zwłaszcza przy
• stałym oprocentowaniu

Minusy:

• Zamrożenie kapitału na dłuższy czas
• Utrata dużej części odsetek w przypadku zerwania lokaty przed terminem
• Stosunkowo niewielki potencjalny zysk w porównaniu z innymi formami inwestowania

Opracowano na podstawie materiałów edukacyjnych Narodowego Banku Polskiego – www.nbportal.pl

Pytanie do eksperta

Co to jest poliso-lokata i czy jest korzystniejsza od zwykłej lokaty?

 Maciej Pszczółkowski, doradca finansowy:

Poliso-lokata działa w zbliżony sposób do lokaty i podobnie jak ona ma określony czas trwania, na przykład 12 miesięcy czy kilka lat. Po tym czasie właściciel depozytu otrzymuje wpłaconą kwotę powiększoną o odsetki, a zysk jest wolny od tak zwanego „podatku Belki”. Dla wielu osób istotną zaletą poliso-lokaty jest możliwość wskazania uposażonych. Gdy coś nam się stanie, osoba przez nas wskazana otrzyma oszczędności bez postępowania spadkowego. W odróżnieniu od lokat ta forma depozytu nie jest objęta gwarancją BFG, ponieważ gwarantem pieniędzy nie jest bank, tylko towarzystwo ubezpieczeniowe. Poliso-lokaty podlegają gwarancji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w 50 procentach i tylko do równowartości 30 tysięcy euro.

Straciły ważność wpisy dzieci do paszportów rodziców dokonane przed 28 sierpnia 2006 roku, ponieważ od tej daty wydawane są dla dzieci tylko paszporty indywidualne.

Utrata ważności tych wpisów nie wpływa na termin ważności paszportów rodziców — są one ważne przez 10 lat od daty wydania.

Jak wyrobić dziecku paszport

Wniosek o paszport dla osoby małoletniej rodzice składają wspólnie w dowolnym biurze paszportowym działającym przy urzędzie wojewódzkim na terenie całego kraju, bez względu na miejsce zameldowania. Przebywający za granicą składają wniosek w konsulacie. Wniosek o paszport dla dziecka może złożyć także tylko jedno z rodziców, w przypadku gdy na podstawie orzeczenia sądu drugie z nich pozbawione jest władzy rodzicielskiej lub władza ta została ograniczona. Zasada ta dotyczy także dzieci, których jedno z rodziców nie żyje (wówczas do wniosku należy dołączyć akt zgonu), lub gdy nie jest ustalone ojcostwo. W takim przypadku oprócz wniosku o paszport składa się odpis zupełny aktu urodzenia dziecka.

Występując o paszport dla dziecka, składa się następujące dokumenty:

– wniosek paszportowy podpisany przez rodzica (rodziców) lub opiekuna prawnego;

– fotografię dziecka o wymiarach 35 × 45 mm, wykonaną w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i spełniającą specjalne wymogi zdjęcia paszportowego;

– pisemną zgodę rodziców lub opiekunów poświadczoną za zgodność podpisu przez organ paszportowy lub notariusza (w przypadku braku zgody któregoś z rodziców zgodę na wydanie paszportu wydaje sąd rodzinny);

– dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wyrobienie paszportu;

– dokument upoważniający do ulgi w opłacie paszportowej, np. legitymację szkolną, do wglądu.

Przy składaniu wniosku o paszport dla osoby małoletniej rodzice lub opiekunowie muszą posiadać ważne dokumenty tożsamości (dowody osobiste lub paszporty).

Paszport jest ważny:

– 10 lat od daty wydania dla osoby dorosłej,

– 5 lat od daty wydania dla dzieci w wieku od 5 do 13 lat,

– 5 lat od daty wydania dla dzieci poniżej piątego roku życia (tak zwany paszport tymczasowy).

Opłaty za wydanie paszportu dla dziecka:

– paszport tymczasowy dla dziecka do lat pięciu, ważny przez pięć lat — opłata wynosi 30 złotych;

– paszport dla dziecka w wieku od pięciu do trzynastu lat (ważny przez pięć lat) — opłata to 60 złotych lub połowa tej kwoty, jeśli dziecko nie podjęło jeszcze obowiązku szkolnego lub jest uczniem;

– paszport dla dziecka powyżej trzynastego roku życia (ważny przez dziesięć lat) — opłata wynosi140 złotych lub połowę tej kwoty, jeśli dziecko jest uczniem;

Przy składaniu wniosku o paszport dla dziecka w wieku od pięciu do osiemnastu lat wymagana jest jego obecność. Nie jest ona konieczna przy odbiorze dokumentu.

Czas oczekiwania na dokument wynosi około jednego miesiąca, w sezonie wakacyjnym może być dłuższy.

Dowód osobisty dla dziecka

Jeśli wybieramy się z dzieckiem poza granice Polski, ale w obrębie Unii Europejskiej, możemy wyrobić mu zamiast paszportu dowód osobisty. Dokument ten może otrzymać nawet kilkudniowy maluch.

Wystawia go wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce stałego pobytu dziecka.

Niezbędne dokumenty to:

– 2 fotografie dziecka o wymiarach 35 × 45 mm spełniające specjalne wymogi;

– odpis skrócony aktu urodzenia;

– wniosek o wyrobienie dowodu osobistego podpisany przez oboje rodziców lub opiekunów albo przez jednego rodziców wraz z pisemną zgodą drugiego z rodziców lub opiekuna ustanowionego przez sąd, poświadczoną za zgodność podpisu przez organ gminy lub notariusza — jeżeli dziecko nie ukończyło 13 roku życia;

– dla dzieci od trzynastego roku życia wymagana jest zgoda jednego z rodziców.

Dowód odbierają za dziecko rodzice (o ile dziecko nie ukończyło 13 roku życia) albo dziecko lub jeden z rodziców (jeżeli dziecko ukończyło 13 rok życia). Czas oczekiwania na dowód osobisty wynosi do trzydziestu dni, dokument ten jest ważny przez pięć lat.

Mowa o Bezpłatnym Dostępie do Internetu zapewnianym przez operatora Aero2. Brzmi to wszystko nieprawdopodobnie, ale to prawda. Jest to rezultat przetargu na budowę i eksploatację sieci radiowej w paśmie LTE (bardzo szybki internet), gdzie premiowano oferentów, którzy zapewnią bezpłatny dostęp do internetu. Przetarg wygrała firma Aero2 sp. z o.o., która obecnie świadczy tę usługę.

Jakie są zatem minusy? Prędkość transmisji jest ograniczona do 512 kb/s i połączenie jest rozłączane po godzinie. Nie ma jednak przeszkód, aby je po chwili wznowić. Największą jednak wadą bezpłatnego internetu jest chyba sposób jego zdobycia.

Za darmo, ale pod górkę

Jeśli ktoś chce poznać szczegóły i zasady korzystania z oferty, to wcale nie jest to takie proste. Trzeba wejść na stronę www.aero2.pl i kliknąć w górnym menu zakładkę BDI. Tam dowiemy się więcej na ten temat.

Kartę można zamówić wyłącznie zdalnie (w tym przypadku listownie). Wiąże się to z koniecznością wykonania dwóch przelewów na dwa różne konta bankowe, wypełnienia i wydrukowania formularza, zrobienia kserokopii dowodu osobistego. Wtedy po poprawnym przejściu procedury po kilku tygodniach otrzymamy listem poleconym kartę z aktywnym dostępem do internetu.

Internet oferowany jest bezpłatnie. Operator pobiera jednak depozyt za kartę SIM w kwocie 20 zł. Pieniądze te można odzyskać w przypadku rezygnacji z usługi. Aero2 potrąci wtedy z wpłaconej kwoty 1,50 zł tytułem prowizji za przelew. Depozyt to nie jedyna opłata. Dodatkowo trzeba jeszcze pokryć koszty przesyłki, wpłacając przelewem 7 zł. Co ciekawe, operator ma dwa różne numery kont — jeden dla depozytu, drugi dla pokrycia kosztów przesyłki — i wiąże się to z koniecznością zapłaty dwóch prowizji od operacji (o ile bank taką prowizję pobiera). Aby zamówić kartę, trzeba być osobą pełnoletnią.

Bez modemu ani rusz

Udało się, z sukcesem przebrnęliśmy przez procedurę i mamy już upragnioną kartę SIM. Teraz trzeba jeszcze zatroszczyć się o modem. Tu również nie jest łatwo. Nie wszystkie modemy na rynku współpracują z bezpłatnym internetem.

Aero2 w regulaminie wymaga zgodności modemu z technologią HSPA+ kategorii 10, która określa maksymalną prędkość, z jaką urządzenie może komunikować się z siecią operatora. W przypadku kategorii 10 wynosi ona 14 Mbit/s. Obecnie operator nie odłącza użytkowników modemów o słabszych parametrach, ale regulamin mu to teoretycznie umożliwia. Warto tu podkreślić, że wymagane przez operatora modemy mają duże możliwości, jeśli chodzi o osiąganą prędkość, jednak tej maksymalnej na pewno nie osiągniemy, bowiem dostępna jest ograniczona do 512 kb/s.

Wybór modemu jest istotny, gdyż internet od Aero2 działa w paśmie UMTS 900 Mhz i nie wszystkie modemy dostępne na rynku będą z nim współpracować. Należy o to pytać sprzedawcę. Ceny urządzeń w zależności od punktu sprzedaży i modelu zaczynają się od 120 zł.

Jeśli więc udało nam się z sukcesem zamówić kartę i zakupić modem (większość działa przez złącze USB), to możemy się już cieszyć z darmowego dostępu do sieci. Planowane jest zapewnienie bezpłatnej usługi do 21 grudnia 2016 r.

• Maciej Puławski

Przydatne strony internetowe:

www.aero2.pl

www.jdtech.pl

www.aero2forum.pl

Od 1 lipca 2013 roku wywozem śmieci w imieniu gminy zajmie się firma wybrana w przetargu. Władze samorządowe będą pobierały od mieszkańców ustalone opłaty, które pozwolą na bieżące utrzymanie systemu odbioru odpadów.

W praktyce nie będziemy mieli wpływu na to, kto i jak często będzie odbierać nasze śmieci. Wielu z nas niepokoi pytanie, co stanie się z dotychczasowymi umowami, które mieliśmy z firmami śmieciowymi.

Nie płać podwójnie

Twórcy nowej ustawy odpowiadają, że stare umowy na wywóz śmieci należy wypowiedzieć.

Jeśli nie rozwiążemy umowy przed 30 czerwca, będziemy musieli płacić za śmieci podwójnie — gminie i wybranej przez nią firmie oraz dotychczasowemu odbiorcy.

Przy rozwiązywaniu starej umowy należy wziąć pod uwagę jej okres wypowiedzenia. Standardowo jest to miesiąc, ale czasem trzy miesiące. Dlatego warto przyjrzeć się dokumentom, które część z nas podpisała dobrych kilka lat temu.

Może się zdarzyć, że firma, szykując się do startu w gminnym przetargu, z własnej inicjatywy rozwiąże z nami wcześniej umowę. Ale lepiej na to nie liczyć — firmy nie mają obowiązku informować klientów o nadchodzących zmianach. Obowiązek ten spoczywa na samorządach.

Ile zapłacimy za wywóz śmieci

Większość gmin powiatu wołomińskiego uchwaliła już przepisy wdrażające nowe zasady gospodarowanie odpadami.

Ustalono też stawki opłat za wywóz śmieci.

 Zestawienie porównawcze opłat w gminach powiatu wołomińskiego

* RIO stwierdziło nieważność uchwały. Na koniec marca 2013 stawki nie są znane.

Wszystkie gminy zdecydowały się na różnicowanie stawek w zależności od tego, czy właściciel nieruchomości zadeklaruje, czy odpady będą zbierane selektywnie, czy też nie. Większość skonstruowała stawki w sposób działający motywująco do segregowania odpadów. Wyjątkami tu są gminy wiejskie Poświętne i Strachówka, które stawkę przy niestosowaniu segregacji ustaliły na 8 zł od osoby miesięcznie. Podobne stawki funkcjonują w gminach miejskich przy segregowaniu odpadów. Dodatkowo w gminie Poświętne stawka za odbiór odpadów segregowanych wynosi 6 zł. Najbardziej zróżnicowane stawki obowiązują w gminie Kobyłka, która przy braku segregacji nalicza po 20 zł za 1 osobę miesięcznie, podczas gdy najniższa obowiązująca tam stawka dla odpadów zbieranych selektywnie wynosi 7 zł (przy liczbie osób, które zamieszkują nieruchomość, wynoszącej 7-10). Jeszcze wyższą stawkę uchwaliła gmina wiejska Jadów, w której odpady niesegregowane będą trzy razy droższe od zbieranych selektywnie.

Warto pamiętać, że ostateczne opłaty za wywóz śmieci zostaną ustalone na podstawie deklaracji, które powinni złożyć wszyscy właściciele nieruchomości.

Określimy w nich, czy będziemy segregować śmieci, czy też nie. Od tego zależy wysokość opłaty. Jeśli w deklaracji zabraknie zobowiązania do segregacji, gmina wyznaczy nam wyższą stawkę opłaty za wywóz śmieci.

Większość gmin informuje mieszkańców o nowych rozwiązaniach za pośrednictwem prasy samorządowej i lokalnej oraz na swoich stronach internetowych. Warto śledzić te informacje, bo nowy system odbierania śmieci i pobierania za to opłat ma wejść w życie już od lipca, a sprawa dotyczy nas wszystkich.

• Marianna Pszczółkowska
• współpraca Maciej Puławski

Większość z nas słyszała o instytucji kuratora sądowego. Nie wszyscy jednak wiedzą dokładnie, kim on jest, jakie spełnia zadania i jakie ma prawa.

Odpowiedź: Można dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną w pojeździe od zarządcy drogi w oparciu o art. 415 kc (skrót „kc” oznacza zwrot „kodeksu cywilnego”), tj. ze względu na wyrządzenie czynu niedozwolonego (tzw. deliktu – odpowiedzialność na zasadzie winy). Zgodnie z art. 415 kc, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W związku z tym odpowiedzialność odszkodowawcza zarządcy drogi za spowodowanie szkody w pojeździe powstanie wówczas, gdy jego działanie lub zaniechanie nosiło znamiona winy, polegając na naruszeniu skonkretyzowanych obowiązków określonych w przepisach prawa. Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od zarządcy drogi wymaga zatem spełnienia łącznie trzech przesłanek:

– zaistnienia szkody (w niniejszej sprawie w postaci uszkodzenia prawego resora, felgi i opony, poniesienia kosztów najmu pojazdu zastępczego i kosztów wyceny rzeczoznawcy),

– działania lub zaniechania zarządcy drogi wynikającego ze skonkretyzowanych przepisów prawa (np. naruszenia obowiązku utrzymywania w należytym stanie nawierzchni jezdni poprzez brak naprawienia tejże nawierzchni),

– zaistnienia związku przyczynowego pomiędzy wymienionymi powyżej przesłankami (np. polegającego na tym, że uszkodzenie pojazdu zostało spowodowane ubytkiem w asfaltowej nawierzchni jezdni, do którego usunięcia był zobligowany zarządca drogi).

Istotnym jest, że ciężar udowodnienia zaistnienia wymienionych trzech przesłanek będzie spoczywał na osobie poszkodowanej w oparciu o art. 6 kc, w świetle którego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

W niniejszej sprawie bezspornym jest zaistnienie szkody w postaci uszkodzenia skonkretyzowanych elementów pojazdu, poniesienia kosztów najmu pojazdu zastępczego i kosztów wyceny rzeczoznawcy. Jeśli zaś chodzi o naruszenie przez zarządcę drogi obowiązków określonych w przepisach prawa, których uchybienie należałoby traktować jako zawinione działanie albo zaniechanie, to przedmiotowe powinności wynikają z art. 20 pkt 4, 10 i 14 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 roku Nr 19, poz.115 z późn. zm.). W świetle wyszczególnionego przepisu do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i wprowadzanie ograniczeń lub zamykanie dróg dla ruchu oraz wyznaczanie objazdów drogami różnej kategorii gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa dla osób i mienia, czego w niniejszej sprawie nie dopełniono. W rezultacie można podnosić zawinione zaniechanie zarządcy drogi polegające na uchybieniu wymienionym ustawowym obowiązkom wskutek niedbalstwa. Zasadnym jest także wykazanie związku przyczynowego polegającego na tym, że wyrządzenie szkody w pojeździe zostało spowodowane ubytkiem w asfaltowej nawierzchni jezdni, do którego usunięcia był zobligowany zarządca drogi, a tego nie uczynił. Reasumując, możliwym jest dowiedzenie przez poszkodowanego trzech przesłanek warunkujących przyjęcie odpowiedzialności odszkodowawczej zarządcy drogi. Jednocześnie zarządca drogi nie będzie mógł skutecznie podnosić, że szkoda została wyrządzona wskutek zachowania poszkodowanego, tj. poruszania się przez kierującego samochodem marki Skoda Fabia z nadmierną prędkością oraz złego stanu technicznego pojazdu, ponieważ kierujący poruszał się z dopuszczalną prędkością w obszarze zabudowanym i posiadał sprawny pojazd.

W kontekście powyższego wymaga podkreślenia, że zarządca drogi w ramach odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego ponosi odpowiedzialność zarówno za szkodę na mieniu – tj. wszelkiego rodzaju uszczerbek doznany przez poszkodowanego w majątku (np. zwrot kosztów związanych z koniecznością naprawy lub wymiany felgi, opony, resoru, najmem samochodu zastępczego, uzyskaniem opinii rzeczoznawcy), jak i szkodę na osobie – ściśle powiązaną z osobą poszkodowanego, a więc będącą następstwem naruszenia dóbr osobistych (np. zadośćuczynienie, zwrot kosztów leczenia, rehabilitacji – co w niniejszej sprawie nie wystąpiło). W oparciu o art. 361 § 2 kc zarządca drogi odpowiada za poniesione przez poszkodowanego straty (tj. damnum emergens) i utracone korzyści (tzw. lucrum cessans) (zasada pełnego odszkodowania). Zgodnie z art. 361 § 2 kc w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pojęcie strata definiowane jest jako zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów poszkodowanego, a więc rzeczywisty uszczerbek w majątku należącym do niego w chwili zdarzenia, za które odpowiedzialność została przypisana oznaczonemu podmiotowi (tj. w przedmiotowej sprawie – wszystkie wymienione uprzednio uszczerbki). Natomiast utracone korzyści traktowane są jako część majątku poszkodowanego, o którą się jego aktywa nie powiększyły lub pasywa nie zmniejszyły, a skutek ten nastąpiłby, gdyby nie zdarzenie sprawcze, za które odpowiedzialność została przypisana oznaczonemu podmiotowi (np. utrata zarobków, utrata spodziewanego zysku z zamierzonych transakcji handlowych, które nie doszły do skutku wskutek zajścia – co w niniejszej sprawie nie wystąpiło). W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zarządca drogi odpowie wyłącznie za szkodę na mieniu (z pominięciem odpowiedzialności za szkodę na osobie) oraz spowodowanie strat w postaci uszkodzeń w pojeździe, kosztów najmu samochodu zastępczego i kosztów sporządzenia wyceny przez rzeczoznawcę (z pominięciem utraconych korzyści).

Ponadto należy ustalić podmiot odpowiedzialny za wyrządzenie szkody, tj. skonkretyzować zarządcę drogi, co będzie wymagało sprecyzowania kategorii drogi, na której miało miejsce zdarzenie drogowe. Jak wynika z art. 19 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o drogach publicznych, organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zgodnie zaś z art. 19 ust. 2 ustawy zarządcami dróg są dla dróg: krajowych – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, wojewódzkich – zarząd województwa, powiatowych – zarząd powiatu i gminnych – wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Wymaga podkreślenia, że dowiedzenie odpowiedzialności odszkodowawczej zarządcy drogi będzie skutkowało koniecznością przedstawienia dowodów, którymi mogą być, np. notatka policyjna albo protokół sporządzony przez funkcjonariuszy policji, oświadczenie świadka zdarzenia – przewożonego pasażera pojazdu marki Skoda Fabia, oświadczenia innych świadków zajścia (np. przechodniów, osób zamieszkujących w pobliżu, które zaobserwowały przebieg zajścia), dokumenty w postaci zdjęć miejsca zdarzenia i uszkodzeń spowodowanych w pojeździe, rachunków za naprawę uszkodzonego pojazdu i najem samochodu zastępczego oraz wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę.

Istotnym jest również, iż roszczenia o odszkodowanie za szkodę w ramach reżimu odpowiedzialności deliktowej ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (art. 442¹ § 1 kc). Zważywszy zatem, iż szkoda została wyrządzona 31 sierpnia 2012 roku, termin przedawnienia upłynie w 31 sierpnia 2015 roku.

Należy także nadmienić, że zarządca drogi może posiadać zawartą z zakładem ubezpieczeń umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, w wyniku której poszkodowany pozostaje uprawniony do dochodzenia roszczeń od zakładu ubezpieczeń. W razie nieuwzględnienia roszczeń odszkodowawczych przez zakład ubezpieczeń lub zarządcę drogi, poszkodowanemu pozostaje wytoczenie powództwa przed sądem cywilnym.

Ekspert Katarzyna Koć

Stan prawny na dzień 13 września 2012 roku

Egzekucji komorniczej nie podlegają przedmioty urządzenia domowego, takie jak pościel, bielizna i ubranie codzienne niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu. Ponadto spod egzekucji wyłączone są zapasy żywności
i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków rodziny na okres jednego miesiąca. Dodatkowo ustawodawca wskazał, ze egzekucji nie podlegają: jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów, a także narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych. W przypadku dłużników, którzy pobierają periodyczną stałą płacę – pieniądze w kwocie, która odpowiada nie podlegającej egzekucji części płacy na czas do najbliższego terminu wypłaty, a u dłużnika nie otrzymującego stałej płacy – pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie. Dodatkowo wśród wyłączeń spod egzekucji znalazły się przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową. Spod egzekucji wyłączone są ponadto sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych, sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego, co do zasady – prawa niezbywalne. Egzekucji nie podlegają także świadczenia pieniężne z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych w wysokości ¾ części tych świadczeń
i odszkodowań. Wyłączenie to nie dotyczy jednak egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń z tytułu alimentów oraz składki należnej zakładowi ubezpieczeń z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych. Spod egzekucji wyłączone są ponadto świadczenia z pomocy społecznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, Nr 202, poz. 1551, Nr 219, poz. 1706 i Nr 221, poz. 1738) a także wierzytelności przypadające dłużnikowi z budżetu państwa lub od Narodowego Funduszu Zdrowia z tytułu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) przed ukończeniem udzielania tych świadczeń, w wysokości 75% każdorazowej wypłaty.

Warto również wskazać, że zarówno wynagrodzenie ze stosunku pracy, jak i zasiłki dla bezrobotnych, dodatki aktywizacyjne, stypendia oraz dodatki szkoleniowe wypłacane na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz należności członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich domowników z tytułu pracy w spółdzielni, wynagrodzenia członków spółdzielni pracy oraz wszystkie świadczenia powtarzające się, których celem jest zapewnienie utrzymania, podlegają egzekucji w następujących wielkościach: w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych do wysokości 3/5, w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia. Warto jednak pamiętać, że wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Należy również dodać, iż środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby są wolne od zajęcia do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

Trzeba wskazać, że jeżeli komornik sądowy prowadzi egzekucję z przedmiotów, które są spod niej wyłączone, dłużnik może domagać się umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej wyłączonych spod egzekucji składników majątku.

Radca prawny Agnieszka Sznajder

Biuro Informacji Kredytowej S.A. jest instytucją utworzoną i działającą na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo Bankowe (Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem banki, wspólnie z bankowymi izbami gospodarczymi, mogą utworzyć instytucję do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania:

–        bankom – informacji, stanowiących tajemnicę bankową w zakresie, w jakim informacje te są potrzebne w związku z wykonywaniem czynności bankowych,

–        instytucjom upoważnionym do udzielania kredytów – informacji o wierzytelnościach oraz o obrotach i stanach rachunków bankowych w zakresie, w jakim informacje te są niezbędne w związku z udzielaniem kredytów, pożyczek pieniężnych, gwarancji bankowych i poręczeń.

Jakie informacje są przekazywane do BIK-u?

BIK przetwarza w administrowanym przez siebie zbiorze informacje o klientach banków i SKOK-ów i ich rachunkach, które instytucje te przekazują cyklicznie w formie tzw. wsadów informacyjnych. Zawierają one m.in. dane osobowe klientów, dane na temat kredytu, takie jak: data powstania, rodzaj kredytu, okres, na jaki kredyt został udzielony, waluta kredytu, terminowość spłat, a także informacje o zadłużeniu, podjętej przez bank windykacji czy egzekucji należności oraz o zamknięciu rachunku (i powodach tego zamknięcia). Informacje znajdujące się w BIK dotyczą wszystkich rachunków kredytowych, jakie prowadzą lub prowadziły banki, a więc zarówno tych obsługiwanych prawidłowo, jak i tych, które są spłacane lub były spłacane nieterminowo. Innymi słowy: BIK przetwarza wszystkie informacje przekazane przez bank – zarówno pozytywne (kredyty spłacane terminowo), jak i negatywne (kredyty spłacane z opóźnieniem).

Jak długo BIK przechowuje informacje?

Instytucje mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową w zakresie dotyczącym osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, pod warunkiem uzyskania pisemnej zgody osoby, której te informacje dotyczą. Pozwolenie może być też w każdej chwili odwołane. Zgoda nie jest jednak wymagana, gdy osoba nie wykonała zobowiązania lub dopuściła się zwłoki powyżej 60 dni w spełnieniu świadczenia wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów, a po zaistnieniu tych okoliczności upłynęło co najmniej 30 dni od poinformowania tej osoby przez bank lub inną instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów o zamiarze przetwarzania dotyczących jej informacji stanowiących tajemnicę bankową bez jej zgody.

Banki oraz instytucje, o których mowa w art. 105 ust. 4, mogą przetwarzać informacje stanowiące tajemnicę bankową dotyczące osób fizycznych po wygaśnięciu zobowiązania wynikającego z umowy zawartej z bankiem lub inną instytucją ustawowo upoważnioną do udzielania kredytów bez zgody osoby, której informacje dotyczą dla celów stosowania metod statystycznych, o których mowa w art. 128 ust. 3.

Przetwarzanie informacji stanowiących tajemnicę bankową w przypadkach, o których mowa w ust. 3, może być wykonywane przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania, a w przypadku, o którym mowa w ust. 4, przez okres 12 lat od dnia wygaśnięcia zobowiązania.

Reasumując: w przypadku klientów regularnie wywiązujących się ze swoich zobowiązań informacje zgromadzone w BIK-u przechowywane są przez cały czas trwania umowy oraz po jej wygaśnięciu przez okres wskazany przez klienta w upoważnieniu. W przypadku opóźnień ze spłatą zobowiązań większych niż 60 dni i upłynięciu 30 dni od powiadomienia przez bank o zamiarze przetwarzania danych bez jego zgody – przez okres nie dłuższy niż 5 lat.

Kto może usunąć dane ze zbiorów BIK-u?

Jeżeli chcemy żeby nasze dane zniknęły z BIK-u musimy zwrócić się do banku lub instytucji, która udzieliła informacji o nas. Jeśli w ocenie banku lub instytucji, która dokonała wpisu, będą podstawy prawne lub faktyczne, zobowiąże ona BIK do usunięcia wpisów.

Każdy może wystąpić do BIK z wnioskiem o raport dotyczący jego osoby. Możemy prosić o informację systemową, raport plus albo raport plus z informacją punktową.

Co to jest Informacja Ustawowa?

Jest to informacja na temat danych osobowych Wnioskodawcy przetwarzanych w bazie BIK, sporządzana w formie odpowiedniego wydruku i udostępniana nie częściej niż raz na 6 miesięcy (z mocy przepisów ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. Ust. nr 133 z 1997 r. z późn. zm.). Informację Ustawową można odebrać osobiście, bezpośrednio w Biurze Obsługi Klienta BIK. Może zostać wysłana również listem poleconym, na adres wskazany we wniosku.

Co to jest Raport PLUS?

Raport PLUS dostępny jest dla osób, które w każdej chwili chcą mieć dostęp do swojej historii kredytowej. Jego koszt wynosi 30 zł. Raport PLUS można odebrać osobiście w BOK bądź otrzymać listem poleconym na wskazany adres. W tym przypadku do wniosku konieczne jest dołączenie dowodu wpłaty.

Co to jest Raport PLUS z Informacją o Ocenie Punktowej?

Raport PLUS z Informacją o Ocenie Punktowej dostępny jest dla osób, które w każdej chwili chcą mieć dostęp do swojej historii kredytowej oraz poznać swoją ocenę punktową. Uzyskanie Raportu PLUS z Informacją o Ocenie Punktowej jest płatne, a jego koszt wynosi 35 zł. Raport można odebrać osobiście w BOK bądź otrzymać listem poleconym na wskazany adres, wówczas do wniosku konieczne jest dołączenie dowodu wpłaty.

Opr. Jacek Balcerak

BIURO INFORMACJI KREDYTOWEJ

Biuro Obsługi Klienta

ul. Postępu 17 A

02-676 Warszawa

Tel. 22 310-44-44 / 22 348-44-44

Źródło: www.bik.pl

Po pierwsze – nigdy nie unikajmy kontaktu z bankiem! Nieodbieranie telefonów i pism nie spowoduje, że dług sam się spłaci. Jeśli mamy problemy ze spłatą, podejmijmy rozmowy z bankiem. Możemy zaproponować restrukturyzację zadłużenia, czyli wydłużenie czasu spłaty kredytu, co wiąże się z obniżeniem raty czasami nawet o 50 %. Jeśli mamy kilka kredytów, spróbujmy je skonsolidować. Polega to na tym, że wszystkie zobowiązania wynikające z posiadanych kredytów, pożyczek, kart kredytowych czy limitów na koncie można zamienić na jeden kredyt z jedną ratą i z okresem spłaty uzależnionym od możliwości finansowych dłużnika.

Co się dzieje z długiem, kiedy nie przystąpimy do negocjacji z bankiem?

Ma tu zastosowanie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 roku Nr 72, poz. 665 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu. W świetle art. 75 ust. 2 ustawy termin wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1 wynosi 30 dni, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu. W razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy jest on skrócony do 7 dni. Zakładając, że bank zdecyduje się wypowiedzieć umowę kredytu, a kredytobiorca po upływie terminu wypowiedzenia nie zaspokoi roszczenia banku, w grę wejdzie cesja wierzytelności przez bank na rzecz osoby trzeciej (np. sprzedaż wierzytelności przez bank na rzecz firmy windykacyjnej) albo samodzielne zainicjowanie egzekucji przez bank.

Bank

W przypadku, gdy bank chce sam dochodzić egzekucji zadłużenia, to na podstawie art. 96 ust. 1 i 2 ustawy wystawia bankowy tytuł egzekucyjny. Następnie bank powinien złożyć wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Istotnym jest, że w postępowaniu o nadanie tej klauzuli sąd bada, czy dłużnik poddał się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej dokonanej bezpośrednio z bankiem lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności (art. 786² § 1 kpc). Reasumując, w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd sprawdza, czy wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego odbyło się zgodnie z przepisami art. 96-98 cytowanej uprzednio ustawy, a w szczególności sąd bierze pod uwagę, czy dochodzona wierzytelność wynika bezpośrednio z czynności bankowych określonych w art. 5 ustawy lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności. Sprawdzane jest także, czy dłużnik złożył oświadczenie w formie pisemnej o poddaniu się egzekucji i czy dłużnik  dokonywał czynności bezpośrednio z bankiem. W przypadku braku zastrzeżeń, zgodnie z art. 97 ust. 3 powyższej ustawy, sąd najpóźniej w ciągu 3 dni od daty złożenia wniosku nadaje bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności. Bankowy tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności stanowi podstawę egzekucji komorniczej.

Po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności dłużnik – kredytobiorca może się bronić w dwojaki sposób:

• składając zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności (art. 795 § 1 kpc),
• albo korzystając z powództwa przeciwegzekucyjnego (art. 840 § 1 kpc oraz art. 840¹ kpc).

Firma windykacyjna

Po cesji wierzytelności przez bank na rzecz firmy windykacyjnej jej przedstawiciele próbują kontaktować się z dłużnikiem. Telefonują, wysyłają pisma, mogą odwiedzić go w domu. Proponują    rozłożenie długu na raty, albo spłatę samego kapitału . W przypadku braku reakcji dłużnika na pisma i telefony firma windykacyjna zwraca się do sądu o wydanie sądowego nakazu zapłaty. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 484§ 3 kpc). Jeżeli na podstawie dostarczonych przez powoda dokumentów zgodnie z wymogami art. 485 § 1 pkt 1-4 kpc wynika, że dług istnieje, sąd wydaje nakaz zapłaty.

Wydając taki nakaz zapłaty, sąd orzeka, że pozwany ma w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zaspokoić roszczenia w całości wraz z kosztami albo wnieść w tym terminie zarzuty – art. 491 § 1. Zgodnie z powyższym artykułem jeśli mamy mocno poparte zastrzeżenia, na przykład uważamy, że roszczenia są przedawnione, możemy wnieść zarzuty wobec nakazu zapłaty.

Przedawnienie roszczeń

Zgodnie z art. 117 § 2 kc każdy, przeciwko komu przysługuje roszczenie, po upływie terminu przedawnienia może uchylić się od jego zaspokojenia. W przypadku kredytów bankowych okres przedawnienia roszczeń banku wynosi zgodnie z art. 118 kc trzy lata. W związku z tym należy zaznaczyć, że kwalifikacja roszczenia decydująca o terminie przedawnienia nie ulega zmianie w przypadku zmiany podmiotowej po stronie wierzyciela, tj. cesja wierzytelności banku na rzecz firmy windykacyjnej (a także jakiegokolwiek innego podmiotu) nie zmienia terminu przedawnienia – nadal wynosi on 3 lata (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2003 r., III CZP 43/03, OSNC 2004, nr 10, poz. 151). W konsekwencji po upływie 3 lat od dnia wymagalności roszczenia dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, unicestwiając tym samym możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia.

Istotne dla przedawnienia jest rozpoczęcie biegu przedawnienia. Art. 120 § 1 k.c. mówi, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, kiedy roszczenie stało się wymagalne. W przypadku umów kredytowych w sytuacji wypowiedzenia umowy przez bank i konieczności zapłaty całości zadłużenia, roszczenie banku staje się wymagalne po upływie okresu wypowiedzenia. Natomiast w przypadku pojedynczej raty, bieg przedawnienia rozpoczyna się następnego dnia po wymaganym terminie jej zapłaty. Ważne jest, aby bieg przedawnienia nie został przerwany, a przerwać go może np. każda czynność przedsięwzięta przed sądem, która ma na celu dochodzenie, ustalenie, zabezpieczenie lub zaspokojenie roszczenia. Ponadto bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje (np. telefonem od firmy windykacyjnej) lub poprzez wszczęcie mediacji w sprawie zaspokojenia roszczenia – wg. art. 123 § 1 pkt 1-3 k.c.

Komornik

Gdy dostajemy sądowy nakaz zapłaty lub bankowy tytuł egzekucyjny z klauzulą wykonalności i nadal uchylamy się od zapłaty, do czynności przystępuje komornik. Najpierw próbuje nasze wynagrodzenie. To, ile może zająć, precyzuje kodeks pracy: art. 87 § 3 pkt 2 kp pozwala na zajęcie połowy wynagrodzenia. Kwotą wolną od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązująca w dniu zajęcia. Komornik ma prawo zająć twój majątek np. nieruchomość, samochód.

Postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy samego prawa, jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie zażądał podjęcia zawieszonego postępowania. Termin powyższy biegnie od dnia dokonania ostatniej czynności egzekucyjnej, a w razie zawieszenia postępowania – od ustania przyczyny zawieszenia (art. 823 kpc). Samo umorzenie postępowania egzekucyjnego nie pozbawia wierzyciela ponownego wszczęcia egzekucji komorniczej w przyszłości (art. 826 kpc). Wierzytelność ze stwierdzonym postanowieniem o bezskuteczności egzekucji przedawnia się z upływem dziesięciu lat.

Jak podaje raport InfoDług przygotowany przez BIG InfoMonitor w marcu 2012 r., liczba osób nieterminowo płacących swoje raty sięgnęła 2,16 mln, a łączna liczba niespłaconych zobowiązań powyżej 60 dni sięga 35,75 mld zł.

• Jacek Balcerak

Zwiększono liczbę punktów karnych za wykroczenia szczególnie zagrażające bezpieczeństwu na drogach.

Kierowcy będą na przykład karani za rozmawianie podczas jazdy przez trzymany w ręku telefon komórkowy. Do tej pory groziła za to tylko kara pieniężna. Teraz oprócz mandatu dostaniemy 5 punktów karnych.

Zaostrzono też karę za przewożenie w aucie większej liczby osób, niż jest to wskazane w dowodzie rejestracyjnym. Za każdą osobę ponad dopuszczalną normę dostaniemy 1 punkt karny. Maksymalna liczba punktów przy tym wykroczeniu to 10 punktów.

Jeżeli kierowca nie dopilnuje, aby jego pasażerowie zapięli pasy bezpieczeństwa, dostanie cztery punkty karne.

Tak samo zostanie ukarany motocyklista wiozący pasażera bez kasku

W przypadku przewożenia dziecka bez fotelika ochronnego kierowca dostanie sześć punktów karnych.

Kierowcy będą również karani pięcioma punktami za ciągnięcie za pojazdem osób na nartach, sankach, rolkach.

Oto wybrane nowe stawki punktów karnych obowiązujące od 9 czerwca 2012 roku:

Pełna tabela z obowiązującymi punktami znajduje się na stronie http://punkty-karne.kodeks-drogowy.org.

Prawo jazdy – podobnie jak wcześniej – będzie można stracić za przekroczenie 24 punktów. W przypadku kierowców posiadających prawo jazdy krócej niż rok – 20 punktów.

Punkty z ewidencji są usuwane, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 Ustawy Prawo o ruchu drogowym( tj. w okresie pierwszego roku od dnia wydania im po raz pierwszy prawa jazdy)– 20 punktów.

Kierowcy mają możliwość usunięcia z ewidencji punktów karnych 6 punktów pod warunkiem uczestnictwa w tzw. kursie reedukacyjnym. Wysłuchują podczas niego wykładu o przyczynach i skutkach wypadków drogowych, spotykają się również z psychologiem. Informację o terminach i cenach kursów są dostępne na stronach internetowych Wojewódzkich Ośrodków Ruchu Drogowego. Warto pamiętać, że taki kurs można odbyć nie częściej niż raz na sześć miesięcy.

Początkujący kierowcy nie mogą brać udziału w kursach reedukacyjnych w ciągu pierwszego roku od dnia wydania im pierwszego prawa jazdy.

Istotny jest także sposób „odejmowania” punktów karnych po odbytym kursie. Kierowca przedstawia zaświadczenie o odbyciu szkolenia i zostaje wpisany do ewidencji. Następnie komendant wojewódzki policji właściwy dla miejsca zamieszkania kierowcy zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z najwcześniejszą datą. Liczba punktów odjętych z tytułu odbytego szkolenia nie może być większa od liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego przed jego odbyciem (tj. nie można mieć „zapasu” punktów do odjęcia na wypadek późniejszego naruszenia przepisów ruchu drogowego). Ponadto odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.

• Opr. Jacek Balcerak

Posiadacz nieruchomości, który nie jest jej właścicielem ma prawo stać się nim po upływie określonego przepisami Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. ) okresu nieprzerwanego posiadania samoistnego tj. 20 lub 30 lat. Zaliczenie czasu posiadania poprzednika do okresu zasiedzenia jest  jak najbardziej dopuszczalne.

W tym przypadku zastosowanie będzie miał art. 176 § 1 kc „Jeżeli podczas biegu zasiedzenia  nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.”

Wobec tego można dołączyć okres korzystania z ziemi rolnej przez rodziców. Potwierdza to ponadto  art. 176 § 2 kc, który wskazuje, że wyżej wymieniony przepis należy stosować odpowiednio do posiadacza będącego spadkobiercą poprzedniego posiadacza.

• Oprac. E.Ł.

Stan prawny na dzień 5 kwietnia 2012 roku

Krzysztof Izdebski: Sami się często zastanawiamy dlaczego informacje jawne z mocy prawa są tak często ukrywane , a  urzędnicy tracą czas i energię  na tworzenie sztucznych przeszkód  aby ich nie udostępniać.

Jawność postępowania działa przecież na korzyść władzy. Niekiedy zdarza się, że złe praktyki biorą się z niewiedzy- ustawa funkcjonuje gdzieś obok, a przeciętny pracownik działu ewidencji, czy gospodarki gruntami nie zdaje sobie sprawy, że nie może odmówić dostępu do danych i dokumentów, które gromadzi. Czasami praca urzędu jest źle zorganizowana i brakuje tam osoby do udzielania informacji. Najczęściej jednak odmowa jest świadomym, przemyślanym działaniem urzędu i nie pomagają tu nawet prawomocne wyroki sądów. Tak dzieje się zarówno na szczeblu centralnym, jak i w przypadku lokalnych władz samorządowych.

Przykłady? Oto prezydent dużego miasta, prawnik, odmawia mieszkańcom budynków komunalnych ujawnienia kwot nadpłaconego czynszu, mimo że zobowiązuje go do tego wyrok sądu okręgowego.

Wójt małej gminy nie chce podać ceny zakupu komputerów zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorcy, który je sprzedał.

Radca prawny urzędu gminy odmawia lokalnemu dziennikarzowi prawa nagrywania sesji rady motywując to tym, że Konstytucja jest przepisem martwym i nikt go właściwie nie przestrzega.

Absurdalność takich i podobnych wydarzeń powoduje, że mamy pełne ręce roboty.

Jaka jest wasza rola?

Pomysł na powołanie Centrum zrodził się w 2006 roku, kiedy zauważono, że ustawa o dostępie do informacji nie działa jak należy. Powstaliśmy w ramach Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich, które jest organizacją strażniczą patrzącą władzy na ręce, monitorującą wydatki publiczne, pilnującą jawności działań. Dostęp do informacji jest tu podstawowym narzędziem pracy. Naszą misją jest zmienianie instytucji publicznych na otwarte, przejrzyste i przestrzegające prawa.

Jak pracujecie?

Prowadzimy stronę internetową  www.informacjapubliczna.org.pl, na której w sposób przystępny objaśniamy podstawowe pojęcia prawne, doradzamy w rozwiązywaniu konkretnych problemów i publikujemy orzeczenia sądów.

Organizujemy szkolenia popularyzujące wiedzę o prawie do informacji.

Jako prawnicy prowadzimy też sprawy sądowe we własnym imieniu, lub przystępujemy do konkretnego postępowania, gdy trzeba kogoś wesprzeć.

Czy uważacie, że władzę można „ wyćwiczyć” w rzetelnym udostępnianiu informacji?

Zauważamy, że tam, gdzie obywatele są świadomi swoich praw i aktywni w zadawaniu pytań poprawia się jakość informowania. Urzędy starają się wyczerpująco prowadzić i uzupełniać internetowe biuletyny informacyjne tak, by mieszkańcy nie mieli powodu występować o dodatkowe informacje. Coraz rzadziej zdarza się, by żądano dodatkowych opłat, lub podawania powodów dla których o coś pytamy.

Czy sami także występujecie o informacje publiczne?

Karol Mojkowski: Ostatnio wysłaliśmy do ponad trzystu gmin w Polsce zapytanie o to, jak wygląda na ich terenie gospodarowanie tak zwanym funduszem sołeckim. Tylko połowa gmin odpowiedziała, z czego mniej niż 50 udzieliło konkretnych informacji. Pozostałe z tych 150 prowadzą z nami ożywioną korespondencję( 800 maili) dopytując, czy to na pewno chodzi o nich, albo po co nam te informacje. Niektóre urzędy proszone o dane w formie elektronicznej przysyłają nam stosy wydrukowanych, opieczętowanych i podpisanych dokumentów, co zajmuje na pewno mnóstwo czasu. Często występując o informacje jawne z mocy prawa wyczuwamy po drugiej stronie podejrzliwość, niechęć, czasami wrogość. Nasza chęć pomocy odczytywana jest zwykle jak kolejna kontrola. Tymczasem my nie kontrolujemy, nasze pytania służą usprawnieniu działań urzędów. Robimy to bezpłatnie, podczas gdy te same instytucje płacą spore pieniądze za różne ewaluacje i audyty swoich działań.

A czy promujecie dobre praktyki urzędów, które rzetelnie realizują ustawę?

Od dwóch lat prowadzimy konkurs, w którym nagradzamy instytucje publiczne za przestrzegania procedur w udostępnianiu informacji, za właściwe prowadzenie internetowych Biuletynów Informacji Publicznej, a także za wychodzenie z informacją poza przestrzeń urzędów. To mogą być rzeczy wydawałoby się błahe. I tak na przykład w głosowaniu internautów nagrodzony został sołtys małej miejscowości, który wpadł na pomysł powiadamiania mieszkańców o zebraniach wiejskich i innych ważnych wydarzeniach za pomocą sms-ów.

Burmistrz jednego z miast przeniósł wszystkie najczęściej odwiedzane wydziały urzędu na parter i utworzył tam centrum obsługi mieszkańców. Inny na stronie internetowej odpowiada na bieżąco na wszystkie zapytania mieszkańców, a jeszcze inny utworzył sprawnie działającą elektroniczną wyszukiwarkę informacji o miejscach pochówków na cmentarzach komunalnych.

Takie przykłady pokazują, że ważne są nie tylko uregulowania prawne, ale też dobra wola ludzi wewnątrz instytucji oraz zainteresowanie i nacisk obywateli.

Dziękuję za rozmowę

Marianna Pszczółkowska

W pierwszej kolejności należy przedstawić pracodawcy wezwanie do zapłaty należnego wynagrodzenia wraz z odsetkami za opóźnienie (wskazując termin zapłaty, np. 7dni) najlepiej zrobić to listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w celu uzyskania dowodu doręczenia takiego pisma.

Jeżeli to nie skutkuje pracownik może zgłosić się Okręgowego Inspektoratu Pracy (Warszawa ul. Lindleya 16 tel. 22 628-96-29 ) Inspekcja powinna przeprowadzić u pracodawcy kontrolę. W jej wyniku inspektor pracy może wydać nakaz zapłaty należnego wynagrodzenia. W przypadku niewykonania nakazu inspekcja może nałożyć na pracodawcę grzywnę w drodze postępowania mandatowego w wysokości   do 2.000 zł ( art. 282 § 1 pkt 1 Kp i art. 96 § 1 a pkt 1 kpw) albo złożyć do sądu wniosek o ukaranie karą grzywny w wysokości od 1.000 zł do 30.000 zł. Niewypłacanie w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę stanowi bowiem wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

W skrajnych przypadkach możemy skierować sprawę do sądu pracy. Pozew wraz z uzasadnieniem należy złożyć do sądu pracy właściwości ogólnej pozwanego, bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy (art. 461 § 1 kpc), przy czym  jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza 75 000 zł. wnosimy pozew do sądu okręgowego, a  w przypadku roszczeń  do kwoty 75 000 zł. do sądu rejonowego.

Jeżeli kwota zaległej wypłaty (czyli wartość przedmiotu sporu) nie przewyższa 10 000 zł. przeprowadza się postępowanie uproszczone co znacznie skraca czas oczekiwania na rozstrzygniecie, ale też obliguje powoda do wniesienia pozwu na urzędowym formularzu pod rygorem wezwania do uzupełnienia braków formalnych pozwu w razie uchybienia temu wymogowi formalnemu (art. 505² kpc i art. 130¹ § 1¹ kpc ).

W przypadku gdy w związku z nie wypłacaniem wynagrodzenia za pracę ponieśliśmy szkody (np. dostaliśmy wezwanie do zapłaty karnych odsetek za nie terminową spłatę kredytu, gdy odcięto nam prąd, telefon) możemy się domagać odszkodowania.

Pozew i inne pisma należy czasami złożyć na urzędowych formularzach dostępnych w sądzie lub na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości (www.ms.gov.pl).

Koszty

W przypadku spraw związanych ze stosunkiem pracy gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 000 zł. powód nie ponosi kosztów wniesienia pozwu, natomiast przy wartości przedmiotu sporu przekraczającej 50 000 zł.  powód wnosi opłatę stosunkową w wysokości 5 % wartości przedmiotu sporu, przy czym nie mniej niż 30 zł. i nie więcej niż 100 000 zł.

W uzasadnionych przypadkach można wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych. Istotnym jest, że w toku postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy o roszczenia pracownika wydatki obciążające pracownika ponosi tymczasowo Skarb Państwa. Sąd pracy w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji rozstrzyga o tych wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113 ustawy, z tym że obciążenie pracownika tymi wydatkami może nastąpić w wypadkach szczególnie uzasadnionych (ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – tekst jednolity: Dz.U. z 2010 roku Nr 90, poz.594 z późn.zm.).

Wypowiedzenie umowy o pracę

W przypadku gdy pracodawca spóźnia się z wypłatą wynagrodzeń lub nie wypłaca jej w ogóle pracownik może rozwiązać umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym czyli bez zachowania terminu wypowiedzenia i żądać wypłaty odszkodowania  w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni (art. 55 § 1[1]K.p.).

Tak jak widzimy, pracownik nie jest w pozycji przegranej w roszczeniach względem nieuczciwego pracodawcy. Ustawodawca dał nam wiele możliwości które z łatwością dopasujemy do konkretnych sytuacji.

• Stan prawny na dzień 7 marca 2012 roku.

W procesie karnym zarówno podejrzanemu jak oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Zasada prawa do obrony w odniesieniu do postępowania karnego jest uregulowana w artykule 6 Kodeksu postępowania karnego (Dz.U z 1997r. Nr 89, poz.555 z późn. zm.) zwanym dalej przeze mnie „kpk”, który brzmi: „Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć” oraz art. 42 ust.2 Konstytucji RP (Dz.U. z 1997r. Nr 78, poz.483 z późn. zm.) zgodnie z którym :„Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.”

Dodatkowo art.79 §1 pkt 1 kpk wprowadza obronę obligatoryjną dla nieletnich czyli nakazuje obowiązkowy udział obrońcy w sprawach przeciwko nieletnim.

Nieletnim w postępowaniu w sprawach o czyny karalne jest osoba, która dopuściła się takiego czynu po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyła lat 17 (art. 1 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich – tekst jednolity: Dz.U. z 2010 roku Nr 33, poz.178 z późn.zm.). W rezultacie sprawca przestępstwa, który ukończył 17 lat i nie przekroczył 18 roku życia jest traktowany według kodeksu karnego jako dorosły (art. 10 § 1 kk) (pomimo tego, że zgodnie z prawem cywilnym jest osobą małoletnią).

Reprezentowanie interesów nieletnich przez obrońcę (albo obrońców) ustanowionego z wyboru bądź obrońców wyznaczonych  z urzędu będzie więc w opisanym przypadku obowiązkowe. W niniejszej sprawie ważne jest, że gdyby nieletni oskarżeni (a de facto ich przedstawiciele ustawowi, którymi przeważnie są rodzice) nie ustanowili obrońcy (albo obrońców) z wyboru, to wymagane będzie wyznaczenie obrońców z urzędu przez prezesa sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 81 § 1 kpk). Wymaga podkreślenia, że ustawowy nakaz z art. 79 § 1 pkt 1 kpk nie jest uzależniony od wykazania przez nieletnich oskarżonych, iż spełniają warunki wymienione w art. 78 § 1 kpk, tj. od wykazania, że nie są w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny (czyli od dowiedzenia trudnej sytuacji materialnej). Ponadto nakaz z art. 79 § 1 pkt 1 kpk nie jest uzależniony od jakiejkolwiek inicjatywy nieletnich oskarżonych, tj. nie muszą oni składać wniosków o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Reasumując: niezależnie od sytuacji materialnej oraz aktywności procesowej nieletni oskarżeni muszą być reprezentowani przez obrońcę w procesie karnym. W sytuacji jeśli nie ustanowią obrońcy (albo obrońców) z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy będzie musiał wyznaczyć dla nich obrońców z urzędu. Gdyby prezes sądu nie wyznaczył nieletnim oskarżonym obrońców z urzędu, przy jednoczesnym braku obrony z wyboru, to wówczas zaistniałaby bezwzględna przyczyna odwoławcza skutkująca obligatoryjnym uchyleniem zaskarżonego wyroku przez sąd II instancji niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu tego uchybienia na treść orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 10). W rezultacie procedowanie przez sąd I instancji i wydanie wyroku przy braku wyznaczonych obrońców z urzędu dla nieletnich oskarżonych (i przy jednoczesnym braku obrony z wyboru) byłoby bezsensowne ze względu na obarczenie takiego wyroku jednym z największych uchybień procesowych, skutkującym uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Warto także wspomnieć, że gdyby sprawcy napadu rabunkowego  nie byli osobami nieletnimi, lecz ukończyli 17 lat i nie dysponowali środkami finansowymi umożliwiającymi im ustanowienie obrońców z wyboru, to wówczas mogliby się ubiegać o wyznaczenie obrońców z urzędu na podstawie art. 78 kpk. Wyjaśnień, dla kogo jest przewidziana możliwość ustanowienia obrońcy z urzędu, udziela art. 78§1 kpk, który brzmi: „Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny”.  Zatem podstawą do wyznaczenia adwokata z urzędu będzie wniosek wraz z uzasadnieniem stanowiska. Szersze rozwinięcie tego tematu można znaleźć m.in. w Komentarzu Kodeksu postępowania karnego, Tom I z 2010r. pod red. Jana Grajewskiego, z którego treści dowiadujemy się, że „Ustawa nie określa sposobu, w jakim oskarżony powinien wykazać niemożność poniesienia kosztów obrony. W zależności od realiów danej sprawy mogą to być różnego rodzaju poświadczenia zawierające dane o jego zarobkach, o wysokości renty lub emerytury, o posiadanym majątku, stanie rodzinnym, jak również o stanie zdrowia (własnym lub członków rodziny) powodującym zwiększone wydatki. Okolicznościami uzasadniającymi żądanie oparte na cytowanym przepisie mogą być: pozostawanie bez pracy, pobieranie nauki, pozostawanie na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, zobowiązania alimentacyjne itp.”

Opr. Ewa Łojek- Zacheja

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo Wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku Nr 145)

Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej

się na jego gruncie wody opadowej  ani kierunku odpływu ze  źródeł – ze

szkodą dla gruntów sąsiednich,

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Należy również pamiętać że zgodnie z art. 29  ust. 2 powyższej ustawy:

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób

trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich,

Nadmienienia wymaga również art. 29  ust. 3 tejże ustawy w brzmieniu:

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać  właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Reasumując, jeżeli działanie Pańskiego sąsiada zaburzyło stosunki wodne, skutkując wyrządzeniem szkody Panu, to może Pan domagać się od sąsiada przywrócenia stanu poprzedniego. Jeżeli to nie poskutkuje może Pan się udać do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Istotnym jest, że „w ramach postępowania prowadzonego na postawie art. 29 ust. 3 p.w. nie ma znaczenia rozległość szkody na gruncie sąsiednim, gdyż nie jest to postępowanie w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody. Dla zastosowania regulacji art. 29 ust. 3 p.w. wystarczające jest wykazanie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zmianami stanu wód na gruntach a wystąpieniem szkody na gruntach sąsiednich. W związku z powyższym nie ma potrzeby w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 p.w. szacowania szkód spowodowanych podtopieniami gruntów sąsiednich.” (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 czerwca 2011 roku, II SA/Bd 438/11, LEX nr 950530).

Stan prawny na 29 marca 2012 roku.

Oprac. JB

W praktyce policjanci oraz przedstawiciele jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, oświaty i ochrony zdrowia podczas interwencji dotyczącej przemocy domowej dysponują formularzami Niebieskich Kart. Część wstępna przedmiotowej procedury składa się z dwóch części, tj. polega na wypełnieniu Niebieskiej Karty A i przekazaniu Niebieskiej Karty B.

Karta A pozwala na udokumentowanie sytuacji zaistniałych na miejscu interwencji oraz podejmowanych działań. Dokument ten może być pomocny w przypadku wszczęcia postępowania karnego wobec sprawcy jako dowód procesowy. Wypełnienie wzmiankowanego dokumentu powoduje wszczęcie procedury Niebieskiej Karty, przy czym nie jest uzależnione od zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie i może nastąpić na skutek powzięcia, w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych, podejrzenia stosowania przemocy wobec członków rodziny lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez członka rodziny lub przez osobę będącą świadkiem przemocy w rodzinie. Istotnym jest, że zasadniczo przedmiotowy dokument powinien zostać wypełniony w obecności osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie, wyjątkowo – bez udziału tej osoby. Wymaga podkreślenia, że rozmowę z osobą potencjalnie dotknięta przemocą w rodzinie przeprowadza się w warunkach gwarantujących swobodę wypowiedzi i poszanowanie godności tej osoby oraz zapewniających jej bezpieczeństwo.

Część B Niebieskiej Karty stanowi informację dla ofiar sprawcy. Zawiera katalog przestępstw, najważniejsze adresy i telefony instytucji oraz organizacji pomocowych. Przedmiotowy formularz jest przekazywany po wypełnieniu Karty A osobie, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie. Natomiast formularz ten nie jest przekazywany osobie, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie.

Jak wskazuje dotychczasowa praktyka, zwłaszcza policyjna, wypełnianie formularzy Karty A przez policję powinno odbywać się na miejscu zdarzenia, w obecności sprawcy. Sprawca powinien wiedzieć, że to, czego się dopuścił, jest traktowane bardzo poważnie oraz że jest sporządzana odpowiednia dokumentacja. Powinien mieć świadomość, że zainteresował się tym wymiar sprawiedliwości i że grożą mu poważne konsekwencje.

Następnie wypełniony formularz Karty A jest przekazywany do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego, przy czym następuje to niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia wszczęcia procedury. Kopię wypełnionego formularza pozostawia się zaś u podmiotu wszczynającego procedurę. Jeśli chodzi konkretnie o policję, to w oparciu o powołane uprzednio wytyczne podmiotem odpowiedzialnym za przekazanie wypełnionego formularza Karty A do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego jest kierownik jednostki organizacyjnej policji lub osoba przez niego upoważniona. Natomiast kopia wypełnionego formularza Karty A jest przekazywana przez kierownika jednostki organizacyjnej policji lub osobę przez niego upoważnioną – dzielnicowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby, co do której istnieje podejrzenie, że jest dotknięta przemocą w rodzinie.

W toku dalszej procedury podczas posiedzenia gminnego zespołu interdyscyplinarnego (lub posiedzenia grupy roboczej wyłonionej przez tenże zespół) wypełnia się jeszcze formularz Karty C – zasadniczo w obecności osoby, co do której istnieje podejrzenie, iż jest dotknięta przemocą w rodzinie oraz formularz Karty D – w obecności osoby, wobec której istnieje podejrzenie, że stosuje przemoc w rodzinie. Istotnym jest, że spotkania członków zespołu interdyscyplinarnego (lub grupy roboczej) z osobami, odnośnie których istnieje podejrzenie, że są dotknięte przemocą w rodzinie oraz osobami, wobec których istnieje podejrzenie, że stosują przemoc w rodzinie, nie mogą być organizowane w tym samym miejscu i czasie.

Reasumując, Niebieska Karta może zostać założona przez Policję, Ośrodek Pomocy Społecznej, jak i Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz przedstawicieli ochrony zdrowia i oświaty. Wypełnienie Niebieskiej Karty nie jest jednak równoznaczne ze złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Jednak w przypadku złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa i wszczęcia postępowania przygotowawczego może ona zostać wykorzystana jako dowód procesowy. Ponadto istotnym jest, że w przypadku powzięcia w trakcie procedury Niebieskiej Karty podejrzenia o popełnieniu przestępstwa, cała sporządzona dokumentacja jest obligatoryjnie, z urzędu, przekazywana organom właściwym do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Dokumentacja Niebieskiej Karty dla policji i innych wymienionych wcześniej podmiotów jest informacją, że w danej rodzinie dochodzi do przemocy. W związku z tym np. dzielnicowy ma obowiązek skontaktować się z daną rodziną. Jest zobligowany do rozpoznania sytuacji i jej systematycznego monitorowania, a także do udzielania pomocy w trakcie wizyt, tj. podejmowania działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym wystąpić w rodzinie. Również dla pomocy społecznej czy komisji rozwiązywania problemów alkoholowych jest ona zapisem informacji powziętych przez przedstawicieli tych służb podczas wykonywania swoich obowiązków. Nie może być zatem anulowana, wycofywana czy zmieniana na prośbę ofiary lub sprawcy przemocy.

W przypadku gdy w czynnościach prowadzonych przez funkcjonariuszy uczestniczą dzieci, obowiązuje również procedura związana z tzw. Niebieskim Pokojem. Polega ona na wykorzystaniu do prowadzenia czynności procesowych i pozaprocesowych z małoletnimi specjalnych pomieszczeń. Każda rozmowa z dzieckiem, które było ofiarą przemocy (fizycznej, psychicznej, seksualnej), powinna mieć na celu nie tylko zebranie informacji, lecz również udzielenie dziecku wsparcia. Bardzo istotny jest więc dobór miejsca, w którym rozmowa będzie się odbywała. Powinno być ono miłe, przyjazne dziecku, stwarzające poczucie bezpieczeństwa, przypominające wzorcowy pokój dziecięcy (ciepła kolorystyka, meble, zabawki).

Warto pamiętać, że policjanci – nawet przeszkoleni i rozumiejący specyfikę zjawiska przemocy domowej – nie występują w roli terapeutów, lecz są stróżami i egzekutorami prawa i najczęściej nie mają możliwości rozwiązania problemów ofiary, lecz zgodnie z procedurą Niebieskiej Karty przekazują sprawę do przewodniczącego gminnego zespołu interdyscyplinarnego, który to zespół jest obsługiwany pod względem techniczno-organizacyjnym przez ośrodek pomocy społecznej.

Opr. Artur Dzięcioł

Konsultacja prawna Katarzyna Koć

Stan prawny na dzień 24 maja 2012 roku

Zdrowie nie oznacza tylko braku choroby. Mówi się, że jest to zdolność do korzystania z pełni życia. A do tego potrzebne jest sprawnie funkcjonujące ciało i mnóstwo energii. Profilaktyka zdrowotna to wszelkie działania mające na celu utrzymanie zdrowia, zapobieganie chorobom oraz jak najwcześniejsze wykrycie ich i wyleczenie. Wiele możemy zrobić dla siebie na własną rękę, ale też badając się i oceniając systematycznie kondycję swojego organizmu. Temu służy inicjatywa starostwa i szpitala jaką są profilaktyczne programy zdrowotne finansowane ze środków publicznych.

Aby skorzystać z bezpłatnych porad lekarzy specjalistów należy w najbliższą sobotę przyjść do przychodni specjalistycznej mieszczącej się na pierwszym piętrze Szpitala Powiatowego w Wołominie w godzinach 9.00 – 13.00 .

Zapisy oraz dodatkowe informacje udzielane są od poniedziałku do piątku w godzinach 10.00 – 14.00 pod numerem telefonu 0 22 763 31 33. Uwaga – liczba miejsc ograniczona. Nasi mieszkańcy wg wskazań lekarskich będą mogli wykonać badania specjalistyczne- cytologię, USG, badanie PSA oraz pomiar poziomu cukru i ciśnienia krwi.

Zapraszamy!

• Piotr Kaczorek, Rzecznik Starostwa Powiatu Wołomińskiego

Gdy już dojdzie do jej zawarcia, powstaje pytanie: Co robić?

W takiej sytuacji przede wszystkim pamiętać należy, że teraz największe znaczenie ma czas. Zazwyczaj umowy te zawierane są za pośrednictwem akwizytorów, czyli poza siedzibą firmy. W takim przypadku, winniśmy w ciągu 10 dni od dnia zawarcia umowy wysłać do firmy listem poleconym „oświadczenie o odstąpieniu od umowy”. Skuteczne rozwiązanie umowy po tym terminie, może okazać się trudne bądź wymagające poniesienia dodatkowych kosztów.

Umowy te najczęściej są zawierane na pięć lat, czego wiele osób nie jest świadomych, bo akwizytor nie mówi niepytany, a umowy klienci nie czytają. Ponadto, osoby nie zdają sobie sprawy, że będą otrzymywać dwie faktury: jedną od dostawcy prądu, drugą od dystrybutora. Grupą społeczną szczególnie narażoną na zawarcie niekorzystnej i tym samym niechcianej umowy są osoby starsze. Osoby te, poddając się wpływowi akwizytora, mamione dodatkowymi usługami tj.: zniżki w aptekach, ubezpieczenie na życie, czy darmowe wizyty u lekarza, podejmują decyzje o zawarciu umowy.

Jak podnoszą – w relacji z rzecznikiem – klienci tych przedsiębiorstw, dodatkowe usługi w efekcie okazują się być ofertami bez możliwości ich realizacji lub też, ich realizacja jest utrudniona bądź niemożliwa dla klienta. Na przykład: wskazane apteki nie honorują zniżek lub jest ich kilka na terenie całego kraju, a dojazd do nich jest nieopłacalny.

Przyznać należy, że od strony prawnej do treści umów zazwyczaj nie można mieć zastrzeżeń: znajduje się informacja o warunkach odstąpienia, o dodatkowych abonamentach czy ubezpieczeniach, ale większość podpisujących tego nie czyta. I właśnie na tego typu klientach z terenu Powiatu Wołomińskiego, w ostatnim czasie, żerują handlowcy.

Jeśli zawarłeś już taką umowę i  nie wiesz co zrobić, jak najszybciej zgłoś się do rzecznika konsumentów właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania.

• Iwona Truszkowska

Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Wołominie

ul. Prądzyńskiego 3, Wołomin

(materiał nadesłany)

• zasiłki stałe,
• zasiłki rodzinne,
• zasiłki pielęgnacyjne,
• zasiłki z tytułu macierzyństwa,
• zasiłki okresowe,
• zasiłki celowe,
• dożywianie dzieci w szkole,
• wydatki na świadczenia lecznicze,
• usługi opiekuńcze,
• pomoc rzeczowa.

Więcej na stronie OPS:  http://opstluszcz.pl/

• Oprac. E.Ł.